Qeveria ka ndryshuar mënyrën e administrimit të projekteve të Rindërtimit në dy zona të Tiranës, duke ia kaluar Fondit Shqiptar të Zhvillimit përgjegjësinë për zbatimin e projekteve të reja në zonën e “5 Majit” dhe në Kombinat. Ndryshimet u miratuan përmes dy vendimeve të Këshillit të Ministrave, më 16 dhe 25 shtator 2026.
Vendimet prekin kompetencat që më parë u ishin ngarkuar strukturave të lidhura me Bashkinë e Tiranës. Në rastin e zonës “5 Maji”, Fondi Shqiptar i Zhvillimit merr përsipër procedurat për projektet e reja, duke zëvendësuar shoqërinë publike “Tirana DC” si njësi zbatuese. Ndërsa për Kombinatin, Fondi caktohet si institucioni përgjegjës për realizimin e projekteve të reja në kuadër të Rindërtimit.
Këto lëvizje vijnë në një periudhë të tensionuar për drejtimin e Bashkisë së Tiranës, pas zhvillimeve që lidhen me kryebashkiakun Erion Veliaj, i cili ndodhet në paraburgim. Megjithatë, vendimet e publikuara nuk shoqërohen me relacione shpjeguese që të sqarojnë arsyet e ndryshimeve.
Një prej çështjeve që ngrihet është nëse transferimi i kompetencave lidhet me vonesat e projekteve dhe vështirësitë në funksionimin e Bashkisë së Tiranës. Procesi i Rindërtimit, i nisur pas tërmetit të 26 nëntorit 2019, është shoqëruar me vonesa në zona të ndryshme të vendit, ndërsa përfundimi i tij mbetet një sfidë për institucionet përgjegjëse.
Vendimi i 16 shtatorit 2026 ndryshon aktin e mëparshëm të qeverisë për shpalljen e zonës së re për zhvillim në njësitë administrative 4 dhe 8, në zonën e “5 Majit”. Në këtë zonë, ku më parë zbatimi i procesit ishte lidhur me Bashkinë e Tiranës dhe shoqërinë “Tirana DC”, përgjegjësia për projektet e reja i kalon Fondit Shqiptar të Zhvillimit.
Nëntë ditë më vonë, më 25 shtator, Këshilli i Ministrave miratoi një tjetër ndryshim, këtë herë për zonën e Kombinatit, në njësinë administrative nr. 6. Edhe në këtë rast, Fondi Shqiptar i Zhvillimit caktohet si njësi zbatuese për projektet e reja që do të realizohen në kuadër të procesit të Rindërtimit.
Dy vendimet shënojnë një ndryshim në mënyrën se si do të menaxhohen projektet e ardhshme në këto zona, ndërsa arsyet e hollësishme të ndërhyrjes nuk janë bërë të qarta përmes relacioneve shoqëruese.
Ndryshimet në administrimin e projekteve vijnë pas një serie zhvillimesh në Bashkinë e Tiranës. Pas arrestimit të Erion Veliajt në shkurt 2025, kompetencat e kryebashkiakut iu kaluan nënkryetares Anuela Ristani. Në shtator të këtij viti, Veliaj vendosi ta shkarkonte Ristanin dhe të rimerrte kompetencat e titullarit, ndërsa ajo njoftoi dorëheqjen.
Lëvizja u pasua nga zhvillime në procesin gjyqësor të Veliajt. Më 15 shtator, Kolegji Penal i Gjykatës së Lartë la në fuqi masën e arrestit me burg ndaj tij. Një ditë më pas, qeveria miratoi ndryshimet për projektet e Rindërtimit në zonën e “5 Majit”, ndërsa më 25 shtator ndërhyri edhe për Kombinatin.
Kronologjia e vendimeve ka tërhequr vëmendjen për shkak të përputhjes me zhvillimet në drejtimin e Bashkisë së Tiranës. Megjithatë, pa një shpjegim zyrtar të hollësishëm, nuk mund të përcaktohet nëse këto ndryshime lidhen drejtpërdrejt me krizën institucionale të bashkisë.
Programi i Rindërtimit nisi në fillim të vitit 2020, pas tërmetit shkatërrues të nëntorit 2019, i cili shkaktoi dëme të mëdha në banesa dhe objekte publike, si dhe la shumë familje pa strehë. Zonat më të prekura përfshinin Tiranën, Durrësin, Shijakun, Kurbini dhe Kavajën.
Për shkak të emergjencës, projektet u zhvilluan përmes procedurave të posaçme të prokurimit. Kjo mënyrë administrimi është shoqëruar me pikëpyetje mbi transparencën dhe përdorimin e fondeve publike.
Në hetimet e SPAK-ut janë evidentuar raste ku kompani të lidhura me grupe kriminale dyshohet se kanë përfituar fonde përmes nënkontraktimeve në projekte të Rindërtimit. Këto çështje janë pjesë e hetimeve dhe duhet të trajtohen në përputhje me rezultatet e procedurave ligjore.
Fondi i Rindërtimit vlerësohet të ketë kaluar 1 miliard euro, megjithëse shuma përfundimtare e shpenzimeve nuk përcaktohet lehtësisht. Pavarësisht premtimeve për përfundimin e shpejtë të procesit, gati shtatë vjet pas tërmetit, mbeten ende familje që presin zgjidhje për strehimin e tyre.
Transferimi i kompetencave për projektet e reja në “5 Maj” dhe Kombinat hap kështu një fazë të re në administrimin e Rindërtimit në kryeqytet. Mbetet për t’u parë nëse ky ndryshim do të përshpejtojë realizimin e projekteve dhe do të sjellë zgjidhje konkrete për banorët që presin prej vitesh.
