Hulumtime të reja shkencore kanë zbuluar se pllaka litosferike oqeanike nën Rrafshnaltën Ontong Java – rrafshnalta më e madhe oqeanike në planet – ka pësuar ndryshime të gjera fiziko-kimike si pasojë e aktivitetit ekstrem vullkanik gjatë formimit të saj. Gjetjet janë publikuar në revistën prestigjioze Geophysical Research Letters dhe ofrojnë njohuri të reja mbi proceset që formësojnë pllakat oqeanike të Tokës.
Rrafshnalta Ontong Java ndodhet në Oqeanin Paqësor dhe u krijua rreth 110–120 milionë vjet më parë, pas shpërthimeve masive vullkanike nënujore, të konsideruara si më të mëdhatë në historinë gjeologjike të planetit. Ky aktivitet vullkanik në shkallë gjigante është lidhur me ndryshime dramatike në mjedisin global dhe, sipas disa hipotezave, edhe me episode zhdukjeje masive të specieve. Studimi u krye nga një ekip ndërkombëtar kërkuesish, i udhëhequr nga lektorja Azusa Shito e Universitetit të Shkencave Okayama, me pjesëmarrjen e shkencëtarëve nga Instituti i Shkencave i Tokios dhe Universiteti i Hiroshimës. Ata analizuan valë sizmike me frekuencë të lartë, të njohura si valët Po dhe So, të cilat regjistrohen nga sizmografë të vendosur në fundin e oqeanit dhe në ishuj oqeanikë.
Këto valë lëvizin brenda pllakave oqeanike dhe shërbejnë si “rreze X” natyrore për të kuptuar strukturën e tyre të brendshme. Analiza zbuloi një model të pazakontë: ndërsa valët Po përhapeshin normalisht nën rrafshnaltë, valët So dobësoheshin ndjeshëm. Një fenomen i tillë nuk vërehet në pllakat oqeanike tipike dhe tregon për një strukturë të brendshme shumë më komplekse.
Sipas modeleve të zhvilluara nga studiuesit, pllaka oqeanike nën Ontong Java përbëhet nga shtresa horizontale të ndërprera nga sisteme vertikale ndërhyrjesh magmatike, të njohura si “tufa digash”. Njëkohësisht, shpejtësia më e ulët e përhapjes së valëve sizmike sugjeron se materiali i pllakës është modifikuar kimikisht në thellësi. Shkencëtarët vlerësojnë se magma e ardhur nga një tym termokimik i mantelit – një rrymë e fuqishme materiali që ngrihet nga thellësitë e mantelit të Tokës – ka depërtuar në pllakën oqeanike ekzistuese. Ky proces jo vetëm që krijoi masat gjigante vullkanike të rrafshnaltës, por edhe e “rivitalizoi” kimikisht pllakën, duke ndryshuar përbërjen e saj në mënyrë afatgjatë. Gjetjet e studimit përforcojnë idenë se pllakat oqeanike nuk janë struktura pasive dhe të pandryshueshme, por mund të transformohen thellësisht nga episode ekstreme vullkanike. Sipas studiuesve, ky model i ri ndihmon në një kuptim më të plotë të proceseve që formësojnë koren e Tokës dhe rolit vendimtar që aktiviteti vullkanik ka luajtur në evolucionin e planetit.
