Nga Irena Beqiraj
Më 23 mars 1933, brenda një dhome të ndriçuar dobët, ku ndihej aroma e ndenjur të tymit të purove, Ludwig Kaas po përpiqej ta bindte veten se po merrte vendimin e duhur. Kaas një prift katolik dhe udhëheqës i Partisë së Qendrës ndodhej në udhëkryq. Për disa vite, partia e tij ishte përpjekur të bllokonte ngritjen e Adolf Hitlerit. Por në vitin 1932, Nacional-Socialistët e Hitlerit u bënë forca më e madhe në parlament dhe në janar 1933, Hitleri u bë kancelar. Ndërsa Hitleri përpiqej të konsolidonte pushtetin, Partia e Qendrës ishte pengesa e fundit që Hitleri të vendoste në kontroll të plotë Gjermaninë.
Hitleri kishte prezantuar Aktin e Mundësimit, akt i cili do t’i lejonte atij dhe kabinetit të tij mundësinë për të sunduar nëpërmjet akteve normative , duke e çmontuar demokracinë në thelbin e saj. Vetëm nëse Partia e Qendrës do të rezistonte, mund të bllokohej miratimi i aktit. Kaas dhe kolegët e tij udhëheqës të Partisë së Qendrës debatuan për orë të tëra, të ndarë midis mbrojtjes së parimit dhe vetëmbrojtjes. Disa kërkuan rezistencë, duke paralajmëruar se pushteti i Hitlerit duhej të kontrollohej. Por shumica kishin frikë nga pasojat e sfidës. Të tjerë ende mbaheshin pas shpresës se duke bashkëpunuar me Hitlerin, ata mund të ndikonin te Hitleri.
Në fund, Kaas e bindi veten se opsioni i tij më i mirë ishte të bashkëpunonte , të punonte brenda realitetit të ri në vend që të shtypej prej tij. “Ne duhet ta ruajmë shpirtin tonë, por një refuzim i Aktit të Mundësimit do të rezultojë në pasoja të pakëndshme për partinë tonë”. u tha ai kolegëve të tij . Akti u miratua duke hapur rrugën diktaturës së Hitlerit .
Mbështetja për aktin nuk kishte asgjë strategjike, nuk i moderoi qëndrimet e Hitlerit, përkundrazi i dha atij kontroll të plotë.
Ky episod ilustron logjikën e rrezikshme të abdikimit ose besimit se, përballë një kërcënimi në rritje për demokracinë, dorëzimi është strategji, edhe bashkëpunimi me një autokrat është mbijetesë.
Sa herë më jepet mundësia të flasë me socialistë të vjetër apo të rinj , antarë apo ish antarë të kryesisë së kesaj partie, ndihet po e njëjta logjikë abdikimi . Po anëtarët e partisë socialiste kanë abdikuar , edhe kjo nuk ka ndodhur sot, por që në vitin 2005 .
Demokracia brenda saj u gërrye ngadalë, në fillim nëpërmjet dorëzimit gradual të atyre që e kishin ndërtuar e duhet ta mbronin atë. Në çdo lëshim, që partia bënte karshi kryetarit autokrat ai u bë më të guximshëm, dhe përmbysja sot të gjithëve u duket më e vështirë. Përgjigjet që në fillim socialistëve ju dukën pragmatike , duke pritur, duke heshtur, duke arritur një marrëveshje , vetëm sa e inkurajuan kryetarin autokrat duke çuar në fund në rënien e vetë partisë.
Rënia e partisë Socialiste nuk ishte e pashmangshme , pasi udhëheqësit politikë kryesorë kishin shumë mundësi për t’u kundërpërgjigjur. Por disa në 2005 besonin se vetëm me Ramën mund ta mundnin Berishën , disa se mund ta përdornin Ramën për të siguruar dominimin e tyre . Disa besonin se mund ta kontrollonin Ramën edhe pasi ta bëhej Kryeministër . Të gjithë gaboheshin.
Demokracia brenda partisë rrallë vdes në një moment të vetëm. Ajo shkatërrohet nëpërmjet abdikimit: racionalizimeve dhe kompromiseve. Partia Socialiste vdiq kur kur anëtarët me ndikim brenda saj i thanë vetes se po të lëshojnë vetëm pak terren por do ishin më të sigurt ose se gjetja e një gjuhe të përbashkët me një përçarës është më praktike sesa të qëndrosh kundër tij.
Kryetari autoritar i cili “urdhëron” as me fjalë por më geste “mbyllni gojën” nuk triumfoi kurrë vetë. Ai pati sukses sepse të tjerët e mundësuan atë , për shkak të ambicies së tyre, për shkak të frikës së tyre ose sepse i gjykuanë gabim rreziqet e lëshimeve të vogla.
