Shkencëtarët kanë regjistruar një nga sinjalet më të fuqishme gravitacionale të kapura ndonjëherë, i krijuar nga përplasja e dy vrimave të zeza në një distancë mbi një miliard vite dritë larg Tokës. Zbulimi po konsiderohet shumë i rëndësishëm, pasi u ka dhënë studiuesve mundësinë të testojnë me më shumë saktësi teoritë e fizikës moderne, përfshirë parashikimet e bëra nga Stephen Hawking dekada më parë.
Sinjali, i identifikuar nga detektorët LIGO në SHBA dhe i analizuar nga bashkëpunimi ndërkombëtar LIGO–Virgo–KAGRA, u zbulua në janar 2025 dhe më pas u studiua në detaje nga ekspertët. Ai u krijua në momentin kur dy vrima të zeza u bashkuan në një objekt të vetëm edhe më masiv.
Sipas teorisë së propozuar nga Hawking në vitin 1971, sipërfaqja totale e vrimave të zeza nuk mund të zvogëlohet gjatë një përplasjeje, por vetëm të rritet. Matjet e reja nga ky sinjal i fuqishëm kanë ndihmuar shkencëtarët të kontrollojnë këtë parashikim me një saktësi shumë më të madhe se më parë, duke treguar se rezultatet janë në përputhje me teorinë.
Valët gravitacionale janë dridhje të hapësirë-kohës që krijohen kur objekte kozmike shumë masive, si vrimat e zeza ose yjet neutronikë, përplasen me njëra-tjetrën. Ato maten nga detektorë gjigantë lazeri që mund të zbulojnë ndryshime jashtëzakonisht të vogla, më të vogla se madhësia e një protoni.
Ky zbulim është pjesë e epokës së re të astronomisë së valëve gravitacionale, e cila nisi në vitin 2015 me regjistrimin e parë historik të një përplasjeje vrimash të zeza. Sot, këto sinjale zbulohen gjithnjë e më shpesh dhe po ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë universin dhe ligjet që e drejtojnë atë.
Studime të tilla janë të rëndësishme edhe për shkak se lidhen me pyetje themelore të fizikës, si marrëdhënia mes gravitetit dhe fizikës kuantike, në kushtet më ekstreme të universit.
