Lebra nuk i pengonte familjet e pasura mesjetare të varroseshin në varret më prestigjioze, sipas një studimi të ri.
Danezët e pasur e tregonin pasurinë e tyre edhe pas vdekjes, duke u varrosur “më afër Zotit”, në vendet më të shtrenjta pranë kishave.
Të sëmurët me lebër shpesh përshkruhen si të përjashtuar dhe të stigmatizuar në mesjetë.
Por studimi i ri mbi pabarazinë në varrezat mesjetare tregon se sëmundjet e stigmatizuara, si lebra, nuk i pengonin njerëzit të kishin varrime me status të lartë.
Një ekip ndërkombëtar arkeologësh përdori varreza në Danimarkë për të hulumtuar nëse njerëzit përjashtoheshin për shkak të sëmundjes.
Ata shqyrtuan nëse personat me lebër, një sëmundje shumë e stigmatizuar dhe e lidhur kulturalisht me mëkatin, ose me tuberkuloz përjashtoheshin nga zonat me status më të lartë.
Papritur, ata zbuluan se njerëzit e sëmurë me këto sëmundje varroseshin po aq dukshëm sa të tjerët.
Autorja kryesore e studimit, dr. Saige Kelmelis nga Universiteti i Dakotës së Jugut, tha:
“Kur nisëm këtë punë, më erdhi menjëherë në mendje filmi ‘Monty Python and the Holy Grail’, sidomos skena me karrocën e murtajës.Mendoj se kjo pamje pasqyron idetë tona për mënyrën si njerëzit në të kaluarën, dhe në disa raste edhe sot, reagojnë ndaj sëmundjeve të rënda.Por studimi ynë tregon se komunitetet mesjetare reaguan ndryshe dhe ishin të ndryshme nga njëra-tjetra.Në disa komunitete, të sëmurët varroseshin pranë fqinjëve dhe trajtoheshin si gjithë të tjerët.”
Dr. Kelmelis, së bashku me studiues nga Universiteti i Danimarkës Jugore, analizuan 939 skelete të rriturish nga pesë varreza mesjetare daneze, tre në qytet dhe dy në fshat, për të parë nëse kishte dallime mes zonave urbane dhe rurale.
Studiuesit shpjeguan se dendësia e lartë e popullsisë e bën më të lehtë përhapjen e lebrës dhe tuberkulozit, ndërsa kushtet jo të shëndetshme të lidhura me qytetet mesjetare rrisnin rrezikun për të dyja sëmundjet.
Por këto dy sëmundje ndikonin ndryshe në jetën e pacientëve.
Lebra lë shenja të dukshme në fytyrë, duke i dalluar të sëmurët nga të tjerët, ndërsa simptomat e tuberkulozit janë më pak të dukshme.
Dr. Kelmelis tha:”Tuberkulozi është një infeksion kronik me të cilin njerëzit mund të jetojnë për një kohë të gjatë pa simptoma.Gjithashtu, tuberkulozi nuk është aq i dukshëm dhe dobësues sa lebra. Në një kohë kur shkaku dhe mënyra e përhapjes së infeksionit nuk njiheshin, pacientët me tuberkuloz ndoshta nuk përballeshin me të njëjtin stigmatizim si ata me lebër.Ndoshta njerëzit e Mesjetës ishin aq të zënë me një sëmundje, sa tjetra ishte thjesht një problem shtesë.”
Ekipi vlerësoi gjendjen shëndetësore të çdo skeleti dhe sa gjatë kishte jetuar secili person.
Lebra lë gjurmë në formën e dëmtimeve në fytyrë dhe në duar e këmbë, ndërsa tuberkulozi prek nyjet dhe kockat pranë mushkërive.
Shkencëtarët hartuan planin e varrezave për të parë nëse kishte ndarje që tregonin ndryshime statusi, si varrime brenda ndërtesave fetare.
Ata vendosën çdo skelet në hartë për të parë nëse kishte dallime mes zonave me status më të lartë dhe atyre më të ulëta.
Dr. Kelmelis tha:”Ka dokumente që tregojnë se individët mund të paguanin për të pasur një vend varrimi më të privilegjuar.Në jetë, këta persona, bamirës, kalorës dhe klerikë, ka të ngjarë ta përdornin pasurinë e tyre për të qenë më afër hyjnores, për shembull duke pasur një vend më pranë altarit në kishë.”
Rezultatet, të botuara në revistën Frontiers in Environmental Archaeology, nuk gjetën lidhje të përgjithshme mes sëmundjes dhe statusit të varrimit.
Vetëm në varrezën urbane të Ribes u gjetën disa dallime që lidhen me shëndetin.
Rreth një e treta e personave të varrosur në zonën me status më të ulët kishin tuberkuloz, krahasuar me 12% të atyre të varrosur në manastir ose në kishë.
Meqë personat me lebër ose tuberkuloz nuk përjashtoheshin nga zonat me status të lartë, studiuesit mendojnë se këto dallime pasqyrojnë nivele të ndryshme ekspozimi ndaj tuberkulozit, jo stigmatizim.
Të gjitha varrezat e studiuara kishin shumë pacientë me tuberkuloz, sidomos varreza urbane e Drottenit, ku gati gjysma e varrimeve ishin në zona me status të lartë dhe 51% kishin tuberkuloz.
Studiuesit theksuan se njerëzit që mund të përballonin varre prestigjioze mund të kishin paguar edhe për kushte më të mira jetese, gjë që i ndihmonte të jetonin mjaftueshëm gjatë që sëmundja të linte shenja në kocka.
Ekipi thotë se gjetjet sugjerojnë se njerëzit e mesjetës ndoshta nuk i përjashtonin të sëmurët nga shoqëria aq sa tregojnë stereotipet.
Megjithatë, ata shtojnë se duhen më shumë gërmime për të krijuar një pasqyrë më të plotë.
Dr. Kelmelis përfundoi:”Disa individë mund të kenë qenë bartës të bakterit, por kanë vdekur para se ai të linte shenja në skelet.Nëse nuk përfshijmë metoda gjenomike, mund të mos e kuptojmë plotësisht se sa ndikuan këto sëmundje në komunitetet e së kaluarës.”/syri
