Camini, një fshat i vogël në provincën e Reggio Calabria-s në Itali, po përjeton një rilindje të jashtëzakonshme falë emigrimit. Rreth gjysma e 400 banorëve të tij janë sot të huaj, kryesisht nga Afganistani, Siria dhe Afrika Sub-Sahariane. Ardhja e tyre ka mundësuar rihapjen e çerdhes, shkollës fillore, zyrës postare dhe bankomatit të vetëm, shërbime që dikur ishin mbyllur për shkak të mungesës së banorëve vendas.
Ky ndryshim u mundësua nga organizata “Jungi Mundu” (Bashko Botën), e cila riparoi shtëpitë e braktisura nga italianët që kanë emigruar shumë vite më parë. Organizata u siguroi banorëve të rinj shtëpi dhe punë, duke u fokusuar në krijimin e bizneseve të pavarura që mund të qëndronin në këmbë pa u varur plotësisht nga fondet shtetërore, siç kishte ndodhur në modele të tjera fqinje që dështuan.
Sot, rrugët e fshatit që dikur ishin të shkretuara, gumëzhijnë nga nxënësit dhe turistët. Janë hapur dyqane artizanale, një shkollë e gjuhës italiane, një stacion radioje dhe punishte qeramike e tekstili. Në këto punishte, gra nga Maroku, Siria dhe Nigeria punojnë krah për krah, duke mësuar zanate tradicionale dhe duke prodhuar mallra që porositen nga organizata të ndryshme në mbarë Italinë.
Në barin kryesor të fshatit, të rinj sirianë diskutojnë për vendin e tyre ndërsa shërbehen nga një kamariere rumune. Ky diversitet ka krijuar një mikro-ekonomi të gjallë ku secili kontribuon: nga punëtorët e krahut te studentët që ndjekin universitete online.
Suksesi është i tillë saqë edhe disa të rinj vendas, të cilët ishin larguar vite më parë, kanë vendosur të kthehen në Camini për të hapur biznese të reja. Modeli i Caminit tregon se integrimi i kujdesshëm mund të jetë çelësi për shpëtimin e zonave rurale që po vdesin.
Shqipëria ndodhet në një pikëtakim të ngjashëm dhe paradoksal me realitetin e Caminit. Vendi ynë vuan nga një shpopullim i dyfishtë: migrimi i brendshëm drejt Tiranës që ka lënë pas fshatra “fantazmë” në jug e veri, dhe emigrimi masiv i rinisë drejt Perëndimit.
Shtëpitë e braktisura dhe tokat e papunuara në krahinat tona, janë dëshmi e një hemorragjie njerëzore që kërcënon të fshijë identitetin e zonave rurale, ashtu siç po ndodhte në Kalabri para ndërhyrjes së viteve të fundit.
Nga ana tjetër, vitet e fundit Shqipëria po kthehet në një destinacion për emigrantë nga vende edhe më të varfra ose në krizë, të cilët punësohen në sektorë si ndërtimi, turizmi apo shërbimet.
Kjo dukuri mund të shërbejë si një thirrje për zgjim. Nëse arrijmë të integrojmë këta njerëz jo vetëm si krah pune sezonal, por si banorë që mund të ripopullojnë zonat tona të harruara, mbase mund të shpëtojmë shkollat dhe shërbimet tona ashtu siç bëri Camini.
Sfida mbetet nëse do të dimë ta kthejmë këtë fluks në një mundësi zhvillimi apo do të lejojmë që braktisja të mbetet fati i vetëm i fshatit shqiptar.
