Shërbimi satelitor Starlink raportohet se ka hequr pagesat mujore të abonimit për përdoruesit brenda Iranit, pas ndërprerjes së plotë të internetit nga autoritetet javën e kaluar. Mbyllja e rrjetit ka shkëputur miliona qytetarë nga familjet, burimet e të ardhurave dhe informacioni, në mes të një shtypjeje të dhunshme të protestave në vend.
Teknologjia satelitore është shndërruar në një mjet jetik komunikimi për një pjesë të qytetarëve iranianë, të cilët po përpiqen t’i tregojnë botës së jashtme atë që po ndodh në terren. Dy persona në Iran i kanë thënë BBC Persian se pajisjet e tyre Starlink funksiononin, pavarësisht se nuk kishin kryer pagesën e abonimit. Një drejtues i një organizate që ndihmon iranianët të lidhen me internetin ka konfirmuar gjithashtu se shërbimi është bërë falas.
Starlink, që i përket kompanisë SpaceX të Elon Musk, u ofron akses në internet dhjetëra mijëra njerëzve në Iran, edhe pse përdorimi i tij është i paligjshëm. Pas ndërprerjes së internetit, ky shërbim është kthyer në një nga kanalet e fundit të komunikimit mes Iranit dhe botës së jashtme. BBC i është drejtuar SpaceX për konfirmim zyrtar, por deri tani nuk ka marrë përgjigje.
Përdorimi i Starlink në Iran dënohet me deri në dy vite burg, ndërsa autoritetet thuhet se kanë nisur kërkime fizike për antenat satelitore, përfshirë kontrolle në çatitë e banesave. Një qytetar iranian, që foli për BBC Persian nën emrin e rremë Parsa, tha se forcat e sigurisë po kontrollojnë zonat ku janë publikuar shumë pamje filmike nga protestat, duke rritur ndjeshëm rrezikun për përdoruesit.
Teknologjia Starlink funksionon përmes një konstelacioni satelitësh që komunikojnë me antena të vogla në tokë, të pajisura me ruter WiFi. Megjithatë, pajisja është e shtrenjtë dhe e papërballueshme për shumë iranianë, ndaj heqja e tarifës mujore mund të çojë në përdorim më të gjerë.
Autoritetet iraniane justifikuan ndërprerjen e internetit duke deklaruar se ajo erdhi pas “operacioneve terroriste” dhe se urdhrat vinin nga jashtë vendit. Media shtetërore Fars raportoi se kufizimet synonin të pengonin përdorimin e rrjeteve sociale perëndimore, si WhatsApp dhe Instagram, për organizimin e dhunës dhe trazirave.
Organizatat e të drejtave të njeriut e kanë dënuar ashpër ndërprerjen e internetit, duke e cilësuar atë si abuzim me pushtetin. Një zëdhënës i Zyrës së OKB-së për të Drejtat e Njeriut i tha BBC-së se mbyllja e rrjetit pengon dokumentimin e shkeljeve të të drejtave të njeriut.
Sipas organizatave të të drejtave të njeriut, më shumë se 2,400 protestues janë vrarë gjatë trazirave, si dhe rreth 150 persona të lidhur me forcat e sigurisë, megjithëse besohet se shifrat reale janë më të larta. Vlerësimi i saktë i viktimave mbetet i vështirë për shkak të mungesës së aksesit të mediave ndërkombëtare dhe ndërprerjes së internetit.
Ekspertët theksojnë se autoritetet iraniane po përpiqen të kontrollojnë rrëfimin publik duke kufizuar informacionin që del jashtë vendit. Sipas studiuesve të dezinformimit, informacioni po përdoret si mjet për të normalizuar dhunën dhe për të dobësuar rezistencën kolektive.
Pavarësisht rreziqeve të mëdha, Starlink është bërë një mjet i domosdoshëm për shumë iranianë që synojnë të komunikojnë pa censurë. “Është shumë e frikshme të mendosh se mund të të kapin”, tha Parsa, duke shtuar se edhe regjistrimi i videove nga shtëpia rrit rrezikun e identifikimit të vendndodhjes nga autoritetet.
