Donald Trump ka shpallur se vendet e radhës në shënjestër janë Meksika dhe Groenlanda. Pas ngjarjeve në Venezuelë, a është ky një kërcënim konkret? Kësaj pyetjeje i jep përgjigje ish‑kryeministri suedez Carl Bildt në një intervistë për Corriere della Sera.
“Mund të jetë. Besoj se në këto orë gjendja shpirtërore në qytetin e Meksikos dhe në Kopenhagë është me të drejtë e mbushur me shqetësim. Venezuela tregon se Trumpi e bën atë që thotë. Tani ai ka përsëritur se synon të marrë Groenlandën për arsye sigurie kombëtare, ndërsa ka qenë shumë përçmues ndaj presidentes meksikane, që sipas tij nuk kontrollon vendin. Do të shohim çfarë ndodh, por rreziku i një veprimi amerikan, sidomos në Groenlandë, është i qartë dhe aktual”., kështu tha Bildt në një intervistë telefonike nga Stokholmi.
Bildt nuk fshihet pas fjalëve të buta. Dikur një nga mbështetësit më të zjarrtë të Amerikës në Europë, sot ai nuk ka më dyshime për fundin e marrëdhënies transatlantike.
Nëse Trump do të ndërhynte në Groenlandë, territor danez, Europa do të përballej me një problem të madh. Reagimi europian ndaj sulmit kundër Venezuelës ishte i çorganizuar dhe shumë i vakët. Cili është mësimi?
“Trump-it nuk i intereson Europa. E dinim, Strategjia e re e Sigurisë Kombëtare e thotë hapur. Fatkeqësisht, europianët vazhdojnë të ushqejnë iluzione për marrëdhënien transatlantike: nuk është aq keq, mund të përmirësohet. Por Trumpi që kemi parë në këto tre ditë është Trumpi i vërtetë. Dhe reagimi europian bën sikur nuk e di: disa si Kallas dhe von der Leyen thonë se e drejta ndërkombëtare duhet respektuar, por nuk guxojnë të thonë se është shkelur. Meloni madje thotë se veprimi ishte legjitim pasi ishte mbrojtës”.
Ajo që ndodhi në Venezuelë, a e forcon argumentin se duhet të mbështesim deri në fund Ukrainën?
“Absolutisht po.”
Pse?
“Së pari sepse në Ukrainë është në lojë siguria e Europës, siguria jonë. Së dyti sepse Venezuela konfirmon se nuk mund të mbështetemi më tek amerikanët, që kanë prioritete të tjera. Duhet të përpiqemi t’i përfshijmë sa më shumë, por pa iluzione dhe duke marrë përgjegjësi të plota. Së treti, nëse duam të shpëtojmë rendin global, nuk duhet të tolerojmë asnjë shkelje të sovranitetit dhe kufijve, aq më tepër në zemër të Europës”.
Le të kthehemi te sulmi kundër Venezuelës. Cili është vlerësimi juaj i përgjithshëm?
“Konfirmon disa elementë që dalin për herë të parë së bashku në mënyrë konkrete. I pari është prioriteti i madh që kjo administratë i jep Amerikës Latine, në kuadër të sigurisë kombëtare. Në këtë kuptim do të shohim episode të tjera të ngjashme. Europa ka një prioritet shumë të ulët në agjendën e Donald Trump-it, shumë pas hemisferës perëndimore dhe Azisë. Shqetësimet e sigurisë së kësaj Amerike nuk janë në Europë. Elementi i dytë është se për këtë president dhe administratën e tij, e drejta ndërkombëtare nuk ka vlerë dhe demokracia nuk ka asnjë rëndësi: as Trump, as Rubio në deklaratat e tyre pas sulmit nuk e përmendën të drejtën ndërkombëtare apo rikthimin e demokracisë në Venezuelë si objektiv amerikan. Elementi i tretë është se, ndryshe nga çfarë kishte thënë në fushatë, Trump adhuron përdorimin e forcës ushtarake brutale, shfrytëzimin e potencialit të madh luftarak amerikan”.
Trump nuk duket se ka një plan. Ai thotë se do të “qeverisë” Venezuelën nga distanca. E vetmja gjë e qartë është se do të vërë dorë mbi naftën venezueliane.
“Nuk besoj se ka një plan, por nëse ka, është ai i kontrollit të vendit përmes të njëjtit sistem chavist (term që i referohet ideologjisë dhe politikave të Hugo Chávez, ish-presidentit të Venezuelës), tani i drejtuar nga Delcy Rodríguez, ish‑zv.presidentja e Maduros që ka marrë presidencën. Trump është gati të tolerojë chavizmin, për sa kohë që i nënshtrohet vullnetit dhe interesave amerikane, që përmblidhen te nafta, me gjithë indiferencën ndaj luftës kundër narkotrafikut. Nëse do të ketë sukses, mbetet për t’u parë, edhe sepse mbijetesa e regjimit deri tani është varur nga mijëra këshilltarë kubanezë”.
A e konsideroni realist një skenar si ai i Libisë apo Irakut në Venezuelë, me luftë civile dhe guerrile antiamerikane?
“Nuk mendoj se është gjëja më e mundshme, por në skenarin më të keq po, nëse strukturat ekzistuese do të bien në kolaps. Ka shumë grupe ushtarake dhe paramilitare me orientime të ndryshme që mund të fillonin të luftonin. Trump do që Rodríguez të ndjekë urdhrat e Shtëpisë së Bardhë, por nuk është e thënë që kjo të ndodhë”.
