Klodian Tomorri
Regjimi fiskal që qeveria shqiptare zbaton mbi karburantet është një nga më të rëndët në botë. Fjala vjen, nëse një tregtar shqiptar do të gjente naftë falas diku në Europë apo Azi sot, kostoja e saj në pompë do të shkonte 130 lekë ose gati 1.4 euro për litër. Kjo është kostoja e taksave dhe transportit.
Aktualisht qeveria shqiptare e ngarkon një litër naftë me rreth 120 lekë taksa. Këtu përfshihen; akciza me 40 lekë/litër, taksa e qarkullimit me 27 lekë/litër, tvsh 37 lekë/litër, taksa të tjera me 10 lekë/litër. Për krahasim, qeveria e Kosovës ngarkon vetëm 73 lekë taksa në një litër naftë, ndërsa ajo e Maqedonisë së Veriut 70 lekë.
Me pak fjalë, çmimi i naftës që paguajnë qytetarët shqiptarë sot, vetëm nga taksat është 50 lekë për litër më i lartë se në Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut. Por barra rekord mbi karburantet është vetëm njëra pjesë e problemit. Pjesa tjetër lidhet me marxhinalizmin inkremental. Barra e rëndë e taksave bëhet edhe më e rëndë kur çmimi rritet.
Së pari Tatimi mbi Vlerën e Shtuar shkon në të njëjtin krah me çmimin. Kur një litër naftë në pompë shitet 150 lekë qeveria merr 25 lekë tvsh. Por kur çmimi i naftës shkon 180 lekë, qeveria merr 30 lekë tvsh. Sa më shumë rëndohet qytetari, aq më shumë gëzon qeveria.
Por tvsh nuk është taksa e vetme, që ka këtë sjellje. Para tre vitesh qeveria shqiptare bëri një tjetër hile, lidhi akcizën e naftës me inflacionin. Pra, çdo vit akciza e naftës në Shqipëri rritet duke u indeksuar me inflacionin. Dhe nëse në pamje të parë, kjo duket diçka e papërfillshme, sa më shumë kalojnë vitet, aq më e rëndë bëhet akciza.
Për ta shpjeguar më thjesht, akciza e naftës në Shqipëri ka qenë e fiksuar në 37 lekë për litër përpara se të miratohej ligji për indeksimin e saj me inflacionin. Në vetëm tre vjet, ajo është rritur me 3 lekë dhe tashmë luhatet rreth 40 lekë për litër. Në vetëm 3 vjet. Pra, sa më shumë inflacion, aq më shumë rëndohet akciza dhe barra mbi karburantet në përgjithësi dhe aq më shumë taksa mbledh qeveria.
Definicioni më klasik i spekullantit është ai i përfituesit kur të tjerët janë në hall. Ndaj pyetja që shtrohet është e thjeshtë. Kush është spekullanti më i madh në tregun e karburanteve? Përgjigja këtu është mëse e qartë.
Qeveria e ka shumë të lehtë që marxhinalitetin rëndues të taksave ta kthejë në kahun e kundërt dhe ta përdorë si amortizator për të zbutur rritjen e çmimit. Sa më shumë rritet çmimi, aq më shumë ulet taksa për ta mbajtur barrën konstante. Por ajo nuk e bën këtë.
Në fund, ka një shifër që e tregon të gjithë historinë e çmimit të karburanteve, dhe shumë thjesht madje. Nëse qeveria shqiptare do ta taksonte naftën njësoj sa qeveria e Kosovës, apo sa ajo e Maqedonisë së Veriut, sot qytetarët shqiptarë do ta blinin një litër naftë 130 lekë. Me gjithë luftën e Iranit.
