Tregu italian i stomatologjisë vlen mbi 10 miliardë euro në vit në shpenzimet private të familjeve, sipas të dhënave të AIOP dhe anketave të ISTAT-SHA. Kjo shifër e vendos kujdesin stomatologjik në vendin e dytë midis shpenzimeve të kujdesit shëndetësor nga xhepi, menjëherë pas produkteve farmaceutike, dhe vetëm ai përbën afërsisht 21% të totalit të shpenzimeve private të kujdesit shëndetësor të vendit.
Megjithatë, një pjesë në rritje e këtij tregu po migron në heshtje jashtë vendit. Sipas vlerësimeve të industrisë, mbi 200 mijë italianë udhëtuan jashtë vendit për procedurat stomatologjike në vitin 2024.
Me një kosto mesatare për pacient të vlerësuar midis 2,500 dhe 3,000 euro – diapazoni tipik për implantet dhe protezat, të cilat përbëjnë shumicën e procedurave – vlera totale e shpenzimeve italiane të stomatologjisë jashtë vendit tejkalon 500 milionë euro në vit.
Këto burime janë jashtë ciklit ekonomik kombëtar dhe, duke pasur parasysh marzhet tashmë të ngjeshura për praktikat stomatologjike italiane, përfaqësojnë një humbje të konsiderueshme të të ardhurave për sektorin.
Destinacioni që kap pjesën më të madhe të këtij fluksi nuk është më Kroacia, për vite me radhë një destinacion i preferuar për italianët që kërkojnë trajtim të përballueshëm.
Epiqendra e re është Shqipëria, ku turizmi dentar shënoi një rritje prej 400% midis viteve 2020 dhe 2025, me mbi 80 mijë pacientë ndërkombëtarë vetëm në vitin 2024. Tregu italian është padyshim më i madhi.
Arsyet
Arsyet për këtë ndryshim i atribuohen dinamikave makroekonomike të identifikueshme qartë. Hyrja e Kroacisë në Bashkimin Evropian dhe Zonën Shengen ka çuar në një përshtatje graduale të kostove operative të institucioneve shëndetësore kroate me standardet e BE-së: qiraja, pagat, furnizimet dhe kostot rregullatore.
Rezultati ka qenë një rritje në listat e çmimeve që ka gërryer diferencën e çmimeve me Italinë, duke e çuar atë nga 40% një dekadë më parë në 20-25% aktuale. Nga ana tjetër, Shqipëria mban një kosto jetese dhe menaxhimi të objekteve dukshëm më të ulët, me një diferencë deri në 70% për shërbimet kryesore të implanteve dhe protezave.
Shifrat flasin vetë. Një implant dentar i plotë me kurorë, i cili në Itali kushton mesatarisht midis 2,500 dhe 3,500 euro, në Shqipëri varion nga 650 deri në 950 euro. Një rehabilitim i plotë i harkut dentar me teknikën All-on-4 – një procedurë që kushton midis 8,000 dhe 14,000 euro në Itali – ofrohet për 3,200 deri në 4,800 euro në Shqipëri.
Sipas të dhënave të publikuara nga Qendra Dentare Trio në Tiranë, një strukturë që trajton mbi 3,000 pacientë ndërkombëtarë çdo vit, kursimet mesatare për pacientët italianë janë rreth 70% krahasuar me listat kombëtare të çmimeve dhe midis 30 dhe 40% krahasuar me Kroacinë.
Jo vetëm të varfrit
Ky fenomen nuk shqetëson më vetëm ata që janë më të prekshëm ekonomikisht. Të dhënat e industrisë tregojnë një rënie progresive të moshës mesatare të pacientëve italianë që udhëtojnë në Shqipëri – nga 58 vjeç në vitin 2021 në 47 vjeç në vitin 2025 – dhe një rritje të kompleksitetit të trajtimeve të kërkuara: 60% e kërkesave tani përfshijnë rehabilitim të plotë të harkut dentar, me plane trajtimi që përfshijnë qëndrime të shumëfishta gjatë disa muajve.
Profili që po shfaqet është ai i profesionistit ose familjes me të ardhura të mesme, i cili, përballë një kuote prej disa mijëra eurosh për një procedurë në Itali, kryen një analizë racionale të kostos dhe përfitimit dhe zgjedh zgjidhjen e huaj, duke përfshirë koston e fluturimit – shpesh më pak se 100 euro me linja ajrore me kosto të ulët nga Roma, Milano, Bolonja ose Venecia – dhe akomodimin.
Konteksti në të cilin po zhvillohet kjo zgjedhje është ai i një sistemi kombëtar dentar të anuar strukturorisht drejt shpenzimeve private. Të dhënat nga Këshilli Kombëtar i Shëndetit Italian dhe OECD konfirmojnë se mbulimi publik për kujdesin dentar në Itali është ndër më të ulëtat në Evropë: vetëm 85 milionë euro në vit, e barabartë me 0.07% të shpenzimeve totale të kujdesit shëndetësor publik dhe pak mbi 1% të shpenzimeve totale dentare të vendit.
Dyzet përqind e italianëve që nuk vizitojnë dentistin thonë se e bëjnë këtë për arsye ekonomike, një shifër e konfirmuar nga analiza ekonomike ANDI e vitit 2024, duke theksuar erozionin progresiv të fuqisë shpenzuese të pacientëve.
Në këtë kontekst, turizmi dentar nuk është një fenomen margjinal ose folklorik, por më tepër përgjigja e tregut ndaj një joefikasiteti sistemik. Familjet italiane, të rënduara nga shpenzimet dentare që mesatarisht arrijnë në 1,400 € në vit – me kulme mbi 1,800 € në Lacio – i gjejnë klinikat shqiptare një alternativë konkrete, të lehtësuar nga afërsia gjeografike (më pak se dy orë fluturim), aftësitë e përhapura të gjuhës italiane midis punonjësve të kujdesit shëndetësor shqiptarë dhe një infrastrukturë logjistike që po përmirësohet me shpejtësi.
Megjithatë kjo tablo paraqet edhe zona gri. Rritja eksponenciale e sektorit ka tërhequr operatorë të pakualifikuar dhe objekte të improvizuara, me paketa me çmime shumë të ulëta për të garantuar standarde të përshtatshme.
Parlamenti Evropian tashmë theksoi rreziqet që lidhen me turizmin dentar me kosto të ulët në Evropën Lindore në vitin 2024, duke theksuar nevojën për mbrojtje më të madhe të pacientëve. Ekspertët rekomandojnë verifikimin e certifikimeve profesionale, materialeve të përdorura dhe garancive të ofruara përpara se të zgjidhni një objekt të huaj.
Për sektorin dentar italian, fluksi i pacientëve jashtë vendit shton presion të mëtejshëm konkurrues. 2.2 milion implantet dentare të kryera në Itali në vitin 2024, me vlerë 2.3 miliardë euro – sipas të dhënave të paraqitura në Kongresin Ndërkombëtar të Shoqërisë Italiane të Periodontologjisë – përfaqësojnë një treg, pjesa në rritje e të cilit rrezikon të kapet nga klinikat ballkanike.
Kjo çështje, në kontekstin aktual të të ardhurave reale të ndenjura dhe presionit mbi fuqinë blerëse të familjeve, nuk ka më të bëjë vetëm me politikën e kujdesit shëndetësor, por me qëndrueshmërinë ekonomike të një sektori që punëson mbi 60,000 profesionistë në të gjithë vendin./kapitali
