A është çudi që njerëzit e lashtë mendonin se rrufetë vinin nga perënditë? Edhe sot, një goditje rrufeje afër duket si diçka e frikshme, pothuajse mbinatyrore.
Megjithatë, disa mendimtarë të lashtë dyshonin se perënditë nuk kishin lidhje me këtë fenomen.
Ata mendonin, shumë përpara kohës së tyre, se rrufetë mund të lidheshin me lëvizjen e ajrit dhe reve.
Një kujtesë e fuqisë dhe zemërimit
Në mitologjinë e Greqisë dhe Romës së lashtë, bubullima dhe rrufetë ishin arma kryesore e Zeusit (mbreti i perëndive, i njohur nga romakët si Jupiteri). Rrufetë shiheshin kudo si shenja e fuqisë dhe zemërimit të tij.
Poeti i lashtë grek Hesiodi (rreth vitit 700 p.e.s., afërsisht në të njëjtën kohë me Homerin) e përshkroi Zeusin duke hedhur rrufe dhe bubullima ndaj armiqve të tij hyjnorë. Ai gjithashtu ndëshkonte njerëz, si mbreti mitik Salmoneus, që kërkonte të adhurohej si perëndi.
Edhe statujat greke dhe romake e paraqesin Zeusin duke hedhur rrufe si armën e tij kryesore.
Për romakët, Jupiteri dhe perënditë ndërhynin drejtpërdrejt në jetën e njerëzve përmes rrufeve, të cilat shpesh shiheshin si shenjë pakënaqësie hyjnore.
Babai i Pompeut, një nga gjeneralët më të fuqishëm të Romës republikane, thuhet se u vra nga rrufeja në vitin 87 p.e.s. gjatë një lufte civile. Sipas shkrimtarit romak Plutarku, ai ishte shumë i urryer, dhe shumë njerëz mendonin se perënditë kishin dhënë drejtësi.
Në rreth vitit 125 e.s., perandori Hadrian u ngjit në malin Kasius në Siri për të parë lindjen e diellit. Kur po bënte një sakrificë për Zeusin/Jupiterin, një rrufe vrau shoqëruesin dhe kafshën e sakrificës, ndërsa ai vetë shpëtoi.
Në vitin 283 e.s., perandori romak Karus u vra nga rrufeja gjatë një fushate kundër persëve. Një version i historisë thotë se ai u ndëshkua sepse kishte shkuar më larg sesa lejonin perënditë.
Në shekullin IV e.s., shkrimtari grek Libanius u godit nga rrufeja ndërsa lexonte një vepër të Aristofanit dhe më pas vuajti nga dhimbje të forta koke për pjesën tjetër të jetës.
Rituale të ndërlikuara dhe “dhurata” nga perënditë
Ndonjëherë rrufetë shiheshin si ndihmë hyjnore në luftë. Kur perandori Mark Aureli luftonte kundër një fisi në vitet 160 e.s., rrufetë thuhet se shpërndanë armikun.
Sipas historianit Eusebius, legjioni i tij u quajt më pas “legjioni i bubullimës” (Fulminata).
Romakët kishin rituale të ndërlikuara për vendet ku binte rrufeja. Në një rit të quajtur “Bidental”, priftërinjtë pastronin vendin, pastaj e mbyllnin dhe ndalonin që të shkelej apo edhe të shikohej.
Edhe perandori Konstantin, megjithëse mbështetës i krishterimit, urdhëroi kryerjen e riteve pagane kur ndërtesat publike goditeshin nga rrufeja në vitin 320 e.s.
“Nuk është Zeusi atje lart”
Megjithëse shumë besonin fort se rrufetë ishin armë të perëndive, jo të gjithë ishin dakord.
Në komedinë “Retë” të Aristofanit (rreth viteve 448–380 p.e.s.), Sokrati thotë gjatë një stuhie:“Nuk është Zeusi atje lart, por një vorbull ajri.”
Filozofi romak Seneka, në shekullin I e.s., mendonte se:Retë që përplasen lehtë krijojnë vetëtima; kur përplasen me forcë më të madhe, krijojnë rrufe.
Ai nuk shihte asnjë rol të perëndive në këto fenomene.
Një në një milion
Sigurisht, edhe kultura të tjera të lashta i jepnin rrufesë kuptim fetar.
Në Zoroastrizëm, një fe e lashtë e Persisë, rrufeja krijonte zjarrin më të shpejtë nga 16 lloje zjarri. Zjarri ishte thelbësor në adhurimin e Ahura Mazdës.
Për popullin Kunwinjku në Australinë veriore, qenia mitike Namarrkon përfaqësonte rrufenë dhe bubullimën, duke përdorur sëpata guri për të çarë retë.
Sot, sipas Qendrës Amerikane për Kontrollin e Sëmundjeve, rreth 40 milionë rrufe godasin tokën çdo vit në SHBA. Por mundësia që një person të goditet nga rrufeja brenda një viti është shumë e vogël, më pak se një në një milion.
Shumë pak prej nesh sot do ta shihnin rrufenë si armë të perëndive. Por kur ajo godet, ende mund të na japë ndjesinë e një fuqie të frikshme dhe pothuajse mbinatyrore.
