Gara hapësinore mes Shteteve të Bashkuara, Rusisë dhe Kinës po hyn në një fazë të re, atë të energjisë bërthamore në Hënë. NASA synon të vendosë një reaktor pranë polit jugor deri në vitin 2030, ndërsa Rusia dhe Kina planifikojnë një sistem të ngjashëm deri në vitin 2036. Përtej eksplorimit, gara lidhet me energjinë, burimet dhe avantazhin strategjik në hapësirë.
Gara hapësinore mes Shteteve të Bashkuara, Rusisë dhe Kinës po hyn në një fazë të re: kush do të vendosë i pari një reaktor bërthamor në Hënë.
Qëllimi nuk është vetëm eksplorimi. Reaktorët do të siguronin energji të pandërprerë për bazat e ardhshme hënore, edhe gjatë netëve që zgjasin më shumë se dy javë tokësore. NASA synon të ketë gati për lëshim deri në dhjetor 2030 një reaktor pranë polit jugor të Hënës.
Rusia, në bashkëpunim me Kinën, synon një sistem të ngjashëm deri në vitin 2036. Për Uashingtonin, gara është edhe strategjike. Frika është se një sistem ruso-kinez mund t’u japë Pekinit dhe Moskës avantazh në zonat më të pasura me burime, veçanërisht pranë polit jugor, ku ndodhen depozita akulli uji.
Uji hënor mund të shndërrohet në oksigjen dhe hidrogjen dhe potencialisht të përdoret edhe për prodhimin e karburantit për raketa.
Por gara bërthamore për Hënën ngre edhe pikëpyetje serioze.
Një aksident gjatë lëshimit të raketës mund të shkaktojë përhapjen e materialeve radioaktive. Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për rreziqet në rast të një dëmtimi të reaktorit pas mbërritjes në Hënë.
Një precedent ekziston. Në vitin 1978, sateliti sovjetik Kosmos 954, me burim energjie bërthamore, u rrëzua në Kanada dhe shpërndau materiale radioaktive në një sipërfaqe të gjerë.
Në Hënë, sfidat do të ishin të tjera: mungesa e atmosferës, temperaturat ekstreme dhe vështirësia për të larguar nxehtësinë nga reaktori.
Pavarësisht rreziqeve, SHBA-ja, Rusia dhe Kina po përshpejtojnë planet. Sepse kush kontrollon energjinë, bazat dhe burimet e Hënës, mund të fitojë një avantazh të rëndësishëm në fazën e ardhshme të eksplorimit hapësinor.
