Shqipëria ka siguruar së fundmi një nga paketat më të mëdha të financimit evropian për sektorin e mjedisit, ku përfshihen 124 milionë euro grante nga Western Balkans Investment Framework (WBIF), të destinuara për projekte infrastrukturore në Durrës, Lezhë e Sarandë. Vendimi përfshin zgjerimin e Impianteve të Trajtimit të Ujërave të Ndotura në Lezhë dhe Sarandë, si edhe përmirësimin e Impiantit të Durrësit, të shoqëruar me rehabilitimin e sistemit të kanalizimeve në zonën historike të qytetit.
Sipas njoftimit të SASPAC(Agjencia Shtetërore e Programimit Strategji dhe Koordinimit të Ndihmës), zgjerimi dhe modernizimi i impianteve të trajtimit të ujërave të ndotura në Lezhë, Sarandë dhe Durrës pritet të përmirësojë ndjeshëm menaxhimin e ndotjes urbane dhe të ulë presionin mbi ekosistemet bregdetare dhe ujore, veçanërisht në qytete me flukse të larta turistike. Rehabilitimi i sistemit të kanalizimeve në zonën historike të Durrësit synon gjithashtu mbrojtjen e trashëgimisë urbane dhe përmirësimin e shërbimeve bazë për banorët dhe vizitorët.
Ndërkohë, realiteti në terren vijon të tregojë një kontrast të fortë mes fondeve të akorduara dhe efikasitetit të investimeve. Përmbytjet e përsëritura, në këtë rast në Durrës dhe Lezhë, edhe pas reshjeve të fundit, kanë nxjerrë sërish në pah një problem strukturor: mungesën e një qasjeje të integruar dhe efektive në planifikimin, zbatimin dhe mirëmbajtjen e infrastrukturës urbane dhe mjedisore.
Ndërsa projektet e financuara nga BE, KfW dhe AFD synojnë modernizimin e impianteve të trajtimit të ujërave të ndotura dhe rehabilitimin e sistemeve të kanalizimeve, sidomos në zona me ndjeshmëri historike dhe turistike, përvoja e viteve të fundit tregon se investimet e kryera deri më tani nuk kanë prodhuar gjithmonë ndikimin e pritshëm. Në veçanti në Durrës dhe Lezhë, qytete me zhvillim të shpejtë urban dhe presion të lartë ndërtimi, infrastruktura ekzistuese ka rezultuar e pafuqishme për të përballuar volumet e ujërave dhe ndryshimet klimatike, duke reflektuar probleme jo vetëm financimi, por edhe projektimi, koordinimi institucional dhe kontrolli territorial.
Faktori thelbësor mbetet efikasiteti i shpenzimit të fondeve. “Lumenjtë” e financimeve, qofshin nga donatorë të huaj apo nga buxhetet vendore, nuk garantojnë automatikisht zgjidhje nëse investimet nuk shoqërohen me plane të qarta urbane, standarde të forta teknike, transparencë në zbatim dhe përgjegjshmëri institucionale. Përndryshe, rreziku është që edhe projektet e reja, sado të mëdha në vlerë, të mbeten ndërhyrje të fragmentuara, pa arritur të adresojnë shkakun real të përmbytjeve dhe degradimit mjedisor.
Në këtë kontekst, sfida për Durrësin, Lezhën dhe bashkitë e tjera nuk është më sigurimi i fondeve – pasi ato tashmë ekzistojnë – por transformimi i këtyre investimeve në infrastrukturë funksionale, të qëndrueshme dhe të integruar me zhvillimin urban. Përndryshe, përmbytjet do të vijojnë të jenë simboli më i dukshëm i një hendeku të thellë mes financimeve të disponueshme dhe rezultateve reale për qytetarët. /ekofin.al
