Protesta e djeshme e 22 marsit 2026 në bulevardin “Dëshmorët e Kombit” u shit nga kupola e PD-së si një “uragan” që do të përmbyste regjimin, por në fakt i ngjante më shumë një rekuiemi për një opozitë që ka humbur rrugën në oborrin e vet. Ndërsa forcat e policisë rrethonin godinat qeveritare dhe gazi lotsjellës mbushte mushkëritë e militantëve të mbetur, e vërteta qëndronte e fshehur pas pankartave: Edi Rama sot nuk është i pathyeshëm sepse është gjeni, por sepse Sali Berisha e lejoi të bëhej i tillë.
Analiza e ftohtë e rrugëtimit politik të Edi Ramës të çon pashmangshmërisht te vitet 2005–2011, periudhë kur Sali Berisha gëzonte kulmin e pushtetit të tij si kryeministër. Ishte pikërisht ajo kohë kur Berisha, me një vetëdije të plotë për profilin politik të Ramës, zgjodhi një rrugë tolerance të pashpjegueshme. Në vend që Rama të denoncohej dhe të bllokohej për korrupsionin galopant me lejet e ndërtimit në Tiranë dhe lidhjet e hershme me elementë të dyshimtë, Berisha lejoi një lloj “bashkëjetese” politike. Ky tolerim i dha kohë Ramës të ndërtonte një strukturë financiare dhe politike aq të fortë, sa sot është shndërruar në një monizëm që nuk njeh rotacion. Sot, Rama nuk largohet thjesht sepse është i fortë, por sepse ai përdor resurset që i la në dorë Berisha për të blerë gjithçka: kohën, ndërkombëtarët, madje edhe segmente të vetë opozitës.
Nëse Berisha është arkitekti i vjetër i kësaj ngrehine, “garda” që ai mban pas vetes sot është garancia që asgjë nuk do të ndryshojë. Figura si Flamur Noka janë bërë simboli i asaj që në popull rëndom njihet si “qeni që leh e nuk ha”. Roli i Nokës shpesh përshkruhet si një teatër politik ku zhurma shërben si mjet negocimi: ai ulëret në podiume kundër korrupsionit sa për të rritur “pazarin” e heshtjes, por sapo vjen puna te projektet e oligarkëve që mbajnë në këmbë Edi Ramën, zëri i tij shuhet. Pas çdo denoncimi që “harrohet” rrugës, fshihet një kafshatë nga e njëjta tavolinë oligarkike. Kjo simbiozë e bën Nokën dhe njerëzit rreth tij të paaftë për të frymëzuar masën gri; njerëzit e kuptojnë që zhurma e tyre është thjesht një mjet për interesa private, e jo një mjet për rotacion politik.
Zhgënjimi brenda rreshtave të opozitës ka arritur pikën e vlimit dhe kjo u pa qartë në deklaratat e fundit të Ervin Salianjit, i cili e ka cilësuar Flamur Nokën si “aksidentin më të madh politik në 35 vite PD”. Salianji e demaskoi Nokën si një “administrator godine” që nuk ka lidhje me aksionin real, por që merret vetëm me intrigat e brendshme dhe përjashtimet për të ruajtur karrigen e tij. Ky është realiteti i dhimbshëm i një lidershipi që ka shkatërruar strukturat për t’u shërbyer agjendave personale, ndërsa demokratët e thjeshtë braktisen përballë një makinerie shtetërore që i blen ose i shtyp.
Sali Berisha u ka një borxh moral dhe politik të pallogaritshëm demokratëve që prej 13 vitesh presin në rrugë, një borxh që rritet me çdo protestë që përfundon pa rezultat. Opozita nuk ka nevojë për përvjetorë nostalgjikë të vitit ’92, por për një shkëputje radikale nga modeli i vjetër i bashkëjetesës me të keqen. Sa kohë që “revolucioni” do të ketë si fytyrë njerëz që lehin ditën për vota dhe numërojnë “kafshatat” e oligarkëve natën, Edi Rama do të vazhdojë të qeverisë i qetë. Borxhi i Berishës ndaj demokratëve po shtohet me çdo gaz lotsjellës që thithet kot në bulevard, ndërsa “garda” e tij vazhdon të numërojë përfitimet nga oligarkia.
“Krijesat jashtë shikonin nga derri te njeriu, dhe nga njeriu te derri, dhe përsëri nga derri te njeriu; por tashmë ishte e pamundur të thoshe se cili ishte cili.”
— George Orwell, Ferma e Kafshëve/vna
