Udhëtimet nuk janë aspak një shpikje moderne. Edhe romakët e lashtë, sidomos ata të pasur, udhëtonin për pushime, për t’u kuruar, për të mësuar dhe për të vizituar vende të famshme. Nga piramidat e Gizës dhe ishujt grekë, te tempujt, Lojërat Olimpike dhe resortet luksoze, këto ishin disa prej destinacioneve më tërheqëse të botës së lashtë. Për shtresat e pasura romake, udhëtimi lidhej me konceptin otium, që nënkuptonte kohën e lirë të përdorur për zhvillim shpirtëror, krijues dhe intelektual. Në të kundërt qëndronte negotium, jeta e ngarkuar dhe aktivitetet e përditshme.
Udhëtimet u bënë më të lehta gjatë periudhës së Pax Romana, e cila nisi gjatë sundimit të perandorit August. Deri në vitin 300, në të gjithë perandorinë ishin ndërtuar më shumë se 53 mijë milje rrugë, ndërsa rrugët detare lidhnin zona të largëta. Megjithatë, udhëtarët përballeshin ende me grabitës dhe piratë.
1. Troja
Të frymëzuar nga përshkrimet e Homerit në Iliadë, shumë udhëtarë donin të shihnin nga afër rrënojat e Trojës. Qyteza e Iliumit në Anadoll ishte lidhur me Trojën që në shekullin VII para erës sonë dhe u shndërrua në një destinacion të njohur.
Mes vizitorëve ishte edhe Aleksandri i Madh. Sipas historianëve, ai kreu një ritual në varrin e supozuar të Akilit, duke u lyer me vaj dhe duke vrapuar lakuriq rreth tij.
Romakët madje përmirësuan vendin për turistët, duke restauruar mure dhe duke krijuar atraksione të frymëzuara nga veprat e Homerit. Arkeologu C. Brian Rose e ka përshkruar atë si një lloj “Disneyland-i homerik”.
2. Tempujt e Asklepit
Turizmi për shëndetin nuk është një fenomen i kohëve moderne. Romakët e pasur udhëtonin në tempujt e Asklepit, hyjnisë greke të mjekësisë, për të kërkuar shërim fizik dhe shpirtëror.
Këto qendra ndodheshin zakonisht në zona të qeta dhe të rrethuara nga natyra. Vizitorët agjëronin, bënin ushtrime dhe kryenin rituale pastrimi, ndërsa më pas flinin në tempuj, me shpresën se do të merrnin një shërim përmes ëndrrave.
Me kalimin e kohës, në këto vende u përdorën edhe metoda më shkencore të mjekësisë. Një nga më të famshmet ishte shenjtërorja e Asklepit në Epidaur, në Greqi, ku njerëzit kërkonin kura për sëmundje të ndryshme. Këto qendra u mbyllën gradualisht rreth shekullit IV, pas përhapjes së krishterimit.
3. Orakulli i Delfit
Orakulli i Delfit, në shpatet e malit Parnas në Greqi, ishte orakulli më i famshëm i botës së lashtë. Udhëheqës dhe njerëz të rëndësishëm udhëtonin atje për të kërkuar këshilla nga Pitia, priftëresha që besohej se komunikonte drejtpërdrejt me Apolonin.
Pas pushtimit romak të Delfit në vitin 191 para erës sonë, vendi vazhdoi të tërhiqte figura të rëndësishme romake. Perandori Hadrian e vizitoi dy herë, ndërsa Ciceroni thuhet se kishte kërkuar këshillë se si të arrinte madhështinë. Delfi nuk ishte vetëm për perandorët; shumë romakë bënin udhëtimin për të kërkuar udhëzim për jetën e tyre.
4. Piramidat e Gizës
Pas aneksimit të Egjiptit nga Augusti në vitin 30 para erës sonë, vendi u bë një destinacion ekzotik për romakët. Ata vizitonin Nilin, piramidat e Gizës dhe monumente të tjera që vazhdojnë të tërheqin turistë edhe sot.
Disa turistë romakë linin mbishkrime në monumentet e lashta, madje edhe në vetë Piramidën e Madhe. Të tjerë merrnin me vete suvenire, përfshirë vazo të zbukuruara me simbole egjiptiane.
5. Ishujt grekë
Ishujt grekë ishin po aq tërheqës për romakët sa janë sot. Rodosi ishte veçanërisht i njohur për ata që dëshironin të studionin retorikë dhe filozofi. Tiberi, Jul Cezari dhe Ciceroni kaluan kohë atje duke mësuar, ndërsa shijonin edhe peizazhin bregdetar.
Ishulli Samothrakë ishte një tjetër destinacion i rëndësishëm. I famshëm për kultin misterioz dhe shenjtëroren e Hyjnive të Mëdha, ai tërhiqte konsuj dhe pjesëtarë të elitës romake që dëshironin të merrnin pjesë në rite sekrete.
6. Lojërat Olimpike
Fillimisht, Lojërat Olimpike ishin të hapura vetëm për burrat grekë. Më vonë, edhe qytetarët romakë nisën të merrnin pjesë, si spektatorë dhe si garues.
Gjatë Perandorisë Romake, romakët financuan lojërat dhe përmirësuan ambientet e tyre, përfshirë banjat dhe furnizimin me ujë të pijshëm. Olympia u kthye në një destinacion që tërhiqte vizitorë gjatë gjithë vitit.
7. Baiae
Për një pushim luksoz, romakët nuk kishin pse të udhëtonin larg. Baiae, në gjirin e Napolit, ishte një resort i ndërtuar mbi burime termale. Aty pushuan figura si Neroni, Ciceroni dhe Cezari, ndërsa elita romake ndërtoi vila pushimi.
Burimet e lashta e përshkruajnë Baiae-n si një vend ku të pasurit festonin për ditë të tëra dhe kënaqeshin me çdo lloj luksi. Për këtë arsye, qyteti është krahasuar me Las Vegasin e botës së lashtë.
8. Banjat e Aquae Sulis
Romakët i adhuronin burimet termike dhe ishin të gatshëm të udhëtonin larg për t’i shijuar. Një nga destinacionet më të njohura ishte Aquae Sulis, në territorin e qytetit të sotëm Bath në Angli.
E themeluar në shekullin I, ajo ishte ndër qendrat e para të banjave romake jashtë Romës. Vendi mori emrin nga hyjnesha kelte Sulis, të cilën romakët e lidhën me Minervën. Vizitorët bënin oferta për hyjneshën dhe besonin se ujërat kishin lidhje me botën hyjnore. Të tjerë i përdornin banjat për qëllime më të zakonshme: bënin ushtrime në palestër dhe më pas pushonin në ujërat e nxehta.
Për romakët e lashtë, udhëtimi ishte shumë më tepër se një arratisje nga përditshmëria. Ai ishte një mënyrë për të kërkuar shërim, dije, kënaqësi dhe përvoja të reja. Në shumë prej këtyre vendeve, nga Delfi e deri te Baiae, duket se ata kishin zbuluar shumë kohë më parë atë që turistët kërkojnë edhe sot: histori, luks, argëtim dhe një shkëputje nga rutina.
