Nëse pyesni se kush i shkroi Iliadën ose Odisenë, kushdo që ka njohuri për letërsinë (ose është i zoti në lojërat me pyetje) pa dyshim do t’ju thotë se autori ishte Homeri.
Madje mund t’ju tregojnë se Homeri ishte një poet i Greqisë së Lashtë, ndoshta me prejardhje nga joniane, i cili jetoi diku rreth shekullit të VIII para Krishtit, kur dy poemat e tij epike u bënë gjithnjë e më të njohura dhe, më në fund, u hodhën për herë të parë në shkrim. Mund të shtojnë edhe se Homeri ndoshta ishte i verbër, një detaj i çuditshëm, por që përsëritet shpesh dhe që përmendet në shumë përshkrime të hershme për të. Përtej kësaj, megjithatë, ka të ngjarë të mos dinë shumë.
Dhe nuk do të ishin të vetmit.
Në fakt, dihet aq pak për Homerin, saqë edhe ato pak detaje të jetës së tij që përmenden zakonisht, data e lindjes, vendlindja apo verbëria, mbeten ende objekt debatesh. Për këtë arsye, studiuesit kanë kaluar shekuj duke u përpjekur të rindërtojnë jetën e tij, duke u mbështetur te të dhënat e pakta që gjenden në veprat e tij dhe në shkrimet e biografëve e historianëve të lashtë.
Për shembull, fakti që dorëshkrimet e ruajtura të Iliadës dhe Odisesë janë shkruar kryesisht në dialektin jonik ka çuar në përfundimin e arsyeshëm se edhe vetë Homeri duhet të ketë qenë nga Jonia, një rajon në pjesën qendrore-perëndimore të Azisë së Vogël, në bregdetin e Turqisë së sotme. Madje, në botën e lashtë qarkullonin tregime për një grup poetësh dhe shkrimtarësh të talentuar që jetonin në ishullin Kios, pranë brigjeve të Jonisë, dhe që e quanin veten Homeridët, ose “bijtë e Homerit”. Ndërkohë, emri Homeros mund të lidhet me fjalën greke homeros, që do të thotë “peng”, sipas një teorie, dhe për këtë arsye disa historianë kanë sugjeruar se ai mund të ketë qenë rob. Megjithatë, në mënyrë të çuditshme, e njëjta fjalë mund të nënkuptojë edhe “i verbër”, prandaj është e mundur që pikërisht prej saj të ketë lindur historia e verbërisë së tij.
Por, edhe pse duket sikur këto të dhëna po na ndihmojnë të rindërtojmë jetën e tij, vlen të theksohet se asnjëra prej tyre nuk është e sigurt. Përkundrazi, për shkak të të dhënave të shumta të paqarta, kontradiktore dhe shpesh të papajtueshme, disa historianë kanë vënë në dyshim jo vetëm saktësinë e këtyre hollësive, por edhe vetë ekzistencën e Homerit.
Të dhënat që gjenden në Iliadë dhe Odisé tregojnë se këto vepra duhet të jenë përcjellë gojarisht për një kohë shumë të gjatë, shumë përpara se dikush t’i shkruante, rreth 2500 vjet më parë. Duke qenë se ato kalonin nga një tregimtar te tjetri dhe rrëfeheshin vazhdimisht për dekada, në mos për shekuj, është e arsyeshme të mendohet se historitë u pasuruan dhe u ndryshuan me kalimin e kohës. Çdo rrëfimtar mund të ketë shtuar personazhe, ngjarje apo detaje të reja. Kështu, ajo që sot njohim si dy poema madhështore mund të ketë qenë fillimisht një rrëfim shumë më i thjeshtë, i cili u zgjerua dhe u transformua gradualisht. Dhe nëse kjo ndodhi me vetë veprat, nuk ka arsye të mendohet se e njëjta gjë nuk mund të ketë ndodhur edhe me figurën e autorit të tyre.
Në vend që këto vepra të kenë pasur një autor të vetëm, është e mundur që Iliada dhe Odiseja të jenë krijuar pjesë-pjesë, duke u plotësuar dhe zgjeruar nga shumë rrëfimtarë gjatë një periudhe të gjatë. Ndërsa tregimet përhapeshin gjithnjë e më shumë, në mungesë të një autori të njohur, mund të kenë lindur edhe histori të trilluara për njeriun që i krijoi, për vendin nga vinte dhe për jetën e tij. Në mënyrë domethënëse, shumë rrëfime të lashta e paraqesin Homerin si një figurë gjysmë legjendare, me lidhje gjaku me personazhe të botës së lashtë. Madje, një tregim thotë se ai u verbua pasi hodhi sytë drejt shkëlqimit që pasqyrohej nga shpata e Akilit.
Sado e paqartë të jetë figura e Homerit në burimet historike, edhe ideja se ai nuk ka ekzistuar kurrë është po aq e paqartë. Edhe pse shumë studiues e mbështesin këtë teori, mungesa e provave të pakundërshtueshme do të thotë se nuk mund të thuhet me siguri nëse ajo është e vërtetë. Për këtë arsye, jeta e Homerit mbetet po aq e mbështjellë me legjenda dhe mister sa edhe vetë kryeveprat e letërsisë së lashtë që i atribuohen atij.
