Kryeministri shqiptar, Edi Rama, e mbrojti Izraelin nga përgjegjësia gjatë një fjalimi në Knesset, duke ia atribuuar tërësisht Hamasit katastrofën humanitare në Gaza dhe duke injoruar mbi 71 mijë palestinezë të vrarë në gjenocidin e vazhdueshëm të Izraelit.
Duke iu drejtuar parlamentit izraelit, Knesset-it, të martën, Rama e hapi fjalimin duke shprehur vullnet të mirë ndaj udhëheqësve izraelitë, përfshirë kryeministrin Benjamin Netanyahu, si dhe duke theksuar solidaritetin e hershëm të Shqipërisë me popullin hebre.
Rama vuri në dukje mbështetjen historike të Shqipërisë për hebrenjtë, duke thënë se vendi dhe populli i tij, të cilët – sipas tij – qëndruan “si pak të tjerë për popullin hebre”, meritojnë mirënjohje nga Izraeli.
Ai tha se ndihej i nderuar që kishte marrë Medaljen Presidenciale të Nderit nga presidenti Isaac Herzog, të cilin e përshkroi si një “mik fisnik dhe besnik të Shqipërisë”.
Megjithatë, ekspertë shqiptarë në një intervistë për Anadolu theksuan se fjalimi i Ramës ishte “i njëanshëm”, duke e vendosur Shqipërinë në pozicion mbështetës të Izraelit në luftën në Gaza.
Analisti politik shqiptar, Marlind Laci, duke komentuar fjalimin, theksoi se qeveria e Ramës “nuk ka një plan të qartë”, por udhëhiqet më shumë nga “instinkti personal” i Ramës sesa nga interesi kombëtar i Shqipërisë.
“Nuk ka asnjë plan afatmesëm apo afatgjatë lidhur me objektivat e Republikës së Shqipërisë në Ballkan dhe në Lindjen e Mesme”, nënvizoi ai.
Rama e shfajëson Izraelin nga përgjegjësia, duke e shpallur Hamasin si ‘burgosësin’ e vetëm të Gazës
Duke bërë një paralelizëm me të kaluarën e Shqipërisë, Rama tha se kritikat ndërkombëtare shpesh e keqidentifikojnë burimin e vuajtjes në Gaza, duke argumentuar se shumë vëzhgues “e kanë ngatërruar gishtin me atë që ai tregon” dhe nuk kanë arritur të shohin se “burgosësi i Gazës është Hamasi, askush tjetër veç Hamasit”.
Ai e akuzoi grupin për instalimin e një sistemi të dhunshëm dhe totalitar, duke thënë se “ideologjia e tij e terrorit kundër popullit të vet dhe ndaj kombit hebre” si dhe “dogma e tij totalitare se asnjë jetë palestineze nuk vlen të jetohet derisa Shteti i Izraelit të shkatërrohet dhe hebreu i fundit të dëbohet nga Toka e Shenjtë”, janë në thelb të konfliktit.
Rama argumentoi se asnjë zgjidhje politike e qëndrueshme nuk është e mundur pa largimin e Hamasit dhe tha se “derisa Hamasi të çmontohet plotësisht, dy milionë të burgosurit e tij nuk do të jenë të lirë dhe asnjë paqe nuk do të zgjasë”.
Ai përmendi gjithashtu një tunel të epokës komuniste në Tiranë, tashmë i kthyer në memorial, duke thënë se shpreson që disa nga “tunelet e terrorit” të Hamasit në Gaza një ditë të ruhen si hapësira të kujtesës kolektive.
Duke iu referuar një citati të Primo Levit – “Ata që e harrojnë të kaluarën janë të dënuar ta ripërjetojnë” – Rama theksoi se nuk po bënte asnjë paralelizëm me Holokaustin, të cilin e përshkroi si “një krim të pashembullt në historinë e njerëzimit”.
Pavarësisht se iu referua vazhdimisht “konflikteve të përgjakshme”, Rama nuk e përmendi gjenocidin në Gaza, i cili është njohur nga organizata të shumta për të drejtat e njeriut dhe nga disa shtete.
Laci theksoi se deklaratat e Ramës e vendosin Shqipërinë në rreshtin e “mbështetësve” të asaj që përshkruhet si gjenocidi më i dokumentuar dhe i paprecedentë në historinë njerëzore, i kryer nga Benjamin Netanyahu në Gaza.
Aktivisti shqiptar Floriar Arapi tha se qeveria e Ramës është e njëanshme, “plotësisht në favor të Izraelit”, ndërkohë që deklaratat e Ramës për Lindjen e Mesme zakonisht flasin për paqe, dialog dhe bashkëjetesë.
“Gjatë viteve të luftës në Gaza, Shqipëria dhe Rama zakonisht kanë votuar në favor të Izraelit dhe herë pas here kanë abstenuar. Ata kanë dënuar rregullisht veprimet e Hamasit, por kurrë krimet e luftës dhe gjenocidin izraelit kundër popullit palestinez”, shtoi ai.
Rama i serviloset Netanyahut me ‘I dashur Bibi’ dhe falënderime të tepruara
Pasi iu drejtua Hamasit, Rama kaloi në lavdërimin e udhëheqësve izraelitë. Ai falënderoi presidentin Herzog, kryetarin e Knesset-it Amir Ohana, kryeministrin Netanyahu dhe figura të opozitës, duke e quajtur momentin thellësisht emocional.
Ai pranoi nervozizmin e tij, duke bërë shaka se “gjunjët po më dridhen” dhe duke e krahasuar fjalimin para Netanyahut me “një provim fjalimi”, duke qenë se, sipas tij, kryeministri është ndër oratorët më të mirë në botë.
Duke iu drejtuar drejtpërdrejt Netanyahut si “i dashur Bibi”, ai tha se do të “bëjë më të mirën… për t’i mbijetuar gjykimit tuaj” dhe bëri shaka se ishte “folësi i dytë pas Trump-it që nuk mund ta shmangni thjesht duke mos dëgjuar”. Ai e përmbylli këtë pjesë duke shprehur, “me frymëmarrje më të qetë”, “mirënjohjen më të thellë dhe më të sinqertë për mikpritjen”.
Laci theksoi se Rama e sheh Netanyahun si një “katapultë që mund ta shtyjë” drejt një takimi me presidentin amerikan Donald Trump, “i cili duket se nuk e favorizon shumë Ramën”.
Sipas Lacit, Rama sheh tek Izraeli dhe lobi sionist ndërkombëtar një mundësi për t’u shpëtuar çështjeve të korrupsionit të qeverisë së tij, duke supozuar se Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit do të “intimidohet” nga përmasat e fjalimit të tij.
Rama i referohet historisë hebraike të Shqipërisë ndërsa mbështet gjenocidin në Gaza
Duke folur për marrëdhëniet e ngushta të Shqipërisë me Izraelin, Rama theksoi rolin historik të vendit të tij në mbrojtjen e hebrenjve, duke thënë se rekordi i Shqipërisë gjatë Luftës së Dytë Botërore ishte i pakrahasueshëm në Evropë.
Ai tha se Shqipëria shërbeu si strehë e sigurt për hebrenjtë që iknin nga persekutimi, duke theksuar se mbrojtja e komuniteteve hebraike nuk ishte përjashtim, por pjesë e jetës së përditshme në vend.
Rama tha se Shqipëria së shpejti do të hapë muzeun e saj të parë kushtuar mbrojtjes dhe shpëtimit të hebrenjve në qytetin jugor të Vlorës, duke vënë në dukje se në shekullin XVI, hebrenjtë që iknin nga persekutimi në Evropën Perëndimore përbënin më shumë se gjysmën e popullsisë së qytetit.
Ai shtoi se, pavarësisht madhësisë së vogël, Shqipëria ishte i vetmi vend në Evropë që doli nga Lufta e Dytë Botërore me një popullsi hebraike më të madhe se në fillim të luftës.
Rama tha se asnjë vend tjetër evropian nuk mund të pretendonte një “fletë historike të pastër”, duke theksuar se asnjë hebre “nuk iu dorëzua nazistëve”.
Ai argumentoi se historia e Shqipërisë tregon se të qenët mysliman dhe antisemit nuk janë domosdoshmërisht të lidhura, duke thënë se antisemitizmi nuk buron nga feja, por nga tradhtia e saj.
Rama shtoi më tej: “Ekziston një histori e thellë që i lidh popujt tanë. Kapitulli kulmor, sigurisht, është koha e errët e Holokaustit.”
Megjithatë, Laci theksoi se Shqipëria ka qenë një vend “paqedashës” që nga viti 1912 dhe nuk ka precedentë të mbështetjes së agresorëve apo të shkeljes së ndonjë shteti fqinj.
“Një histori që vlen të glorifikohet është strehimi i hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur ata po persekutoheshin barbarisht nga Gestapo e Hitlerit. Ky mbrojtje nuk erdhi si rezultat i përkatësisë fetare apo etnike, por si rezultat i humanizmit të popullit shqiptar, i cili gjithmonë ka qëndruar në solidaritet me viktimën”, tha ai.
Rama përsërit linjën izraelite për Iranin, përqafon qëndrim konfrontues
Rama kritikoi ashpër regjimin iranian, duke u rreshtuar ngushtë me qëndrimin izraelit.
“Prej shumë vitesh tashmë, Shqipëria ka ofruar mbrojtje për disa mijëra qytetarë iranianë, të cilëve opozita ndaj kasapëve të Teheranit ua vuri jetën në rrezik serioz”, tha ai, duke shtuar: “Kjo nuk ishte pa rrezik për ne, dhe nuk është as sot. Të mbetesh njerëzor kur njerëzillëku yt është nën presion, nuk është kurrë pa rrezik.”
Duke kujtuar mbrojtjen e Shqipërisë për mijëra qytetarë iranianë që iknin nga persekutimi, ai theksoi qëndrimin vendimtar të vendit pavarësisht presionit nga aleatët. “Ne u dhamë personelit të ambasadës iraniane 24 orë afat për t’u larguar nga vendi dhe i ndërpremë edhe ato lidhje të pakta që kishim me Republikën Khomeiniste, të cilën nuk do ta përshkruaj kurrë si islame, sepse Islami është dashuri dhe përulësi, ndërsa khomeinizmi është urrejtje dhe vdekje”, deklaroi Rama.
Rama e glorifikon Marrëveshjen e Abrahamit ndërsa gjenocidi palestinez vazhdon
Kryeministri shqiptar lavdëroi Marrëveshjet e Abrahamit si një “marrëveshje paqeje mahnitëse”, duke thënë se ato tregojnë se “paqja nuk është thjesht një rrugë e mundshme drejt së ardhmes, por e vetmja rrugë e mundshme e së ardhmes”.
Ai theksoi rëndësinë e udhëheqjes vizionare në rajon. Sipas tij, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe disa vende të tjera tregojnë se “paqja është e mundur dhe se ajo mund t’i ngrejë të gjitha kombet paqebërëse pothuajse si një mrekulli brenda sferës së feve abrahamike”.
Rama sjell historinë e besimit të familjes për të nënvizuar mesazhin pro-Izrael
Ai solli edhe shembuj personalë, duke theksuar se ai është katolik, gruaja e tij është myslimane, fëmijët e tij më të mëdhenj janë të krishterë ortodoksë, ndërsa djali i tij më i vogël do ta zgjedhë besimin e vet në të ardhmen.
Rama tha se do të ishte “plotësisht në rregull të ishe mysliman apo i krishterë”, duke shtuar se edhe mundësia që djali i tij të bëhej hebre do të ishte e mirëpritur, duke thënë se kjo “nuk është aspak e pamundur”.
Duke falënderuar zyrtarët izraelitë për ftesën, Rama tha: “Më lejoni tani të shpreh, me frymëmarrje më të qetë, ndaj kryetarit të parlamentit, kryeministrit dhe liderit të opozitës, mirënjohjen time më të thellë dhe më të sinqertë për mikpritjen sot. Ju faleminderit të gjithëve, nuk mund të jem më mirënjohës.”
Ligjvënësit arabë largohen gjatë fjalimit të njëanshëm të Ramës
Deklaratat e Ramës, të cilat fajësuan Hamasin për tragjedinë në Gaza dhe e hodhën poshtë kritikën ndaj Izraelit si të gabuar, nxitën ligjvënësit arabë në Knesset të bojkotonin fjalimin e tij.
Sipas tij, kritika ndaj Izraelit nga larg rrezikon të jetë jo vetëm “e padrejtë, por thelbësisht e padrejtë”.
Ai e përfundoi duke cituar thirrjen për paqe të ish-kryeministrit izraelit Yitzhak Rabin: “Jepini paqes një shans”, duke shtuar: “Qoftë kujtimi i atyre që humbën jetën një bekim.
Qoftë guximi i atyre që refuzuan të pajtohen një busull. Qoftë Shteti i Izraelit i sigurt përjetë. Qoftë palestinezët të jetojnë me dinjitet në shtetin e tyre”, pa bërë asnjë referencë për palestinezët e vrarë nga Izraeli në Gaza.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, i cili gjithashtu iu drejtua Knesset-it, e lavdëroi Ramën dhe “ndërgjegjen morale” të Shqipërisë, duke theksuar mbështetjen e palëkundur të vendit për Izraelin.
Gjatë një vizite të mëparshme në Izrael në vitin 2025, Rama e kishte përshkruar Hamasin si “nazistët e shekullit të ri”, duke thënë se “siç na ka mësuar historia, nuk ka kompromis me nazistët”./ANADOLU AGENCY
