Drejtoresha Ekzekutive e Durana Tech Park, Florenca Haxhi, pranon se aktualisht parku funksionon 100% në formë virtuale. I prezantuar si parku i parë teknologjik dhe shkencor në Shqipëri, operimi virtual në këtë fazë ngre pikëpyetje mbi ritmin real të zhvillimit të projektit dhe ndikimin e tij afatshkurtër në ekonominë e inovacionit. Përmes një interviste dhënë për Business Mag, Haxhi shprehet se kalimi në një model hibrid parashikohet vetëm pas përfundimit të infrastrukturës fizike, e cila ende mbetet në fazë ndërtimi.
Sipas drejtueses së parkut ky model është frymëzuar nga praktikat ndërkombëtare dhe synon të shmangë investime fizike që nuk përputhen me nevojat reale të rezidentëve. Megjithatë, në praktikë, operimi virtual e afron Durana Tech Park më shumë me një platformë mbështetëse sesa me një park teknologjik në kuptimin klasik, ku infrastruktura, laboratorët dhe bashkëpunimi fizik janë elementë kyç për zhvillimin e kërkimit dhe inovacionit.
Modeli virtual, megjithëse fleksibël dhe me kosto më të ulëta, kufizon potencialin për të krijuar sinergji reale mes bizneseve, universiteteve dhe kërkimit shkencor – një nga objektivat kryesore për të cilat zakonisht justifikohet krijimi i parqeve teknologjike. Kalimi i premtuar drejt një modeli hibrid mbetet i kushtëzuar nga përfundimi i investimit fizik dhe nga aftësia për ta mbushur parkun me rezidentë aktivë, jo vetëm formalë.
Një tjetër element që kërkon vlerësim kritik janë lehtësitë fiskale që u ofrohen subjekteve rezidente. Edhe pse kuadri ligjor parashikon stimuj tatimorë për parqet teknologjike dhe shkencore, mbetet për t’u parë nëse këto përfitime do të përkthehen realisht në rritje të inovacionit dhe të investimeve apo thjesht në zhvendosje formale të bizneseve ekzistuese për të përfituar nga trajtimi fiskal më i favorshëm.
Durana Tech Park operon në bazë të ligjit “Për krijimin, organizimin dhe funksionimin e parqeve teknologjike dhe shkencore” të vitit 2022 dhe akteve nënligjore të miratuara gjatë viteve 2024–2025, por sfida kryesore mbetet zbatimi praktik i këtij kuadri. Pa një infrastrukturë funksionale, kritere të qarta për përzgjedhjen e rezidentëve dhe lidhje të forta me sistemin arsimor dhe kërkimin shkencor, rreziku është që parku të mbetet për një periudhë të gjatë një koncept më shumë në letër sesa një motor real i inovacionit në ekonomi.
Në këtë kontekst, nisja virtuale e Durana Tech Park është më tepër një fazë tranzitore, e cila do të duhet të matet jo nga deklarimet, por nga rezultatet konkrete: numri i startup-eve aktive, projektet inovative të zhvilluara dhe kontributi real në rritjen e vlerës së shtuar në ekonomi. Vetëm pas kalimit në modelin hibrid dhe funksionimit të plotë të infrastrukturës fizike do të mund të vlerësohet nëse ky park përfaqëson një ndryshim strukturor për ekosistemin e inovacionit në Shqipëri, apo thjesht një tjetër instrument politikash me efekt të kufizuar praktik.
