Në vitin 2013, një studim i kryer nga gjermanët për zhvillimin e turizmit në bregdetin jugor të Shqipërisë, evidentoi dy probleme kryesore. Rrugën e gjatë nga aeroporti i Tiranës dhe mungesën e garancisë për furnizim me ujë.
Ndërsa problemi i parë është lehtësuar ndjeshëm me investimet në infrastrukturën rrugore, paralajmërimi i dytë u materializua plotësisht. Sot turizmi në Jug po përballet me një realitet asgjësues; mungesën totale të ujit të pijshëm.
Specialistët pohojnë se e vetmja zgjidhje e qendrueshme për të furnizuar zonat bregdetare matanë Llogarasë është ujësjellësi i Tragjasit. Aktualisht ky burim është një pasuri ujore që, në pjesën më të madhe, derdhet pa asnjë dobi në det. Por pavarësisht kësaj, projekti për të furnizuar bregdetin e jugut me ujin e Tragjasit ka ngecur për shkak se kundërshtohet nga banorët e këtij fshati.
Historiku
Projekti për furnizimin me ujë të bregdetit jugor nga burimi i Tragjasit nisi me një kërkesë për investim nga Bashkia e Himarës. Kujtim Muço, Inxhinier Hidroteknik, sqaron rrugëtimin e këtij investimi:
“Ky projekt ka iniciuar me një kërkesë për investim nga bashkia Himarë dhe më pas ka kaluar të gjitha hallkat ligjore ashtu si çdo projekt tjetër deri në investim. Pra është miratuar nga Këshilli Teknik, është pajisur me leje mjedisore nga AKM-ja, ka marrë miratimin nga oponenca e shërbimit gjeologjik shqiptar, është miratuar leja e ujit nga Këshilli i Basenit Lumor Vjosë. Gjithashtu në fund është pajisur me leje ndërtimi dhe ka filluar investimi i cili është financuar nga AKUK. Momentalisht është kolauduar loti i parë, loti i dytë është në proces për kolaudim, ndërkohë që loti i tretë është i pezulluar, siç e dimë, për shkak të ankesave nga banorët e Tragjasit.”
Të trembur se marrja e burimit do të lërë fshatin e tyre pa ujë, banorët e Tragjasit kanë protestuar fuqishëm kundër projektit. Por ndryshe nga frika e tyre, shifrat gjelogjike tregojnë një realitet tjetër. Atë se burimi është i pashtershëm dhe ka ujë për të furnizuar plotësisht fshatin dhe bregdetin jugor. Arianit Gelaj, Specialist në AKUK, jep detajet teknike që vërtetojnë bollëkun e ujit:
“Burimi është një burim tektoniko-karstik ngjitës dhe bën pjesë në akuiferin karbonatik të Tragjasit, i cili është si zonë ushqimi ka të përbashkët me Ujin e Ftohtë Vlorë. Domethënë është i njëjti akuifer karstik. Ky burim ka pasur të dhëna të hershme të cilat i kanë pasqyruar edhe në studim. Të dhënat kanë qenë nga 700 litra deri në 3,300 litra në sekondë. Mbi bazën e të dhënave të shërbimit gjeologjik, prurja minimale e këtij burimi ka rezultuar 497 litra/sekondë.”
Më tej, Gelaj thekson se projektimi është bërë me vizion afatgjatë: Ujësjellësi për furnizimin me ujë të zonave Draleos, Drimadhes dhe Dhërmi është parashikuar të marrë 290 litra ujë në sekondë.
“Projekti do të zhvillohet për një periudhë 25-vjeçare, dhe sasinë prej 290 litrash në sekondë do ta ketë pas 25 viteve. Sot sasia duhet të jetë shumë herë më e vogël… Leja nga agjencia e menaxhimit të burimeve ujore është marrë për 290 litra, por është llogaritur të lihet një rrjedhje ekologjike prej 186 litrash,” shpjegon ai.
Paradoksi i Dhimbshëm: Bollëku i Malit dhe Etja e Bregut
Në Tragjas, uji nuk është problem. Banorët nuk vuajnë për ujë të pijshëm. Shumica e banorëve kanë puse, ndërkohë që burimet ujore kanë prurje të bollshme. Nga ana tjetër, vetëm pak kilometra më tej, në Dhërmi e Palasë, mungesa e ujit po kthehet në një krizë humanitare dhe ekonomike.
Një banor i Dhërmiut shpjegon vështirësitë ekstreme: “Jam që të enjten pa ujë, jo vetëm unë por i gjithë fshati. Po s’erdhi nga Tragjasi dhe po s’u vu dorë në rregullim, kështu do jetë gjithmonë.”
Bllokimi i Lotit të Tretë të ujësjellësit mban peng jo vetëm mirëqenien e mijëra banorëve të Dhërmiut, Palasës dhe Radhimës, por edhe imazhin e Shqipërisë si një destinacion turistik serioz.
Kur të dhënat teknike tregojnë se uji derdhet kot në det dhe se sasia e marrë nuk dëmton ekosistemin, kundërshtimi humb sensin e logjikës. Në fund, qeveria dhe institucionet kanë vetëm një zgjidhje. Ose të ulen dhe të garantojnë banorët e Tragjasit se ujësjellësi i ri nuk do të cënojë furnizimin e tyre të përditshëm, ose të shkatërrojnë përfundimisht turizmin në Jug.
Dhe kjo është një zgjidhje, e cila nuk pret shumë. Sezoni i ri turistik po afron sërish. Dhe perla e turizmit shqiptar, siç e cilëson vetë qeveria bregdetin e Jugut, është sërish pa ujë dhe pa kanalizimet.
Por turizëm pa ujë nuk mund të ketë. Aq më tepër, turizëm elitar./Kapitali
