Në Shqipëri, aksidentet rrugore me pasoja shëndetësore shpesh shoqërohen me një fenomen që po bëhet gjithnjë e më i dukshëm: ndërmjetësit apo avokatët që shfaqen menjëherë pas ngjarjes dhe ofrojnë “ndihmë” për të siguruar dëmshpërblimin nga kompanitë e sigurimit. Në shumë raste, kjo ndihmë përfundon duke i kushtuar qytetarëve një pjesë të madhe të parave që u takojnë.
Praktika e përhapur është që këta përfaqësues ligjorë të marrin përqindje të konsiderueshme nga shuma e dëmshpërblimit, shpesh 30% deri në 50%. Kjo ndodh në një moment kur personat e dëmtuar ose familjarët e tyre ndodhen në gjendje të vështirë emocionale dhe financiare, duke i bërë më të prirur të pranojnë çdo ofertë për “ndihmë”.
Megjithatë, realiteti i funksionimit të tregut të sigurimeve është shpesh i ndryshëm nga narrativa që u prezantohet viktimave të aksidenteve.
Shumica e dëmshpërblimeve paguhen pa gjykatë
Ekziston një perceptim i përhapur se kompanitë e sigurimit nuk paguajnë dëmet në mënyrë vullnetare dhe se vetëm përmes proceseve gjyqësore mund të merret dëmshpërblimi. Por të dhënat e tregut tregojnë një panoramë tjetër.
Sipas shifrave të sektorit, rreth 95% e dëmshpërblimeve paguhen drejtpërdrejt nga kompanitë e sigurimit, ndërsa vetëm një pjesë shumë e vogël përfundon në gjykatë. Kjo do të thotë se në shumicën dërrmuese të rasteve qytetarët mund të marrin dëmshpërblimin e tyre duke ndjekur procedurat administrative pranë kompanisë së sigurimit, pa pasur nevojë për ndërmjetës.
Procesi është relativisht i qartë: qytetari paraqet kërkesën për dëmshpërblim së bashku me dokumentacionin përkatës dhe kompania e sigurimit e trajton rastin sipas kuadrit ligjor dhe rregullator në fuqi.
Vlerat e dëmshpërblimit janë të përcaktuara
Në rastet e dëmeve shëndetësore nga aksidentet rrugore, që përfshijnë plagosje të lehta apo të rënda, invaliditet, dëme morale apo edhe humbje jete, vlerat e kompensimit nuk janë arbitrare.
Ato përcaktohen në bazë të rregulloreve ekzistuese dhe praktikës gjyqësore të konsoliduar. Për më tepër, në treg ekziston edhe një regjistër i dëmeve, i cili mundëson orientimin për vlerën e dëmshpërblimit sipas llojit të dëmit.
Kjo do të thotë se edhe në rast se një çështje përfundon në gjykatë, gjyqtari është i detyruar të zbatojë kuadrin ligjor dhe vlerat e përcaktuara për kompensim.
Në praktikë, kjo e bën shumë të vështirë që një avokat të arrijë një dëmshpërblim shumë më të lartë sesa ai që parashikohet nga rregullat ekzistuese.
Si funksionon mekanizmi i ndërmjetësimit
Në shumë raste, ndërmjetësit apo avokatët i gjejnë klientët menjëherë pas aksidenteve, shpesh pranë institucioneve ku trajtohen viktimat. Aty u prezantohet ideja se kompanitë e sigurimit nuk paguajnë dhe se vetëm përmes tyre mund të sigurohet kompensimi.
Në këto kushte, qytetarëve u kërkohet të nënshkruajnë prokura për përfaqësim ligjor. Në momentin që një prokurë e tillë firmoset, komunikimi midis kompanisë së sigurimit dhe qytetarit shpesh kalon përmes përfaqësuesit ligjor.
Kjo krijon një situatë ku procesi mund të zgjatet për vite të tëra, ndërsa në fund dëmshpërblimi i marrë ndahet me përfaqësuesin që ka marrë përsipër çështjen.
Në vend që qytetari të marrë shumën e plotë në një kohë më të shkurtër, ai përfundon duke marrë vetëm një pjesë të saj.
Kur viktima goditet dy herë
Në thelb, viktima e aksidentit përballet me një goditje të dyfishtë.
E para është ngjarja aksidentale që shkakton dëmtimin fizik apo material. E dyta vjen kur një pjesë e konsiderueshme e dëmshpërblimit përfundon tek ndërmjetësit që kanë ndërhyrë në proces.
Në disa raste, konfliktet mes qytetarëve dhe përfaqësuesve ligjorë shkojnë deri në mosdorëzim dokumentesh apo procese gjyqësore të zgjatura, duke e komplikuar edhe më tej situatën.
Çfarë duhet të bëjnë qytetarët
Në rast aksidenti rrugor, qytetarët kanë të drejtë t’i drejtohen drejtpërdrejt kompanisë së sigurimit për të paraqitur kërkesën për dëmshpërblim.
Procesi kërkon paraqitjen e dokumentacionit përkatës, përfshirë raportet mjekësore dhe dokumentet që vërtetojnë ngjarjen. Pas verifikimit të tyre, kompania është e detyruar të trajtojë kërkesën sipas legjislacionit në fuqi.
Në shumicën dërrmuese të rasteve, kjo rrugë është më e shpejtë dhe më e sigurt për qytetarët, pasi shmang ndërmjetësit që mund të përfitojnë nga situata.
Në një treg sigurimesh që funksionon mbi rregulla të përcaktuara dhe mbikëqyret nga autoritetet rregullatore, specifikisht nga AMF, dëmshpërblimi është një e drejtë ligjore e qytetarëve dhe jo një proces që kërkon domosdoshmërisht ndërmjetës për t’u realizuar. /ekofin.al
