Nga Klevi Elezi
Shqipëria po përballet me një paradoks të hidhur: fermerët prodhojnë, por nuk shesin; konsumatorët paguajnë shtrenjtë, ndërsa prodhimet shqiptare kalben në ara dhe magazina. Ky nuk është vetëm problem i bujqësisë, por dështim i organizimit të tregut dhe i politikave ekonomike.
Mungesa e kontratave të sigurta, e rrjeteve të eksportit dhe e industrisë ushqimore e lë fermerin të pambrojtur. Pa magazina frigoriferike, fabrika përpunimi dhe kapacitete moderne paketimi, prodhimi shitet me nxitim, shpesh nën kosto. Shqipëria prodhon fruta, perime, qumësht e vaj ulliri, por nuk arrin të shfrytëzojë plotësisht vlerën ekonomike të tyre.
Një tjetër goditje për eksportuesit është rënia e euros kundrejt lekut. Kur të ardhurat nga eksporti konvertohen në më pak lekë, ndërsa kostot e prodhimit mbeten të larta, fitimi ngushtohet dhe konkurrueshmëria dobësohet. Për këtë arsye, prodhuesit nuk kanë nevojë vetëm për tregje të reja, por edhe për politika që mbështesin konkurrueshmërinë dhe investimet.
Ndërkohë, importet zënë hapësirë në tregun vendas, ndërsa prodhimi shqiptar shpesh mbetet pa blerës. Zgjidhja nuk është mbyllja ndaj importit, por krijimi i kushteve që fermeri shqiptar të konkurrojë denjësisht.
Nevojitet një strategji kombëtare që lidh fermerin me industrinë ushqimore, tregtinë dhe eksportin. Kontrata të sigurta, kredi të përballueshme, qendra grumbullimi, përpunim vendas dhe standarde evropiane janë domosdoshmëri, jo luks.
Problemi i Shqipërisë nuk është se nuk di të prodhojë, por se nuk ka ndërtuar një sistem që ta kthejë prodhimin në fitim. Pa treg, fermeri humbet. Pa industri, produkti humbet vlerën. Pa strategji eksporti, ekonomia humbet mundësinë për t’u zhvilluar.
Një vend që nuk i jep vlerë prodhimit të vet, përfundon duke importuar vlerën që mund ta krijonte vetë.
