Nga Peter Fahrenholz
Kur raportet për udhëtimet, që kanë ndodhur shumë kohë më parë, nuk mbështeten vetëm në burime të shkruara, fotografi historike apo filmime, por edhe tek kujtimet e shokëve të udhëtimit, kjo gjë mund të bëhet shumë argëtuese. Sidomos kur udhëtari vazhdon të nderohet nga mbështetësit e tij edhe sot si askush tjetër.
Kështu ka menduar edhe fondacioni ‘Hanns Seidel’ dhe, me rastin e Ditës së Arkivave, organizoi një mbrëmje ku u fol për pasionin për udhëtime të Franz Josef Strauss (ish-kancelar i Bavarisë ish-drejtues i CSU për një kohë të gjatë).
Strauss udhëtonte shumë si politikan ashtu edhe në jetën private, dhe tek ai këto dy sfera nuk ndaheshin kurrë plotësisht. Arkivi i Unionit Kristian Social (CSU) në Bavari regjistron 600 udhëtime politike të Strauss në 63 vende, dhe shpesh politikani, pilot amator, ulej vetë në timonin e një avioni privat.
Shpesh bëhej fjalë për avionin e tregtarit të madh të mishit nga Rosenheim, Josef Maerz, një mik i ngushtë i Strauss.
Për shembull gjatë udhëtimit të tij legjendar te Mikhail Gorbachev në dhjetor të vitit 1987, kur Strauss u ul në Moskë mes një stuhie të dendur dëbore.
Rrethit më të ngushtë drejtues të CSU, që ndodhej në bord, Strauss u tregoi pas uljes së vështirë se kishte mbetur karburant edhe për pak minuta.
Edhe në jetën private, Franz Josef Strauss pëlqente të ishte vazhdimisht në lëvizje dhe kishte disa preferenca të veçanta.
“Babai im pëlqente shumë të ngiste makinën nëpër rrugë të vështira malore në alpe”, thotë Max Strauss, djali më i madh i Strauss, i cili ishte një nga dy të ftuarit në panelin e organizuar nga fondacioni ‘Hanns Seidel’.
Dhe shtoi: “Sigurisht që për këtë, Karl Dersch ishte partneri ideal për të”.
Dersch, sot 91 vjeç, që nga mesi i viteve 1970 nuk ishte vetëm një nga miqtë më të afërt personalë të Strauss. Nga viti 1975 deri në 1989 ai ishte edhe drejtuesi i degës së Mercedes Benz në Mynih. Në këtë mënyrë ai mund të ushqente pasionin e Strauss për kalimet alpine me automjetet e përshtatshme nga flota e Mercedes-it.
“Franz Josef Strauss ishte një fans i makinave jashtë rruge (off-road)”, tha Dersch, pjesëmarrësi i dytë në panel.
Lidhja mes interesave private, politike dhe atyre të biznesit në epokën e Strauss praktikohej me një liri që sot do të ishte e pamundur.
Dersch ishte i afërt me Strauss si pothuajse askush tjetër jashtë rrethit familjar. Një libër mbi përvojat e tij me Strauss do të kishte potencialin të bëhej bestseller, sepse Dersch është një tregimtar shumë tërheqës dhe i mprehtë. Por kjo nuk ishte një mundësi për të.
“Nuk kam shkruar kurrë asgjë”, tha ai.
Kur drejtori i arkivit, Christian Petrzik, i cili moderonte mbrëmjen, tha në fillim të aktivitetit se Dersch kishte premtuar t’ia dorëzonte fondacionit rreth 4000–5000 fotografi private, ai ndërhyri duke thënë: “Por vetëm pas vdekjes sime”.
Me shumë gjasë Dersch nuk do të kishte nevojë as për shënime të shkruara për t’i kujtuar gjërat, sepse arkivin e tij e ka në kokë. Me një saktësi të jashtëzakonshme detajesh ai përshkroi udhëtimet me Strauss, që kishin ndodhur dekada më parë, dhe i bëri vazhdimisht dëgjuesit në sallën e konferencave të fondacionit – pothuajse plot – të qeshnin.
Ai tha se te Strauss kishte admiruar gjithmonë faktin se ai ishte i drejtpërdrejtë. Lidhja më e shkurtër midis pikës A dhe B është një vijë e drejtë, i thoshte Strauss vazhdimisht.
Kjo maksimë dukej se vlente edhe për udhëtimet në alpe me automjete jashtë rruge. Strauss kërkonte gjithmonë në hartë për ndonjë rrugë të shkrutër të mundshme.
Gjatë një udhëtimi në jug të Francës ai një herë kishte propozuar një rrugë që në hartë ishte shënuar vetëm me një vijë të ndërprerë.
“Franz Josef, kjo nuk është rrugë, ky është një shteg”, i kishte thënë ai Straussit, tregoi Dersch.
“Budallallëk, do të ngjitemi lart me makinë”, ishte përgjigjur Strauss.
Sigurisht, rruga përfundoi në një shteg shkëmbor dhe karvani i makinave u detyrua të kthehej mbrapsht. Më pas Strauss i kishte thënë që të shkonte te shtëpia botuese që kishte prodhuar hartat dhe të ankohej se hartat ishin të pasakta.
Edhe një zakon tjetër i çuditshëm i Franz Josef Strauß i bënte shpesh shokët e tij të udhëtimit të djersiteshin nga ankthi. Kreu i CSU e kishte shumë qejf të llogariste konsumin e naftës (Strauss këmbëngulte gjithmonë për automjete me naftë) duke përdorur orën e tij.
Kur të tjerët këshillonin me ngut të ndaleshin për t’u furnizuar me karburant, Strauss shpesh thoshte: “Do të mjaftojë edhe pak”.
Por shpesh nuk mjaftonte. Atëherë, pa dashje, përdorej bidoni rezervë i karburantit.
Në qendër të mbrëmjes ishte një udhëtim shumë i veçantë që Karl Dersch dhe Max Strauss kishin bërë me Strauss në vitin 1984.
Meqë Marianne Strauss kishte humbur jetën në fillim të verës së vitit 1984 në një aksident automobilistik, udhëtimi i zakonshëm veror i familjes në shtëpinë e pushimeve në jug të Francës – duke kaluar nëpër shumë rrugë malore – nuk ishte më një mundësi.
Kështu që Dersch propozoi një itinerar të përgjithshëm:
“Unë thashë: pas Brenner Pass do të kthehemi majtas”.
Plani ishte të udhëtonin drejt Greqisë, duke kaluar përmes Shqipërisë.
Në vitin 1984, Shqipëria ishte vendi më i izoluar i Evropës nën diktatorin komunist Enver Hoxha, një lloj Koreje e Veriut evropiane. Nuk kishte asnjë pikëkalim të hapur kufitar.
“Si u bënë përgatitjet për udhëtimin?” pyeti moderatori.
“Për mua ishte e thjeshtë, thjesht bëra valixhen,” u përgjigj Max Strauss.
Për pjesën më të komplikuar kujdesej Kancelaria Shtetërore. Një njeri si Strauss, siç u tha, nuk ishte kurrë thjesht një qytetar privat. Për këtë arsye, përmes ambasadorit shqiptar në Vjenë (sepse Shqipëria ende nuk kishte ambasador në Gjermani), u sigurua hapja e një pikëkalimi kufitar posaçërisht për autokolonën e Straussit, duke e bërë atë politikanin perëndimor me rang të lartë të parë që vizitonte këtë vend të izoluar.
Sigurisht, nuk mbaronte vetëm me heqjen e barrierës. Kur Strauss dhe shokët e tij mbërritën në kufirin shqiptar, të djersitur dhe me disa orë vonesë, aty i priste një delegacion i madh shqiptar në kostume të zeza, tregoi Dersch.
“Na pritën shumë ngrohtësisht,” tha Max Strauss.
Shqiptarët donin që Strauss të qëndronte pesë ditë, por për shkak se grupi i udhëtarëve duhej të kapte një traget në Greqi, u ra dakord për tre ditë. Autokolona e Strauss u akomodua në një rezidencë të qeverisë, që më parë i përkiste mbretit shqiptar. Të gjitha shumë të thjeshta, por gjithmonë kishte ajër të kondicionuar për mysafirët, përveçse një herë kur Dersch vuri re një buton të dëmtuar.
“E kishin çmontuar dhe e kishin çuar në vend tjetër,” tregoi Dersch.
Në mbrëmje kishte gjithmonë shumë raki shqiptare, të cilën Dersch e kujton si një përzierje mes karburantit të avionit dhe vajit të vjetër. Njëherë shqiptarët kërkuan që Strauss të vizitonte një të moshuar në fshat, një bashkëpunëtor i ngushtë i Enver Hoxhës nga koha e partizanëve.
“Karl, ruaj nderin gjerman, pi më shumë se plaku,” i kërkoi Strauss.
Dersch e fitoi garën e pijeve. “Piva 14 raki,” kujtoi ai.
Ndarja ishte edhe një aventurë e veçantë. Për të bërë që karvani i Strauss të arrinte objektivin në kohë në Greqi, shqiptarët ofruan të hapnin një rrugë që ishte e mbyllur dhe e minuar që nga viti 1945, duke hequr minat dhe duke e bërë të sigurt për kalim.
Strauss dhe Dersch u ulën në makinën e parë, por Strauss ishte i shqetësuar. Çfarë do të ndodhte nëse shqiptarët të kishin harruar ndonjë minë?
Strauss ndryshoi makinë dhe i dha mikut të tij, Dersch, një këshillë ngushëlluese:
“Nëse të hedhin në ajër, do të kesh një varrim shtetëror”./ SUEDDEUTSCHE ZEITUNG
