Kompania izraelite ADC është përzgjedhur për të ndërtuar qendrën e parë të të dhënave (data center) në Shqipëri, një projekt strategjik që vjen si rezultat i forcimit të marrëdhënieve mes Izraelit dhe Shqipërisë. Projekti, i cili do të realizohet në një zonë të tregtisë së lirë pranë Tiranës, parashikon një investim prej rreth 100 milionë eurosh.
Qendra e të dhënave do të ndërtohet mbi teknologjinë e procesorëve grafikë Nvidia Robin dhe do të ketë një kapacitet fillestar prej 32 megavatësh, me mundësi zgjerimi deri në 100 megavatë në fazat e ardhshme.
ADC është në pronësi të përbashkët të Happy Technologies (80%), një kompani e specializuar në sigurinë kibernetike dhe teknologjitë kompjuterike, në pronësi të Roi Shaposhnik, Noam Frank, Shlomi Avni dhe Itai Melchior, si dhe të kompanisë konsulente për qendra të të dhënave DIT (20%), e drejtuar nga ekspertët Zvika Friedman, Nir Poltorak dhe Dan Carmi.
Leje e përshpejtuar dhe furnizim me energji të gjelbër
Si projekt qeveritar në një vend anëtar të NATO-s dhe kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, iniciativa përfiton kushte të favorshme dhe të veçanta për investitorët izraelitë. Leja e ndërtimit është miratuar brenda vetëm 60 ditësh, ndërsa objekti po ndërtohet në një sipërfaqe prej 4.5 hektarësh tokë shtetërore, me opsion zgjerimi edhe për 3.25 hektarë të tjerë, në zonën e tregtisë së lirë TEDA, në perëndim të Tiranës.
Infrastruktura e komunikimit dhe energjisë elektrike është ndërtuar paraprakisht, ndërsa operatori vendas i energjisë po realizon ndërtimin e një nënstacioni të dedikuar për projektin. Furnizimi me energji do të sigurohet nga Korporata Elektroenergjetike Shqiptare, përmes burimeve hidroelektrike, duke garantuar energji tërësisht të gjelbër.
Në aspektin financiar, ADC ka siguruar një linjë kredie nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), e cila mbulon 75% të kostos totale të projektit.
Edhe përpara përfundimit të ndërtimit, qendra e të dhënave ka arritur të sigurojë tre klientë të rëndësishëm: kompaninë shqiptare të teknologjisë Infosoft, një kompani gjermane të specializuar në ruajtjen e të dhënave dhe një institucion qeveritar shqiptar, identiteti i të cilit mbetet konfidencial.
Sipas sipërmarrësve të projektit, potenciali kryesor i rritjes lidhet me kërkesën në rritje nga klientë evropianë dhe amerikanë për qendra të përpunimit të inteligjencës artificiale që funksionojnë me energji të rinovueshme. Qendrat evropiane të të dhënave po shihen gjithnjë e më shumë si alternativë ndaj atyre në Shtetet e Bashkuara, ku zhvillimi i infrastrukturës energjetike dhe teknologjike po përballet me kufizime serioze.
Afrimi politik mes Shqipërisë dhe Izraelit
Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Shqipërisë janë intensifikuar ndjeshëm gjatë dy viteve të fundit, veçanërisht pas sulmit kibernetik iranian ndaj Tiranës në vitin 2022. Pas këtij incidenti, Shqipëria filloi të përdorë teknologji izraelite të sigurisë kibernetike për mbrojtjen e institucioneve shtetërore dhe sektorit privat.
Gjatë konfliktit të fundit, bashkëpunimi politik mes dy vendeve u forcua edhe më tej, me Shqipërinë që u pozicionua si një nga mbështetëset më të afërta të Izraelit në Evropë. Kryeministri Edi Rama vizitoi Izraelin në kulmin e luftimeve dhe, në fjalimin e tij në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, dënoi Hamasin dhe mbajti simbolin e verdhë në mbështetje të lirimit të pengjeve.
Një muaj pas nënshkrimit të marrëveshjes së armëpushimit në Gaza, kompania izraelite Elbit Systems nënshkroi një kontratë për furnizimin e Forcave të Armatosura Shqiptare me sisteme artilerie dhe dronë.
