Tirana është një nga ato vende ku hendeku mes asaj që pret dhe asaj që gjen është aq i madh, sa ditën e parë e kalon duke rikalibruar pritshmëritë, shkruan Luxury Travel Magazine.
Prisja diçka gri dhe pak të zymtë, dhe gabova shumë. Ajo që gjeta ishte një qytet i zhurmshëm, kaotik, i lirë dhe, sinqerisht, më argëtues se qytete dyfish më të mëdha që prej dekadash janë pjesë e itinerareve turistike.
Është gjithashtu vërtet e vështirë të shkruash për Tiranën, sepse gjërat që e bëjnë të mirë nuk fotografohen lehtë. Nuk ka një imazh të vetëm që ta përmbledhë (dhe ndoshta nuk duhet të ketë). Duhet ta përjetosh vetë, gjë që e di që tingëllon pak irrituese për t’u thënë, por nuk di si ta shpjegoj ndryshe.
Këto janë gjërat që bëra realisht atje, jo një listë e plotë. Disa gjëra i lashë pa parë, disa me qëllim, disa jo.
Çfarë të bësh në Tiranë natën: fillo me Albanian Night Show
Po e vendos këtë të parën sepse është gjëja që do t’i thosha kujtdo ta bëjë para çdo gjëje tjetër, dhe pothuajse e humba sepse emri më tingëllonte si kurth për turistë. Nuk ndihmon fakti që shumica e listave “çfarë të bësh në Tiranë” e fusin diku në mes, pas Sheshit Skënderbej dhe Muzeut Kombëtar.
Albanian Night është një shfaqje kulturore që zhvillohet në një shtëpi tradicionale shqiptare të rindërtuar pranë qendrës së qytetit. Nuk është restorant me skenë. Nuk është aktivitet për grupe turistike. Është një dhomë e ndërtuar për t’u dukur si një ambient i vërtetë shtëpie tradicionale – tavan i ulët, mobilje specifike, një hapësirë që të bën të ndihesh sikur ke hyrë në një shekull tjetër.
Kur mbërrin, të veshin me rroba tradicionale shqiptare. Mendova se do të ndihej pak e sikletshme, por nuk ishte, pjesërisht sepse ndërsa po i vesh, dikush të shpjegon çfarë ke veshur. Jo thjesht “kështu visheshin shqiptarët dikur”, por detaje konkrete – çfarë tregonte çdo element i veshjes për vendin nga vije, pozitën e familjes, rajonin. Dhe kjo shpjegim të çon diku të papritur: te Kanuni.
Kanuni është – s’di si ta përshkruaj. Është një kod i lashtë i sjelljes nga Shqipëria e Veriut, disa shekuj i vjetër, që mbulonte pothuajse gjithçka: si funksiononin familjet, si zgjidheshin konfliktet, çfarë kërkonte mikpritja, çfarë i detyroheshe të huajve, fqinjëve apo armiqve. Ai rregulloi jetën shoqërore në veri për më shumë kohë se sa kanë ekzistuar shumë shtete. Nuk kisha dëgjuar kurrë për të para asaj nate dhe që atëherë më kthehet shpesh në mendje.
Pjesa tjetër e shfaqjes përfshin valle tradicionale: vallet në rreth, që i kërcejnë të gjithë bashkë, një rikrijim dasme që nuk duket artificial, dhe muzikë live që përfshin edhe Iso-Polifoninë, këngën polifonike shqiptare të njohur nga UNESCO. E kisha dëgjuar më parë në regjistrime, por nuk të përgatit për mënyrën si tingëllon në një dhomë të vogël me akustikë të mirë.
E gjithë mbrëmja është për maksimumi 80 persona, gjë që është pjesë e arsyes pse funksionon. Nuk po sheh një performancë nga fundi i një salle – je pjesë e saj.
Ekziston edhe opsioni Dinner and Show, që përfshin një vakt të plotë me gatime nga rajone të ndryshme të Shqipërisë.
Shtëpia me Gjethe
Në fakt, Shtëpia me Gjethe mund të jetë gjëja më e mirë për të parë në Tiranë dhe e vendosa vetëm të dytën. Është ish-selia operative e Sigurimit, policisë sekrete të periudhës komuniste. Konkretisht njësia e përgjimeve dhe monitorimit që mbante nën vëzhgim pothuajse të gjithë popullsinë.
Sot është muze dhe është një nga muzetë më të mirë që kam vizituar, jo sepse është i madh apo spektakolar, por sepse është jashtëzakonisht specifik. Nuk të tregon thjesht që përgjimet ndodhnin. Të tregon pajisjet, strukturën organizative, dokumentet reale, formularët për të autorizuar përgjimin e dikujt dhe zinxhirin e raportimit. Ajo që të godet është burokracia e gjithë kësaj, fakti që dikush duhej të vuloste një formular për të miratuar përgjimin e fqinjit.
Minimumi dy orë. Lexoni gjithçka.
Blloku: të dalësh në një zonë që dikur ishte e ndaluar
Blloku është vendi ku do të kaloni shumicën e mbrëmjeve, sepse aty janë shumica e bareve dhe kafeneve. Por është interesante të dish se ku po ecën.
Gjatë regjimit të Enver Hoxhës, Blloku ishte zonë e mbyllur. Shqiptarët e zakonshëm nuk mund të hynin. Ishte rezervuar për udhëheqjen e Partisë dhe familjet e tyre. Kur u hap pas vitit 1991, ishte një ndryshim i madh.
Sot është vendi ku pi kafe dhe rri deri në 3 të mëngjesit, ndërsa historia qëndron diku poshtë sipërfaqes pa u përmendur shumë.
Kultura e kafesë meriton një paragraf më vete. Porosia standarde në Shqipëri është macchiato, dhe mënyra standarde për ta pirë është ngadalë, ulur në tavolinë. Askush nuk të nxit të largohesh. Njëherë qëndrova në një kafene në Bllok për rreth dy orë e gjysmë, piva dy kafe dhe pagova pothuajse asgjë kur u largova.
Jeta e natës është e mirë dhe shkon vonë, restorantet mbushen në 11 të natës, klubet marrin ritmin pas mesnate. Shumica janë në Bllok. Çmimet janë të lira dhe publiku është i ri.
Ushqimi – arsyeja pse do të kthehesha
Kuzhina shqiptare është shumë e nënvlerësuar. Ndoshta sepse vendi ishte i izoluar për një kohë të gjatë. Çfarëdo arsyeje të ketë, përfiton nga kjo sepse restorantet janë të mira dhe të lira.
Fërgesa është pjata tipike e Tiranës – speca, domate dhe gjizë të gatuara në një enë balte, shpesh me mëlçi. Vjen në tavolinë ende duke zier.
Byreku është kudo: petë me djathë, spinaq apo mish, që shitet në furra nga mëngjesi deri vonë.
Pastaj është rakia, një distilat rrushi që ndryshon shumë në cilësi. Ia vlen të pyesësh gjithmonë se çfarë po të shërbejnë.
Ka edhe verë të mirë nga varietete shqiptare pak të njohura jashtë vendit. Sheshi i Zi është një nga verërat që ia vlen të provosh.
Si të lëvizësh dhe kur të shkosh
Qendra e Tiranës është e vogël. Pothuajse gjithçka është në distancë ecjeje, rreth 20 minuta mes pikave më të largëta.
Nëse do të dalësh pak nga qyteti, ia vlen Teleferiku i Dajtit, që të çon rreth 1,600 metra mbi nivelin e detit dhe ofron pamje të gjithë luginës së Tiranës.
Koha më e mirë për të vizituar është maji ose shtatori. Korriku dhe gushti janë shumë të nxehtë dhe qyteti boshatiset pak sepse njerëzit shkojnë në bregdet.
Dhe një këshillë e fundit: mos vini vetëm për një ditë. Të gjithë ata që e bëjnë këtë thonë më pas se do të donin të kishin qëndruar më gjatë. Vetëm planifikoni të qëndroni më shumë.
