Helikat e anijes Carpathia ende rrotulloheshin kur ekuipazhi dalloi varkën e parë të shpëtimit që afrohej ngadalë. Një heshtje e rëndë mbuloi kuvertën, e thyer vetëm nga rënkimet dhe frymëmarrjet e atyre që kishin mbijetuar natën më vdekjeprurëse në Atlantikun e Veriut.
Mes dhjetëra të rriturve të rraskapitur, dy djem të vegjël me flokë të errët dhe sy të mëdhenj të mbushur me frikë binin menjëherë në sy. Ata ishin të mbështjellë me batanije, të ngjitur pas njëri-tjetrit, të paaftë të kuptonin gjuhën e shpëtimtarëve. Askush nuk i dinte emrat e tyre, askush nuk dinte si kishin përfunduar aty dhe pse nuk po thërrisnin prindërit e tyre. Në listën zyrtare të të mbijetuarve të Titanikut, ata u regjistruan si “Louis” dhe “Lolo”, emra përkëdhelës francezë që përdornin mes tyre. Historia do t’i njihte më vonë si “jetimët e Titanikut”.
Familja para tragjedisë
Historia e vëllezërve Michel Marcel Navratil, tre vjeç, dhe Edmond Navratil, vetëm dy vjeç, nis shumë përpara asaj nate fatale. Në qytetin e Nisë, në jug të Francës, familja Navratil po shpërbëhej pas një konflikti të gjatë ligjor. Babai i tyre, Michel Navratil, një rrobaqepës me origjinë sllovake, kishte humbur kujdestarinë e fëmijëve pas ndarjes nga bashkëshortja e tij, Marcelle Carretto. Fëmijët do të jetonin me nënën, ndërsa ai duhej të pranonte largimin përfundimtar nga jeta e tyre. Por Michel Navratil nuk e pranoi kurrë këtë vendim. Gjatë Pashkëve të vitit 1912, ai e bindi Marcelle-n që ta lejonte t’i merrte fëmijët për një fundjavë. Ajo nuk e dinte se ky do të ishte momenti i fundit që do t’i shihte në Francë.
Me identitete të rreme në Titanik
Nën maskën e një udhëtimi të zakonshëm, Navratil shiti pasuritë e tij, përgatiti dokumente me emra të rremë dhe bleu tre bileta të klasit të dytë për Titanikun. Në portin e Southampton-it, ai u regjistrua si “Louis M. Hoffman”, një i ve, që udhëtonte me dy djemtë e tij. Në kabinën e vogël, fëmijët flinin në të njëjtin shtrat dhe kalonin orë duke luajtur në korridore, gjithmonë nën vështrimin e babait. “Ne nuk e dinim se po iknim. Ai thjesht na mori dhe hipëm në tren”, do të tregonte vite më vonë Michel Marcel.
Nata fatale
Më 14 prill 1912, udhëtimi u shndërrua në katastrofë. Titaniku u përplas me një ajsberg dhe fëmijët u zgjuan nga zhurma e fortë. Babai i tyre reagoi menjëherë. Veshi pallton, mori Edmondin në krahë dhe Mishelin për dore dhe doli në kuvertë. Mes kaosit dhe thirrjeve “gratë dhe fëmijët të parët”, ai e kuptoi se nuk do të mund të shpëtonte me ta. Para se t’i ndante, u përkul mbi ta dhe pëshpëriti: “Nëse më ndodh diçka, thuaji nënës sate se e doja.”. Një marinar i ndihmoi fëmijët të hipnin në varkën e shpëtimit nr. 14. Babai i tyre bëri një hap prapa dhe u zhduk mes turmës. Ishte hera e fundit që e panë.
“Jetimët e Titanikut”
Fëmijët u shpëtuan nga Carpathia dhe u çuan në infermierinë e anijes. Ata nuk flisnin, nuk qanin më, vetëm shtrëngonin njëri-tjetrin. Vetëm një pasagjer francez arriti të kuptonte emrat përkëdhelës që përsërisnin: “Louis” dhe “Lolo”. Në Nju Jork, fotografitë e tyre u botuan në gazetat më të mëdha të botës. Askush nuk po i kërkonte. Ata u bënë simbol i pafajësisë së humbur dhe të tragjedisë së Titanikut. Në Francë, nëna e tyre Marcelle Carretto i njohu menjëherë nëpër gazeta. Ajo kontaktoi Kryqin e Kuq dhe autoritetet, ndërsa procesi i ribashkimit zgjati javë të tëra.
Jeta pas Titanikut
Pas kthimit në Francë, jeta nuk ishte e lehtë. Historia e tyre ishte e njohur në gjithë Evropën. Marcelle u përpoq t’u siguronte një fëmijëri sa më normale. Michel Marcel u rrit me makthe dhe kujtime të paqarta nga ajo natë. Ai studioi filozofi, u bë profesor universiteti dhe i kushtoi jetën studimit të traumës. “Mbijetova sepse babai im më mbrojti. Ai nuk ishte kriminel, por një njeri i dëshpëruar”, do të thoshte ai më vonë. Edmondi zgjodhi një jetë më të qetë, larg vëmendjes publike. Ai vdiq në vitin 1953, vetëm 43 vjeç, në një aksident pranë detit. Dekada më vonë, Michel Marcel u kthye në vendin e fundosjes së Titanikut. “Është si të mbyllësh një rreth. Mendoj për babanë, për nënën dhe për vëllain tim”, tha ai. Historia e “jetimëve të Titanikut” mbetet edhe sot një nga kapitujt më prekës të tragjedisë që tronditi botën.
