Në verën e vitit 1942, Adolf Hitleri kishte ndryshuar strategji. Pas dështimit për të pushtuar Moskën, objektivi kryesor u bë jugu i Bashkimit Sovjetik, aty ku ndodheshin rezervat e naftës së Kaukazit, jetike për vazhdimin e luftës. Në rrugën drejt tyre ndodhej Stalingradi, qyteti i ngritur në brigjet e lumit Vollga, i cili përveç rëndësisë strategjike mbante edhe emrin e liderit sovjetik Josif Stalin. Për Hitlerin, pushtimi i tij do të ishte një fitore ushtarake dhe një goditje e fortë simbolike ndaj Bashkimit Sovjetik.
Më 23 gusht 1942, forcat gjermane iu afruan qytetit, ndërsa aviacioni nisi bombardime masive që vranë dhjetëra mijëra civilë dhe e kthyen Stalingradin në gërmadha. Ajo që për komandën gjermane dukej si hapi i fundit drejt pushtimit, shumë shpejt u kthye në një kurth. Rrugët e shkatërruara e bënë pothuajse të pamundur lëvizjen e tankeve, ndërsa luftimet u zhvendosën brenda qytetit, ku çdo rrugë, çdo ndërtesë dhe madje çdo kat i një pallati u bë fushëbetejë.
Në këto kushte, sovjetikët shfrytëzuan terrenin në favorin e tyre. Snajperët e fshehur mes rrënojave godisnin vazhdimisht ushtarët gjermanë, ndërsa furnizimet dhe përforcimet kalonin përmes lumit Vollga, pavarësisht bombardimeve të pandërprera. Mes figurave që u bënë simbol i rezistencës ishte snajperi Vasili Zajcev, historia e të cilit u bë më vonë e njohur në mbarë botën përmes filmit “Enemy at the Gates”.
Në betejë morën pjesë mbi 200 mijë ushtarë të Armatës së Gjashtë gjermane, të komanduar nga Friedrich Paulus, të mbështetur edhe nga trupa rumune, hungareze, italiane dhe aleatë të tjerë të Gjermanisë. Megjithatë, pas muajsh luftimesh të përgjakshme, balanca nisi të ndryshonte.
Në fund të nëntorit 1942, Ushtria e Kuqe nisi një kundërofensivë të madhe që rrethoi forcat gjermane në qytet. Me kalimin e javëve, situata për Armatën e Gjashtë u bë e pashpresë. Sovjetikët ofruan kushte dorëzimi, por Hitleri refuzoi kategorikisht çdo tërheqje. Madje, më 30 janar 1943, ai e gradoi Friedrich Paulusin feldmarshall, duke besuar se asnjë oficer me atë gradë nuk do të pranonte të binte rob.
Llogaritë e Hitlerit rezultuan të gabuara. Më 31 janar 1943 Paulus u dorëzua, ndërsa më 2 shkurt u shua edhe rezistenca e njësive të fundit gjermane në Stalingrad. Kapitullimi i Armatës së Gjashtë u konsiderua humbja më e rëndë e Gjermanisë naziste deri në atë moment dhe sinjali se nisma strategjike në luftë kishte kaluar në duart e Bashkimit Sovjetik.
Çmimi i fitores ishte i jashtëzakonshëm. Sipas vlerësimeve historike, rreth 750 mijë ushtarë gjermanë dhe aleatë të tyre u vranë, u plagosën ose u zunë rob, ndërsa edhe pala sovjetike humbi afërsisht po aq ushtarë. Dhjetëra mijëra civilë u vranë gjatë bombardimeve dhe luftimeve, ndërsa numri i saktë i viktimave nuk është përcaktuar kurrë.
Edhe sot, 84 vjet më vonë, Beteja e Stalingradit konsiderohet një nga përplasjet më të përgjakshme në historinë e njerëzimit dhe momenti që ndryshoi përfundimisht rrjedhën e Luftës së Dytë Botërore. Pas saj, ushtria gjermane nuk arriti më të rimarrë iniciativën në frontin lindor dhe filloi të tërhiqej gradualisht drejt Berlinit./Index.hr
