Prindërit kanë pyetur shpesh se çfarë mendon foshnja e tyre dhe në çfarë moshe ajo fillon ta kuptojë botën. Shkencëtarët mund të kenë një përgjigje. Studiuesit në Trinity College Dublin kombinuan skanimin e trurit me modele të inteligjencës artificiale për të analizuar mënyrën se si funksionon mendja e foshnjave.
Ata zbuluan se foshnjat vetëm dy muajshe janë në gjendje të kategorizojnë imazhe, si një mace, një zog, një rosë lodër, një karrocë blerjesh apo një pemë. Kjo do të thotë se truri i tyre reagon në mënyrë të ngjashme kur shikon imazhe të ndryshme të maceve dhe ndryshe nga reagimi kur shikon kafshë apo objekte të tjera.
Drejtuesja e studimit, dr. Cliona O’Doherty, tha: “Ky studim tregon sa i pasur është funksionimi i trurit gjatë vitit të parë të jetës.
“Edhe pse në moshën dy muajshe komunikimi i foshnjave është i kufizuar për shkak të mungesës së gjuhës dhe kontrollit të lëvizjeve të imta, mendja e tyre nuk po reagonte vetëm ndaj pamjes së objekteve, por po kuptonte edhe se cilës kategori i përkisnin.
“Kjo tregon se bazat e të menduarit vizual janë të pranishme shumë herët, më herët sesa mendohej.”
Ekipi përfshiu në studim 130 foshnja dy muajshe, të cilat qëndronin shtrirë në një jastëk të rehatshëm dhe mbanin kufje që bllokonin zhurmat.
Atyre iu shfaqën imazhe të ndritshme dhe shumëngjyrëshe për 15 deri në 20 minuta, ndërsa skanimet me rezonancë magnetike funksionale matnin aktivitetin e trurit.
Më pas, modelet e inteligjencës artificiale u përdorën për të krahasuar modelet e aktivitetit të trurit të foshnjave me ato që lidhen me njohjen vizuale.
Profesori Rhodri Cusack, ekspert i neuroshkencës njohëse në Trinity, tha se të dhënat e mbledhura “hapin një mënyrë krejtësisht të re për të matur se çfarë mendojnë foshnjat në një moshë shumë të hershme”.
Ai shtoi se kjo tregon edhe potencialin e përdorimit të skanimeve të trurit dhe modeleve kompjuterike si mjete diagnostikuese te foshnjat shumë të vogla.
Studimi i trurit të foshnjave mund të ndihmojë gjithashtu në krijimin e “një brezi të ri modelesh të inteligjencës artificiale që mësojnë më me efikasitet”, duke ulur kështu kostot ekonomike dhe ndikimin në mjedis.
Bashkautorja e studimit, dr. Anna Truzzi, e cila tani punon në Queen’s University Belfast, tha: “Deri vonë, nuk kishim mënyra të besueshme për të matur se si zona të caktuara të trurit të foshnjave përpunonin informacionin vizual.
“Viti i parë është një periudhë me zhvillim shumë të shpejtë dhe kompleks të trurit. Ky studim ofron njohuri të reja bazë që do të ndihmojnë në orientimin e edukimit në fëmijërinë e hershme, në mbështetjen klinike për çrregullimet neurozhvillimore dhe në zhvillimin e qasjeve më të bazuara në biologji për inteligjencën artificiale.”
