Në vitin 1985, në Shqipërinë e diktaturës komuniste, ku fati i një njeriu mund të varej nga një vendim i partisë apo nga një firmë e pushtetit, një grua nga Shkodra, Vitore Ashta, mori guximin t’i shkruajë drejtpërdrejt kryeministrit të kohës, Adil Çarçani.
Letra është një dokument i dhimbshëm i një epoke kur qytetarët nuk kishin ku të ankoheshin tjetër veçse te vetë regjimi që i kishte dënuar. Vitore Ashta kërkon lirimin nga internimi të nipit të saj, Nikolin Kurti, një i ri që sipas saj kishte kaluar pjesën më të madhe të jetës mes burgut dhe dënimeve politike.
E shkruar me dorë dhe me një gjuhë të përulur – siç kërkonte frika e kohës – letra rrëfen historinë e një jetimi që ishte rritur në kushte të vështira. Halla e tij shpjegon se ai kishte mbetur pa prindër që i vogël dhe se ajo ishte përpjekur ta mbështeste dhe ta edukonte, duke e ndihmuar të vazhdonte shkollën dhe të ndërtonte një jetë normale.
Por në Shqipërinë e asaj kohe, një gabim apo një akuzë mjaftonte për të shkatërruar jetën e një të riu. Sipas letrës, Nikolin Kurti u arrestua, u dënua me vite burg dhe më pas u dërgua në internim. Halla e tij i shkruan kryeministrit se ai tashmë kishte vuajtur shumë vite dënim dhe kërkon që rasti i tij të shihet me mëshirë.
Në rreshtat e letrës ndihet ankthi dhe pafuqia e një familjeje që përpiqet të shpëtojë një të afërm nga makineria e një sistemi ndëshkues që rrallë falte. Vitore Ashta përpiqet të bindë pushtetin se nipi i saj kishte reflektuar dhe se vazhdimi i dënimit nuk do t’i sillte më asnjë dobi shoqërisë.
Ajo përmend edhe gjendjen e rënduar shëndetësore të të riut dhe faktin se ai kishte kaluar pothuajse gjithë rininë në burg dhe internim.
Letra mbyllet me një apel të përulur për drejtësi dhe humanizëm – një gjuhë e detyruar përballë një regjimi ku çdo kërkesë duhej shoqëruar me respekt të tepruar ndaj pushtetit.
Sot, kjo letër mbetet një dëshmi e qartë e realitetit të Shqipërisë së asaj kohe: një shtet ku familjet e të dënuarve politikë nuk kishin institucione të pavarura ku të kërkonin drejtësi, por vetëm shpresën e brishtë se një lutje drejtuar vetë pushtetit mund të zbutte, qoftë edhe për një moment, ashpërsinë e regjimit./vna
