Në vend që të punojë me partnerët e saj në Bashkimin Evropian (BE) për të zhbllokuar procesin e integrimit evropian, Serbia po luan kartën e ndalimit ose edhe të prishjes së planeve për zgjerimin e atij blloku në Ballkanin Perëndimor, dhe për këtë qëllim mund të destabilizojë Malin e Zi, raportoi gazeta beogradase Nedeljnik, duke iu referuar burimeve në shtetet anëtare dhe institucionet e Unionit.
Disa anëtarë të BE-së po kërkojnë një mundësi për të ndaluar Malin e Zi në procesin e negociatave, dhe pastaj të gjithë rajonin, mbi të gjitha Franca, Belgjika dhe Holanda.
Burimet e Nedeljnik në shtetet anëtare dhe institucionet e BE-së deklarojnë se qeveria franceze është e gatshme të përdorë destabilizimin e Malit të Zi si justifikim për bllokadën e Podgoricës në rrugën drejt BE-së, dhe rrjedhimisht të gjitha vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.
Në Beograd, ata e dinë se çfarë është atmosfera në Francë dhe disa vende të tjera të BE-së, mbi të gjitha në Belgjikë dhe Holandë, dhe kjo është arsyeja pse në grupin e anëtarëve që janë fuqimisht në favor të zgjerimit të Unionit, por edhe në Komisionin Evropian, ekziston dyshimi se Serbia mund të destabilizojë Malin e Zi dhe kështu t’i “shërbejë në pjatë” një justifikim Parisit për të ndaluar integrimin evropian të Ballkanit Perëndimor, thuhet në të.
Revista javore tregon se nuk bëhet fjalë për lobim serb kundër Malit të Zi në Francë dhe anëtarë të tjerë të BE-së, por për shfrytëzimin e rrethanave ekzistuese, humorit dhe orientimit të disa qeverive evropiane, të cilat për shkak të rrethanave shkojnë krah për krah me interesat e autoriteteve në Beograd.
Emmanuel Macron frenon
Pushteti ekzekutiv, si dhe një pjesë e mirë e pushtetit legjislativ në Francë, do të donin ta ndalonin Malin e Zi dhe të gjithë procesin e integrimit evropian sa më shpejt të jetë e mundur, por për momentin ata pengohen ta bëjnë këtë nga Presidenti Emmanuel Macron, me ndihmën e Ministrit të Çështjeve Evropiane, Benjamin Adad.
Ndërsa Macron është në Pallatin Elysee, Mali i Zi dhe vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor do të kenë një aleat, thuhet në tekst.
Franca po i afrohet një viti zgjedhor dhe, meqenëse zgjerimi i BE-së është mjaft i papëlqyeshëm në elektorat dhe nuk ka pushtet me shumicë absolute në parlament, është e qartë pse të gjithë aktorët politikë në atë vend po punojnë kundër zgjerimit të Unionit, përveç Macron i cili nuk ka të drejtë të kandidojë për një mandat tjetër presidencial, shkruana Nedeljnik.
Mali i Zi po përballet me një periudhë shumë të ndjeshme të integrimit evropian – nëse qeveria në Beograd vendosi ta destabilizojë atë vend me qëllim që të parandalojë ose vonojë hyrjen e tij në BE, tani vjen faza kur ky proces është më i prekshëm dhe kur mund të pësojë vonesa serioze, të cilat mund të pengojnë realizimin e planit që Mali i Zi të hyjë në Union deri në fund të dekadës.
“Vuçiç luan gjithashtu kartën e rënies së BE-së”
Presidenti serb Aleksandar Vuçiq, sipas Nedeljnik, po luan gjithashtu kartën e rënies së BE-së ose shpërbërjes së saj, pasi ai beson se pushteti i tij do të çimentohej në atë rast – sa më i dobët të jetë Unioni dhe sa më i ngadaltë të jetë procesi i zgjerimit, aq më pak mundësi ka që pushteti i Vuçiqit të kërcënohet seriozisht dhe të vihet në pikëpyetje.
Nëse forcat e mbështetura nga qeveria në Beograd fitojnë në Evropë, i gjithë “kontinenti i vjetër” do të gjendet në telashe, përfshirë Serbinë. Nëse forcat e lartpërmendura humbin, Serbia do të gjendet në izolim të thellë me këtë qeveri, shkruan Nedeljnik.
Nedeljnik shkruan gjithashtu se BE po punon shumë për të gjetur formula për të përshpejtuar integrimin evropian të Ballkanit Perëndimor, Ukrainës dhe Moldavisë, dhe se për këtë arsye, në muajt e ardhshëm, do ta lehtësojë ndjeshëm dhe do ta bëjë metodologjinë në procesin e zgjerimit më të kalueshme dhe më të thjeshtë, me qëllim përshpejtimin e këtij procesi.
Dy zgjidhje në tryezë
Siç u tha, ka dy zgjidhje në tryezë. E para parashikon një sërë masash për përshpejtimin klasik, dhe e dyta është hyrja e shpejtë në BE me periudha më të gjata të të ashtuquajturave “masa mbrojtëse” që do të zgjasnin shumë më gjatë se në rastin e Bullgarisë, Rumanisë dhe Kroacisë. Do të përfshinte mekanizma të kontrollit dhe ndikimit të BE-së në proceset në shtetet e reja anëtare dhe do të përfshinte pezullimin e të drejtave të votës në sektorët ku anëtari i ri nuk i plotëson standardet evropiane.
Është krijuar gjithashtu një plan i ashtuquajtur hibrid që Komisioni Evropian të fitonte kompetenca shumë më të mëdha në procesin e negociatave, ndërsa anëtarët e BE-së mund të bllokonin përparimin e kandidatit me një të ashtuquajtur shumicë të kundërt. Një shumicë e kundërt do të thotë që propozimi i Komisionit Evropian konsiderohet i miratuar, përveç rastit kur shumica e anëtarëve votojnë kundër tij me shumicë të kualifikuar. Një vendim unanim i të gjithë anëtarëve të BE-së do të nevojitet vetëm për të mbyllur kapitullin, thuhet në tekst.
Në këtë mënyrë do t’i ndihmohej Maqedonisë së Veriut të dalë nga pat pozicioni me Bullgarinë, e cila nuk heq dorë nga kërkesat jo reale për ta çblokuar procesin negociator të Shkupit, thuhet ne tekst.
Metodologjia e re do t’i mundësonte Malit të Zi të përfundonte negociatat brenda afateve të përcaktuara, thuhet dhe shtohet se Shqipëria dhe Bosnja e Hercegovina, madje edhe Serbia, do të përshpejtoheshin, me kusht që qeveria e saj të ndryshonte qëndrimin e saj ndaj integrimit evropian – të përkthente folklorin dhe përsëritjen boshe të angazhimit për integrimin evropian në hapa konkretë.
Megjithatë, këtë dorën e shtrirë nga BE dhe hapja e rrugës për anëtarësim relativisht të shpejtë do të mund ta shfrytëzonin vetëm vendet e Ballkanit Perëndimor që do të realizojnë reforma të rënda dhe të kërkuara – nuk do të mjaftojë të miratojnë paketat e reformave të ligjeve, por do të kërkohet edhe zbatimi i tyre, thekson Nedeljnik.
Marrëveshjet e pranimit për anëtarësim në BE, siç thuhet, do të bëhen sipas recetës së aplikuar për Kroacinë, me ndryshimin se “masat mbrojtëse” do të jenë shumë më mirë të formuluara, më kërkuese dhe më të rrepta, me afate kohore dhe mekanizma shumë më të gjata që do t’i lejojnë Komisionit Evropian të ndërhyjë kur është e nevojshme.
“Masat mbrojtëse” nuk do të reduktohen vetëm në tre fusha, si në rastin e Bullgarisë dhe Rumanisë, dhe nuk do të jenë të vlefshme vetëm në periudhën nga nënshkrimi i Traktatit të Anëtarësimit deri në përfundimin e ratifikimit në shtetet anëtare, shton Nedeljnik.
Shkurt, BE-ja nuk dëshiron një Bullgari të re në radhët e saj – Sofja luajti me mjeshtëri “masat mbrojtëse”, priti të kalonte koha dhe tani, pas 20 vitesh, ka probleme të mëdha me sundimin e ligjit në atë vend, si dhe një luftë të pamjaftueshme kundër korrupsionit.
Nedeljnik thekson se pozicioni ndërkombëtar i Serbisë nuk ka qenë aq i keq sa është tani që nga përmbysja e regjimit të Slobodan Millosheviqit në tetor të vitit 2000, dhe se për herë të parë që nga fillimi i integrimit evropian, Serbia nuk ka askënd që ta mbështesë atë në institucionet evropiane.
Edhe zyrtarët që ishin fuqimisht në favor të Beogradit, siç është Gert Jan Köpmann, drejtori në Komisionin Evropian përgjegjës për politikën e fqinjësisë së mirë dhe zgjerimin, heshtën.
Duke pasur parasysh se sundimi i ligjit është një pikë kyçe në procesin e negociatave, Vuçiq i dha fund përfundimisht procesit të integrimit evropian të Serbisë duke vendosur të nënshkruajë ndryshimet në Ligjin për Prokuroritë Publike, Ligjin për Këshillin e Lartë të Prokurorive, Ligjin për Gjyqtarët, Ligjin për Selitë dhe Juridiksionin Territorial të Gjykatave dhe Zyrave të Prokurorive Publike, dhe Ligjin për Organizimin dhe Juridiksionin e Autoriteteve Shtetërore për të Luftuar Krimin e Teknologjisë së Lartë, shton gazeta.
Nënshkrimi i këtyre ligjeve, të cilat u miratuan nga Parlamenti Serb me propozimin e deputetit të Partisë Progresive Serbe Ugljesha Mrdiq, gërryeu më tej besueshmërinë e pakët në të cilën Vuçiq mund të mbështetej në institucionet evropiane, shton Nedeljnik.
Në tekstin “Si Vuçiq dhe Mrdiq shkatërruan shansin e Serbisë për të hyrë në Shengen”, korrespondenti i Nedeljnik nga Roma, Zhelko Panteliq, deklaron se deklaratat e fundit anti-evropiane nga udhëheqësit e koalicionit qeverisës në Serbi, si dhe një sërë takimesh dypalëshe, axhendat e të cilave janë në kundërshtim me qëndrimet dhe interesat e BE-së, nuk kanë prodhuar reagime sepse Serbia nuk është më “në axhendë”.
Beogradi u rikthye si temë javën e kaluar vetëm për shkak të ndryshimeve kontroverse në ligjet gjyqësore, dhe kjo në një kontekst jashtëzakonisht negativ, pasi miratimi i tyre i bashkoi të gjithë në dënimin e Serbisë. Sundimi i ligjit është shtylla mbështetëse e procesit të integrimit evropian, dhe minimi i tij është provë konkrete, nëse dikush kishte ndonjë dyshim, se qeveria e Vuçiqit po bën vetëm imitim të angazhimit evropian, thuhet në tekst.
Bashkëbiseduesi i Nedeljnikut nga BE-ja, i njohur mirë me procesin e integrimit evropian të Serbisë, tha se Vuçiq nuk e mbajti premtimin që i bëri personalisht Komisioneres Evropiane për Zgjerim, Marta Kos, në forumin e fundit në Davos – se nuk do të nënshkruante ndryshimet në pesë ligje gjyqësore që vënë në pikëpyetje pavarësinë e gjyqësorit dhe sundimin e ligjit në Serbi.
Nedeljnik gjithashtu pohon se politika e jashtme e Beogradit është “kaq kontradiktore dhe vetë-shkatërruese saqë pak njerëz duan të merren seriozisht me Serbinë”.
Nuk ka ide se si të trajtohet Serbia në rrethanat e dhëna, pohon gazeta, duke shtuar se Ukraina, Moldavia, Mali i Zi dhe Shqipëria po diskutohen në institucionet më të rëndësishme të BE-së, Islanda po diskutohet gjithashtu seriozisht, ndërsa askush nuk e përmend Serbinë.
Hyrja në fuqi e ndryshimeve të ligjeve gjyqësore në Serbi është në kundërshtim të drejtpërdrejtë me iniciativën e autoriteteve në Beograd dhe kryeministrit çek Andrej Babisha që Serbia dhe vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor të bëhen pjesë e Marrëveshjes së Shengenit, shtoi ai..
