Këto arritje të jashtëzakonshme të projektimit dhe ndërtimit kanë transformuar mënyrën se si njerëzit udhëtojnë, komunikojnë dhe jetojnë.
Prej mijëra vitesh, njerëzimi ka ngritur vepra mbresëlënëse si Piramidat e Egjiptit dhe Muri i Madh Kinez. Në epokën moderne, inxhinierë vizionarë kanë realizuar projekte gjigante transporti dhe komunikimi, duke shtyrë kufijtë e mundësive teknike. Më poshtë janë 10 mrekulli inxhinierike që kanë ndryshuar historinë botërore.
1. Kanali i Panamasë
Duke lidhur Oqeanin Atlantik me Oqeanin Paqësor, kanali 82 kilometra i gjatë revolucionarizoi tregtinë botërore kur u hap në vitin 1914. Pas një përpjekjeje të dështuar franceze në vitet 1880, Shtetet e Bashkuara rifilluan ndërtimin në 1904.
Kryeinxhinieri John Stevens e ndryshoi planin fillestar – nga një kanal në nivel deti në një sistem me diga dhe porta (brava), duke shfrytëzuar lumin Chagres për të krijuar atë që ishte liqeni artificial më i madh në botë në atë kohë.
Punëtorët u përballën me rrëshqitje dheu, klimë tropikale dhe sëmundje si malaria dhe ethet e verdha. Rreth 10% e 56,000 punëtorëve humbën jetën gjatë ndërtimit. Megjithatë, projekti u përfundua në kohë dhe brenda buxhetit – një arritje e jashtëzakonshme për përmasat e tij.
2. Ura Golden Gate
Kur u inaugurua në vitin 1937, ishte ura e varur më e gjatë në botë – një rekord që e mbajti për 27 vjet. Me gjatësi rreth 2.7 milje (4.3 km), ajo ngrihet mbi ngushticën që lidh Gjirin e San Franciskos me Oqeanin Paqësor.
Kabllot e saj janë aq të gjata sa do të mund të rrethonin Tokën tre herë. Struktura mund të lëvizë më shumë se 60 metra anash për t’i përballuar erërat e forta.
Kryeinxhinieri Joseph Strauss i kushtoi rëndësi të veçantë sigurisë. Vetëm 11 punëtorë humbën jetën gjatë ndërtimit – një numër i ulët për standardet e kohës – falë edhe një rrjete sigurie të vendosur poshtë urës, e cila shpëtoi 19 punëtorë.
3. Sistemi i Autostradave Ndërshtetërore
Pas përvojës së Luftës së Dytë Botërore, presidenti Dwight D. Eisenhower mbështeti miratimin e Aktit Federal të Autostradave në vitin 1956, duke nisur projektin më të madh të punëve publike në histori.
Rrjeti prej rreth 66,000 kilometrash autostrada pa kryqëzime në nivel u ndërtua për të përmirësuar transportin, por edhe për arsye mbrojtjeje gjatë Luftës së Ftohtë. Sistemi transformoi ekonominë amerikane, nxiti zgjerimin e periferive dhe ndryshoi rrënjësisht mënyrën e jetesës.
4. Kablloja Transatlantike
Në vitin 1858 u vendos për herë të parë një kabllo telegrafike që lidhte Irlandën me Newfoundland-in, duke mundësuar komunikim të drejtpërdrejtë mes Evropës dhe Amerikës së Veriut.
Mesazhi i parë zyrtar, nga Mbretëresha Viktoria drejtuar Presidentit amerikan James Buchanan, zgjati 16 orë për t’u transmetuar – shumë më shpejt se udhëtimi 10-ditor me anije.
Megjithëse kablloja fillestare pushoi së funksionuari pas pak javësh, një version i përhershëm u vendos në vitin 1866, duke revolucionarizuar komunikimin ndërkontinental.
5. Diga Hoover
E përfunduar në vitin 1935, kjo digë gjigante në lumin Kolorado ishte struktura më e madhe prej betoni në botë në kohën e saj. Më shumë se 21,000 punëtorë morën pjesë në ndërtim.
Diga kontrollon rrjedhën e lumit, siguron ujë për miliona hektarë tokë bujqësore dhe furnizon me energji hidroelektrike mbi një milion shtëpi. Ajo nxiti zhvillimin e qyteteve si Las Vegas dhe Phoenix dhe krijoi Liqenin Mead, rezervuarin më të madh në SHBA për nga kapaciteti.
6. Tuneli i Kanalit
I hapur në vitin 1994, Tuneli i Kanalit (i njohur si “Eurotuneli”) lidh Britaninë e Madhe me Evropën kontinentale për herë të parë që nga Epoka e Akullnajave.
Me gjatësi 50 kilometra, përfshirë 37 kilometra nën det, ai është një nga tunelet nëndetare më të gjata në botë. Trenat me shpejtësi të lartë si Eurostar e kanë reduktuar udhëtimin Londër–Paris në pak më shumë se dy orë.
7. Hekurudha Transkontinentale Amerikane
E përfunduar në vitin 1869, kjo hekurudhë lidhi për herë të parë bregun lindor me atë perëndimor të Shteteve të Bashkuara.
Punimet u zhvilluan në kushte ekstreme klimatike, ndërsa punëtorët kinezë luajtën rol vendimtar në ndërtimin e tuneleve përmes maleve Sierra Nevada. Projekti shkurtoi kohën e udhëtimit nga muaj të tërë në më pak se një javë dhe përshpejtoi zgjerimin drejt Perëndimit.
8. Statuja e Lirisë
Simbol i miqësisë franko-amerikane, Statuja e Lirisë u inaugurua në vitin 1886. Skulptori francez Frédéric-Auguste Bartholdi krijoi strukturën prej bakri, ndërsa skeleti i brendshëm metalik u projektua nga inxhinieri Gustave Eiffel.
Struktura e brendshme i lejon statujës të lëvizë lehtësisht gjatë erërave të forta, duke garantuar qëndrueshmërinë e saj.
9. Punimet e Mbrojtjes së Detit të Veriut
Holanda, me territore nën nivelin e detit, ndërtoi një sistem kompleks digash, portash dhe barrierash kundër stuhive për të parandaluar përmbytjet dhe për të fituar tokë nga deti.
Projekti, i konsideruar një nga mrekullitë e inxhinierisë moderne, u zhvillua gjatë disa dekadave dhe mbetet një nga sistemet më të avancuara të menaxhimit të ujërave në botë.
10. Metroja e Nju Jorkut dhe Metroja e Bostonit
Në fund të shekullit XIX, rrugët e Nju Jorkut dhe Bostonit ishin të mbingarkuara me karroca dhe trena të ngritur mbi tokë.
Bostoni hapi metronë e parë në SHBA në vitin 1897, ndërsa Nju Jorku e ndoqi në vitin 1904. Të dy qytetet përdorën metodën “prerje dhe mbulim” për ndërtimin e tuneleve.
Ndryshe nga Londra, ku fillimisht përdorej avulli, sistemet amerikane funksiononin me energji elektrike. Transporti i shpejtë urban ndryshoi rrënjësisht zhvillimin dhe jetën e qyteteve moderne amerikane.
