Në një ditë pranvere të vitit 1981, Papa Gjon Pali II hyri në Sheshin e Shën Pjetrit në Vatikan, ku u prit nga një turmë entuziaste. Ai përshëndeti mbështetësit e tij dhe madje u përkul për të marrë në krahë një vajzë të vogël. Papa sapo ua kishte kthyer fëmijën prindërve, kur papritur u dëgjuan të shtëna armësh në gjithë sheshin. Kalimtarët, mes tyre edhe një murgeshë, reaguan shpejt dhe kapën autorin, një turk me emrin Mehmet Ali Ağca.
Papa mbijetoi dhe Ağca u arrestua. Por me kalimin e viteve, historia e tentativës së tij për të vrarë Papa Gjon Palin II u bë gjithnjë e më e çuditshme. Ağca ka pretenduar se ishte dërguar për ta vrarë papën nga shumë palë të ndryshme, nga militantë palestinezë deri te shërbimi sekret bullgar. Ai ka deklaruar gjithashtu se është Mesia.
Pra, kush ishte Ağca? Si ishte jeta e tij para vitit 1981 dhe pse u përpoq të vriste papën? Ja gjithçka që dimë për Mehmet Ali Ağca-n, atentatorin e dështuar të Papa Gjon Palit II.
Historia e paqartë e jetës së hershme të Mehmet Ali Ağca-s
I lindur më 9 janar 1958, Mehmet Ali Ağca u rrit në provincën Malatya të Turqisë. Familja e tij ishte shumë e varfër dhe Ağca kishte probleme shëndetësore që në moshë të vogël. Sipas The New York Times në vitin 1981, nëna e tij u tha mediave se Ağca kishte kriza deri në moshën 10-vjeçare, si edhe sulme “nervore” gjatë të cilave nuk ishte në gjendje të fliste me njerëzit e tjerë. Babai i tij ishte alkoolist dhe vdiq kur Ağca ishte tetë vjeç. Familja ishte aq e varfër sa mund të hante mish vetëm një herë në dy javë.
Si i ri, Ağca u bashkua me banda lokale rrugësh dhe filloi të kryente vjedhje të vogla. Në vitet 1970, ai thuhet se iu bashkua edhe grupit ultra-nacionalist turk të njohur si “Ujqit Gri”, i cili besohet se qëndron pas vrasjeve të shumë zyrtarëve shtetërorë, organizatorëve të sindikatave, gazetarëve dhe aktivistëve të majtë në Turqi.
Në vitin 1979, Ağca kreu aktin e tij të parë të madh të dhunës. Me 1 shkurt 1979, ai vrau një redaktor gazete me bindje liberale politike, të quajtur Abdi İpekçi. Ağca u arrestua në qershor të atij viti, por arriti të arratisej nga burgu në nëntor.
Ai la pas një letër që la të kuptohej për veprimet e tij të ardhshme. Duke shkruar për vizitën e afërt të Papa Gjon Palit II në Turqi, Ağca deklaronte:
“Imperialistët perëndimorë, të frikësuar nga bashkimi i fuqisë politike, ushtarake dhe ekonomike të Turqisë me vendet vëllazërore islame, po dërgojnë Komandantin Kryqtar Gjon Palin nën maskën e një udhëheqësi fetar. Nëse kjo vizitë e pakuptimtë dhe e papërshtatshme nuk anulohet, unë patjetër do ta qëlloj papën. Kjo është e vetmja arsye pse u arratisa nga burgu.”
Vizita e papës kaloi paqësisht dhe Mehmet Ali Ağca dukej sikur ishte zhdukur nga faqja e dheut.
Derisa erdhi maji i vitit 1981.
Tentativa për vrasjen e Papa Gjon Palit II
Mes nëntorit 1979 dhe majit 1981, Mehmet Ali Ağca duket se udhëtoi nëpër botë. The New York Times gjurmoi lëvizjet e tij nga Turqia në Iran, më pas në disa vende të Europës dhe, në fund të vitit 1980, në Itali. Megjithëse ishte i kërkuar, Ağca arriti disi t’u shmangej autoriteteve. Por me 13 maj 1981, ai doli nga hijet.
Rreth orës 5 pasdite, Ağca shkoi në Sheshin e Shën Pjetrit në Vatikan, ku Papa Gjon Pali II po përshëndeste një turmë prej 20,000 vetash. Atmosfera ishte festive dhe papa jepte bekime dhe puthte foshnja ndërsa lëvizte mes turmës me “Papamobilin” e tij.
Pastaj, Ağca doli përpara nga turma. Sapo papa ia kishte kthyer një vajzë të vogël prindërve të saj, 23-vjeçari ngriti pistoletën dhe qëlloi katër herë mbi Papa Gjon Palin II.
Papa u rrëzua mbrapa, me rrobën e tij të bardhë të mbuluar nga gjaku. Ai ishte goditur në bark, në krahun e djathtë dhe në dorën e majtë. Një nga plumbat i kishte kaluar shumë pranë zemrës, por papa ishte gjallë dhe mjaftueshëm i vetëdijshëm për të pëshpëritur: “Ndiej dhimbje të madhe.”
Ndërkohë, turma reagoi menjëherë dhe e ndaloi Ağca-n para se të arratisej. Hetuesit gjetën në xhepin e tij një shënim të shkruar me dorë që sugjeronte një motiv. Aty shkruhej:
“Po e vras papën si protestë kundër imperializmit të Bashkimit Sovjetik dhe Shteteve të Bashkuara dhe kundër gjenocidit që po kryhet në Salvador dhe Afganistan.”
Megjithatë, gjatë dekadave pas tentativës së dështuar, Mehmet Ali Ağca e ka ndryshuar disa herë historinë e arsyes pse donte të vriste papën.
Jeta e Mehmet Ali Ağca-s në burg
Në korrik 1981, Mehmet Ali Ağca u dënua me burgim të përjetshëm në Itali. Fillimisht, ai deklaroi se kishte vepruar i vetëm. Por më vonë, ai pretendoi se atentati ishte urdhëruar nga grupe të ndryshme, përfshirë militantë palestinezë, shërbimi sekret bullgar dhe KGB-ja sovjetike.
Në vitin 1983, Papa Gjon Pali II e vizitoi Ağca-n në burg dhe e fali për të shtënat. Në vitin 2000, papa i kërkoi presidentit italian ta falte Ağca-n. Ai u lirua në qershor të atij viti dhe u ekstradua në Turqi. Atje vuajti dënim për vrasjen e İpekçi-t dhe u lirua përsëri në vitin 2010.
“Shpall fundin e botës,” deklaroi Mehmet Ali Ağca pas lirimit, sipas The Guardian. “E gjithë bota do të shkatërrohet në këtë shekull. Çdo qenie njerëzore do të vdesë në këtë shekull… Unë jam Krishti i përjetshëm.”
Përveç pretendimit se ishte Mesia, Ağca ofroi të ndihmonte Dan Brown-in (autor i Kodi i Da Vinçit) të shkruante një libër dhe madje u vetëofrua për të vrarë Osama bin Ladenin.
Edhe pse premtoi se do të zbulonte më shumë për motivin e vrasjes së papës, ai kurrë nuk e mbajti plotësisht fjalën. Megjithatë, në vitin 2014 ai u kthye në Vatikan për të vendosur lule mbi varrin e Papa Gjon Palit II (i cili kishte vdekur në vitin 2005). Ai kërkoi gjithashtu një takim me Papa Françeskun, por kjo kërkesë u refuzua menjëherë nga zyrtarët e Vatikanit.
“Ka vendosur lule mbi varrin e Gjon Palit II. Mendoj se kaq mjafton,” deklaroi zëdhënësi i Vatikanit, Federico Lombardi, për La Repubblica.
Pra, pse Mehmet Ali Ağca u përpoq të vriste papën? Pavarësisht pretendimeve për komplote, duket se ish-“Ujku Gri” ishte thjesht një “ujk i vetmuar”, si shumica e atentatorëve. Lidhjet e tij me shërbimin sekret bullgar, KGB-në apo grupe të tjera nuk janë provuar kurrë përfundimisht, dhe Ağca ka qenë i qëndrueshëm vetëm në mospërputhjet e tij. Në fund, pavarësisht madhështisë së fantazive të tij, ai mbetet vetëm një shënim i vogël në histori. Në Vatikan, vetëm një pllakë e vogël, pothuajse e padukshme dhe e harruar nga mijëra njerëz që kalojnë çdo ditë aty, shënon vendin ku ai u përpoq të vriste një papë, dhe dështoi.
