Quhet “diplomacia e pandave” dhe besohet se ka nisur që në Dinastinë Tang në shekullin e VII, kur perandoresha Wu Zetian dërgoi dy arinjsh (që mendohet të kenë qenë panda) në Japoni. Kjo politikë kineze e dërgimit të pandave si dhurata diplomatike u ringjall në vitin 1941, në prag të hyrjes së Shteteve të Bashkuara në Luftën e Dytë Botërore, kur Pekini dërgoi dy panda bardhezi në Kopshtin Zoologjik të Bronksit si shenjë falënderimi. Kryetari Mao e përdori shpesh diplomacinë e pandave në vitet 1950, duke u dhuruar arinj aleatëve komunistë të Kinës, si Koreja e Veriut dhe Bashkimi Sovjetik.
Dy muaj pas vizitës historike të Richard Nixon-it në Kinë në vitin 1972, e cila i dha fund 25 viteve izolim dhe tensione midis SHBA-së dhe Republikës Popullore të Kinës, presidenti dhe bashkëshortja e tij Pat pritën çiftin e adhurueshëm 18-muajsh Hsing-Hsing dhe Ling-Ling. Dhurata nga kryeministri kinez Zhou Enlai shkaktoi një “Panda-mani” mbarëkombëtare, duke bërë që kopshtet zoologjike amerikane, nga Bronksi deri në San Diego, të lobonin fort për t’i strehuar ato. Në fund fitoi Kopshti Zoologjik Kombëtar në Uashington D.C., dhe dy yjet e rinj tërhoqën mbi 20,000 vizitorë që ditën e parë. Të dielën pasuese, 75,000 njerëz mbushën kopshtin zoologjik, duke pritur në një radhë mbi 400 metra për të parë sensacionet e reja të Amerikës, të cilat zbukuruan kopertinat e revistave dhe sollën fitime të mëdha për prodhuesit e lodrave dhe arushëve prej pelushi. Në këmbim, qeveria amerikane i dërgoi Kinës një çift gjedhësh të mëdhej veriu, Milton dhe Mathilda, dhe është e qartë kush përfitoi më shumë nga ky shkëmbim.
Hsing-Hsing dhe Ling-Ling patën pesë këlyshë gjatë qëndrimit në Kopshtin Zoologjik Kombëtar, por asnjëri nuk jetoi më shumë se disa ditë. Ling-Ling ngordhi papritur nga dështimi i zemrës në dhjetor 1992, në moshën 23-vjeçare (në atë kohë panda më e vjetër në robëri jashtë Kinës), ndërsa Hsing-Hsing u eutanazua në nëntor 1999, në moshën 28-vjeçare, për shkak të dështimit të veshkave.
Ky shkëmbim u konsiderua aq i suksesshëm sa frymëzoi kryeministrin britanik Edward Heath të kërkonte hua panda gjatë vizitës së tij në Kinë në vitin 1974. Chia-Chia dhe Ching-Ching mbërritën në shtëpinë e tyre të re, Kopshtin Zoologjik të Londrës, vetëm disa javë më vonë.
Tradita ndryshoi ndjeshëm në vitin 1984, kur Kina rishikoi rregullat për pandat. Që atëherë, kafshët do të jepeshin vetëm me hua 10-vjeçare, do të kërkonin pagesë vjetore standarde (për SHBA-në rreth 1 milion dollarë) dhe çdo këlysh i lindur nga pandat e huazuara do të konsiderohej shtetas kinez, pavarësisht vendlindjes. Në vitin 1998, SHBA ndryshoi politikën e saj, duke lejuar që një panda të qëndronte në vend vetëm nëse më shumë se gjysma e tarifës vjetore shkonte për ruajtjen e pandave të egra dhe habitatit të tyre.
Në vitin 2008, një tërmet shkatërrues goditi provincën Sichuan në Kinë, duke shkatërruar 67 për qind të habitateve natyrore të pandave. Me qendrën kryesore të ruajtjes të shkatërruar, Kina duhej të gjente vende pritëse për 60 pandat e mbijetuara. Kjo katastrofë natyrore, së bashku me një ndryshim tjetër të dukshëm në politikën e pandave, Kina deklaroi se pandat do të dërgoheshin vetëm për shumim dhe kërkime biologjike, bëri që disa të vërenin se huatë e pandave shpesh përkonin me marrëveshje tregtare për burime dhe teknologji të vlefshme. Për shembull, Kopshti Zoologjik i Edinburgut mori dy panda në vitin 2011, të parat që mbërritën në Mbretërinë e Bashkuar pas 17 vitesh. Menjëherë pas kësaj u nënshkruan marrëveshje tregtare për salmon, teknologji energjie të rinovueshme dhe automjete Land Rover. Norvegjia, e cila kishte dhënë Çmimin Nobel për Paqen disidentit kinez Liu Xiaobo, humbi marrëveshjen e saj të gjatë për eksportin e salmonit në Kinë. Megjithatë, Hong Kongu mori dy panda si dhuratë në vitin 2007 për të shënuar 10-vjetorin e rikthimit nga sundimi britanik, një përjashtim që u konsiderua si dhuratë mes “vëllezërve”.
Të qenit përgjegjës për këto krijesa të adhurueshme dhe të brishta (të riklasifikuara nga “të rrezikuara” në vitin 2016) mund të simbolizojë lindjen e miqësive të reja ndërkombëtare. Zhdukja tragjike e fluturimit MH370 të Malaysia Airlines rriti tensionet midis Kinës dhe Malajzisë. Mbërritja e planifikuar prej kohësh e pandave Feng Yi dhe Fu Wa në vitin 2014, dy muaj pas zhdukjes së avionit, u pa si një hap drejt shërimit të marrëdhënieve mes dy kombeve të pikëlluara, pasi Kina kishte kritikuar hapur mënyrën se si Malajzia menaxhoi katastrofën.
Është e vështirë të gjesh dikë që nuk magjepset nga sjelljet e një panda, por ka edhe të tillë. Tajvani i rezistoi për gati tre vite “diplomatëve” që ushqehen me bambu, gjë jo e habitshme duke pasur parasysh dekadat e tensioneve me Kinën kontinentale. Megjithatë, pas ndryshimit të qeverisë në vitin 2008, Taipei pranoi Tuan Tuan dhe Yuan Yuan. Dy pandat 4-vjeçare krijuan një “pandamani” të vërtetë kur mbërritën në dhjetor, duke u bërë menjëherë të famshme. Ato sollën në jetë një këlysh, Yuan Zai, përmes inseminimit artificial. Disa vende mund të kenë arsye për t’i rezistuar këtyre kafshëve të adhurueshme, pasi pandat mund të jenë edhe agresive dhe kushtojnë shumë për t’u mbajtur dhe shumuar. Madje disa flasin edhe për një “mallkim të pandave”, sipas të cilit liderët që i marrin ato përfundojnë duke humbur pushtetin (Nixon, Edward Heath dhe Kakuei Tanaka i Japonisë).
Kina nuk e fsheh diplomacinë e saj të pandave. Në një opinion të publikuar në vitin 2013 në Washington Post, ambasadori kinez në SHBA, Cui Tiankai, shkroi: “Në Uashington ka në fakt dy ambasadorë kinezë: unë dhe këlyshi panda në Kopshtin Zoologjik Kombëtar.”
