Për shumicën e të krishterëve në mbarë botën, e diela është dita e adhurimit dhe e shërbesave fetare. Por nuk ka qenë gjithmonë kështu. Ja çfarë tregojnë burimet historike dhe fetare për rëndësinë e së dielës në adhurimin e krishterë.
A kanë adhuruar gjithmonë të krishterët të dielën?
Si hebre praktikues dhe në përputhje me Dhjetë Urdhëresat, Jezusi e respektonte Sabatin nga mbrëmja e së premtes deri në mbrëmjen e së shtunës. Të njëjtën gjë bënin edhe ndjekësit e tij të parë, të cilët ishin gjithashtu hebrenj. Në atë kohë, Sabati përkonte me ditën e shtatë të javës.
Respektimi i Sabatit vazhdoi te disa të krishterë të hershëm edhe në vitet pas vdekjes së Jezusit. Një letër që apostulli Pal i shkroi rreth vitit 55 pas Krishtit komunitetit të krishterë në Korint të Greqisë sugjeron se ky komunitet vazhdonte të mblidhej për adhurim të shtunave, sipas Robert K. McIver-it në një artikull të botuar në vitin 2015 në Andrews University Seminary Studies.
Për më tepër, edhe studiuesit më të hershëm të krishterimit dhe të Biblës kanë pasur mendime të ndryshme “se cilat ditë duhej të respektoheshin, si duhej të respektoheshin, nëse rregullat e Dhiatës së Vjetër për Sabatin vazhdonin të ishin detyruese, nëse e diela e zëvendësoi Sabatin e së shtunës dhe cilat veprimtari duhej të kryenin apo të shmangnin në ditën kryesore ose ditët kryesore të javës së krishterë”, shkroi David W. T. Brattston në një artikull të vitit 2012 për The Churchman.
Pse të krishterët nisën të adhuronin të dielën?
Nuk ka një marrëveshje përfundimtare se pse e diela u bë dita kryesore e adhurimit të krishterë. Disa studiues besojnë se të krishterët nisën të mblidheshin të dielave sepse besohej se ringjallja e Jezusit kishte ndodhur në ditën e parë të javës; të krishterët e kremtojnë këtë ngjarje të dielën e Pashkës.
Megjithatë, studiues të tjerë argumentojnë se një rol mund të ketë luajtur edhe dëshira e disa të krishterëve të hershëm për t’u dalluar nga hebrenjtë. “Të krishterët në Romë do të ishin nxitur ta braktisnin Sabatin në favor të adhurimit të dielën, nëse në këtë mënyrë mund të dalloheshin nga hebrenjtë në sytë e autoriteteve romake”, shkroi McIver.
Kur nisën të krishterët të adhuronin të dielën?
Edhe koha e saktë kur e diela u bë dita kryesore e adhurimit të krishterë nuk dihet qartë. Megjithatë, McIver argumenton se kalimi nga e shtuna te e diela ishte një proces gradual që nisi pas shkrimit të Dhiatës së Re.
Sipas disa burimeve, të krishterët e hershëm vazhduan të adhuronin si të shtunën, ashtu edhe të dielën, deri në shekullin V. Studiues të tjerë vërejnë se dëshmia më e hershme që ka mbijetuar për zëvendësimin e Sabatit me të dielën si dita kryesore e adhurimit “lidhet me Romën ose Aleksandrinë dhe daton në shekujt II ose III”, shkroi McIver.
A adhurojnë të gjithë të krishterët të dielën?
Jo. Rrymat e krishtera që respektojnë ditën e shtatë besojnë në zbatimin e rreptë të urdhërimit të katërt nga Dhjetë Urdhëresat (Eksodi 20:8-11), ku thuhet se “dita e shtatë është Sabati i Zotit, Perëndisë sate”.Megjithëse kalendarët modernë ndryshojnë nëse e diela apo e hëna konsiderohet dita e parë e javës, në traditën biblike dita e shtatë përkon me të shtunën. Për këtë arsye, rryma si Kisha Adventiste e Ditës së Shtatë, disa Kisha të Perëndisë dhe baptistët e ditës së shtatë e respektojnë Sabatin nga mbrëmja e së premtes deri në mbrëmjen e së shtunës.
