Duket se të rinjtë dhe të rejat po lodhen gjithnjë e më shumë nga njëri-tjetri. Në jetën reale, ata po kalojnë më pak kohë bashkë ballë për ballë. Në botën digjitale, përpjekjet për t’u njohur në aplikacione takimesh shpesh ngecin në fazën e “bisedës”, sepse kanë frikë të lëndohen ose të refuzohen. Dhe në politikë, po lëvizin në drejtime krejt të ndryshme. Nga SHBA-ja te Gjermania, nga Koreja e Jugut te Tunizia, janë hapur dallime ideologjike mes vajzave të reja (më liberale) dhe djemve të rinj (më konservatorë).
Në këtë skenë hyjnë: të dashurit dhe të dashurat me inteligjencë artificiale. Është e vështirë të imagjinohet një terren më i përshtatshëm për ardhjen e chatbot-eve që jetojnë në ekranin tënd, nuk të lëndojnë apo refuzojnë dhe mund të krijohen sipas dëshirave dhe vlerave të tua.
Nuk është çudi, pra, që marrëdhëniet romantike me IA kanë filluar të përhapen. Ndërsa ne përpiqemi të kuptojmë nëse IA-japo ndryshon ekonominë përmes të dhënave për punësimin dhe produktivitetin, a është e mundur që një ndryshim i thellë shoqëror po ndodh ndërkohë që ne nuk po e vëmë re?
Vitet e fundit janë krijuar shumë platforma për shoqëri me IA, si Replika dhe Character.ai. Një sondazh me të rritur në SHBA zbuloi se 19 për qind kishin biseduar me një sistem IA që imiton një partner romantik. Përqindja ishte edhe më e lartë te të rinjtë: 31 për qind te djemtë dhe 23 për qind te vajzat.
Megjithatë, ndonëse në SHBA përdoruesit më të shumtë duken të jenë djemtë e rinj, kjo nuk është e njëjtë kudo. Në një artikull me titull “Why America Builds AI Girlfriends and China Makes AI Boyfriends”, Zilan Qian nga Oxford China Policy Lab shpjegon se platformat kryesore kineze të shoqërisë me IA paraqesin kryesisht personazhe meshkuj në faqet e tyre kryesore. Audienca e synuar nuk janë djem të vetmuar që jetojnë me prindërit, por gra të arsimuara që jetojnë në qytet, 25–35 vjeçe.
Në Kinë, ndarja mes të rinjve ka edhe një aspekt gjeografik. Që nga viti 2009, gratë janë më të shumta se burrat në programet universitare dhe pasuniversitare. Si rezultat, ato kanë më shumë gjasa të zhvendosen në qytete për punë, ndërsa djemtë e rinj shpesh mbeten në vendlindje. “Ky grup grash urbane është bërë objektiv i shumë produkteve,” thotë Qian. “E quajnë ekonomia e vetmisë.” Ajo shton edhe rritjen e feminizmit në Kinë, më shumë vëmendje mediatike ndaj dhunës në familje dhe diskriminimin e fortë gjinor në punë. Të gjitha këto, sipas saj, i shtyjnë disa gra të paktën ta provojnë një të dashur me IA.
Sa serioze janë këto marrëdhënie është e vështirë të thuhet. Qian thotë se ka shumë postime në rrjete sociale nga gra që flasin për të dashurit e tyre virtualë, por mund të jenë edhe për të tërhequr vëmendje. Nga ana tjetër, disa mund të fshehin lidhjen e tyre të vërtetë nga frika e gjykimit shoqëror.
Ka arsye të forta për t’u shqetësuar për marrëdhëniet mes njerëzve dhe IA. Më e dukshmja: këto janë kompani tregtare që duan të fitojnë para. Kjo mund të krijojë nxitje për të manipuluar emocionalisht përdoruesit që të kalojnë më shumë kohë dhe të shpenzojnë më shumë para. Sipas një blogu të publikuar nga Ada Lovelace Institute, një veçori e zakonshme e abonimeve me pagesë është ruajtja shtesë e bisedave të mëparshme. Me fjalë të tjera, përdoruesit duhet të paguajnë rregullisht “që partneri i tyre të mos i harrojë”.
Një rrezik edhe më i madh është ndikimi në marrëdhëniet mes njerëzve. Aplikacionet e takimeve tashmë e kanë kthyer kërkimin e partnerit në diçka si blerje online: tundimi është të vazhdosh të kërkosh një zgjedhje më të mirë. A do të pranojë dikush një njeri me të meta, kur është mësuar me një bot gjithmonë të vëmendshëm që nuk lë çorapet në dysheme?
Në dhjetor, rregullatori kibernetik i Kinës propozoi rregulla të reja për të forcuar mbikëqyrjen e IA-së që simulon personalitete njerëzore, duke kërkuar paralajmërime kundër përdorimit të tepërt dhe ndërhyrje nëse shfaqen shenja varësie. Qian mendon se qeveria kineze është e shqetësuar edhe për rënien e lindshmërisë. Ndoshta me arsye.
Kohët e fundit kemi dëgjuar shumë nga drejtues të teknologjisë që paralajmërojnë se shpikja e tyre mund të bëhet e vetëdijshme dhe të na shkatërrojë të gjithëve. Por nëse ndodh e kundërta? Duke i kërkuar ndjesë për T. S. Eliotit, ndoshta kështu mbaron bota. Jo me një shpërthim, por me një pëshpëritje nga i dashuri yt IA.
