Të jesh opozitar nuk do të thotë domosdoshmërisht të jesh qëndrestar. Opozitari mund të jetë kundër qeverisë vetëm sepse nuk është në pushtet. Qëndrestari është kundër padrejtësisë edhe kur ajo vjen nga njerëzit e vet.
Kjo është prova më e madhe për çdo demokrat sot.
Unë nuk jam qëndrestar për t’i shërbyer një kryesie partie. Nuk jam qëndrestar për të mbrojtur çdo deputet, çdo zyrtar apo çdo emër që mban siglën e PD-së. Jam qëndrestar sepse refuzoj një model politik ku pushteti blen, opozita hesht dhe qytetari përdoret vetëm si dekor proteste.
Në Shqipëri, kriza nuk është vetëm te Edi Rama dhe Partia Socialiste. Kriza është te modeli që ka ndërtuar pushteti dhe që, fatkeqësisht, duket se ka depërtuar edhe në pjesë të opozitës. Kur një pjesë e hierarkisë partiake, deputetëve apo zyrtarëve të lartë perceptohen si të rehatuar, të lidhur me interesa ekonomike, me favore administrative apo me marrëveshje të heshtura me pushtetin, atëherë opozita rrezikon të mos jetë më alternativë. Rrezikon të kthehet në fasadë.
Dhe fasada nuk rrëzon sistemin. Fasada e zbukuron atë.
Problemi nuk është vetëm kur pushteti përdor administratën, tenderat, policinë, bashkitë apo institucionet për të mbajtur kontrollin. Problemi bëhet edhe më i rëndë kur opozita që duhet ta denoncojë këtë model, në heshtje përfiton prej tij. Kur qytetari i thjeshtë ikën nga vendi, pret një vend pune, përballet me padrejtësi apo ndihet i pambrojtur, ndërsa familjarë të politikës sistemohen, bëjnë karrierë dhe hapin dyer që për njerëzit normalë mbeten të mbyllura, atëherë opozitarizmi kthehet në fjalim bosh.
Si opozitar i PD-së, unë nuk kam detyrë të jem noter i deputetëve të mi. Detyra ime nuk është të duartrokas çdo vendim, çdo listë, çdo kandidat apo çdo kryesi. Detyra ime është të mbroj kauzën. Deputeti që flet si opozitar në foltore, por jeton i rehatuar nga sistemi në prapaskenë, duhet të japë llogari. Zyrtari që kërkon sakrificë nga demokratët, por vetë ka familjarë, interesa apo biznese të mbrojtura nga pushteti, nuk mund të kërkojë besim pa transparencë.
Sepse opozita e vërtetë nuk matet me sa fort shan qeverinë. Matet me sa e pastër është kur i afrohet pushtetit.
Këtu lind pyetja: pse unë duhet të jem qëndrestar?
Sepse nëse unë nuk qëndroj, opozita kthehet në pronë të atyre që bëjnë pazar. Sepse nëse demokratët e thjeshtë heshtin, atëherë partia mbetet në dorë të atyre që kërkojnë pushtet pa ndryshim. Sepse nëse ne pranojmë çdo kompromis vetëm nga frika se “po dëmtojmë opozitën”, atëherë kemi dëmtuar gjënë më të rëndësishme: besimin e qytetarëve.
Unë nuk jam kundër PD-së kur kërkoj pastrim brenda PD-së. Përkundrazi, jam më demokrat se ata që duan ta përdorin PD-në si mburojë personale. Jam më opozitar se ata që bërtasin kundër Ramës ditën dhe negociojnë me sistemin natën. Jam më besnik ndaj kauzës se ata që e shohin partinë si shkallë për pushtet, pasuri dhe imunitet.
Një parti që nuk pastron veten në opozitë, nuk mund të premtojë se do të pastrojë shtetin në pushtet. Nëse figura të reja hyjnë në politikë me mendësi të vjetër, me arrogancë, me lidhje interesi, me hije aferash apo me etje për privilegj, atëherë mosha nuk sjell ndryshim. Një fytyrë e re me moral të vjetër është thjesht riciklim. Dhe riciklimi nuk është shpresë.
Nëse dikush përlyhet në opozitë, çfarë do të bëjë në pushtet? Nëse dikush bën kompromis pa pasur ende shtetin në dorë, çfarë do të bëjë kur të ketë tendera, emërime, administratë, polici, bashki dhe buxhet? Nëse dikush sot sillet si pjesë e sistemit, nesër nuk mund të na shitet si ndryshim.
Prandaj unë nuk dua një PD që kërkon vetëm rotacion. Nuk dua një PD që zëvendëson socialistët në zyra dhe ruan të njëjtin sistem favorizimesh. Nuk dua një PD ku anëtari përdoret për protesta, ndërsa vendimmarrja ndahet mes të njëjtëve emra. Dua një PD ku deputeti i trembet anëtarit, jo ku anëtari i bindet deputetit. Dua një PD ku listat, kandidaturat dhe karriera politike nuk janë shpërblim për besnikëri personale, por për integritet, punë dhe përballje.
Qëndresa nuk mund të mbetet vetëm revoltë. Ajo duhet të kthehet në standard. PD-ja duhet të nisë nga vetja: transparencë për deputetët dhe zyrtarët e saj, deklarim publik të konflikteve të interesit, distancim nga çdo figurë që bën biznes me pushtetin, primare reale dhe jo lista të paracaktuara, llogaridhënie për familjarët e sistemuar në administratë dhe ndarje të qartë nga çdo pazar lokal apo qendror me pushtetin.
Pa këtë pastrim, çdo premtim për ndryshim mbetet vetëm slogan elektoral.
Kur korrupsioni i lartë është kthyer në plagë kombëtare, opozita duhet të jetë institucioni moral që kërkon drejtësi. Por opozita nuk mund të kërkojë drejtësi vetëm për kundërshtarin. Ajo duhet të pranojë standardin edhe për veten. Nëse ka deputetë, zyrtarë apo figura partiake me konflikte interesi, me familjarë të sistemuar padrejtësisht, me lidhje biznesi me njerëz pranë pushtetit apo me heshtje të dyshimta për aferat, ata nuk mund të fshihen pas flamurit të opozitës.
Flamuri nuk lan askënd. Sigla nuk pastron askënd. Sakrifica e demokratëve të thjeshtë nuk mund të përdoret si mbulesë për rehatinë e të privilegjuarve.
Kjo është arsyeja pse unë nuk pranoj një opozitë që kërkon vetëm votën time, por nuk pranon zërin tim. Nuk pranoj një parti ku baza thirret vetëm kur duhen numra në shesh, por harrohet kur ndahen mandatet, listat dhe vendimet. Nuk pranoj që demokratët e thjeshtë të mbajnë koston e betejës, ndërsa disa të tjerë mbajnë përfitimet e sistemit.
Një opozitë që nuk dëgjon bazën, nesër nuk do të dëgjojë qytetarin. Një opozitë që nuk jep llogari në parti, nesër nuk do të japë llogari në qeveri. Një opozitë që sot hesht për pazaret e veta, nesër do t’i quajë ato “kompromise shtetërore”.
A është ky kilometri i fundit?
Ndoshta po. Por kilometri i fundit nuk është vetëm rruga deri te rrëzimi i një qeverie. Kilometri i fundit është prova nëse opozita ka ende shpirt, karakter dhe njerëz që nuk pranojnë të blihen.
Është prova nëse demokratët do të ecin pas çdo pazari, apo do të ndalen dhe do të thonë: jo kështu.
Sepse mund të ndodhë që, duke menduar se po ecim drejt fitores, në fakt po ecim mbrapsht drejt së njëjtës politikë. Mund të ndodhë që, duke brohoritur “ndryshim”, të jemi duke pranuar vetëm ndërrim karrigesh. Mund të ndodhë që Rama të ikë një ditë, por modeli i tij të mbetet gjallë brenda atyre që sot bëjnë sikur e luftojnë.
Dhe kjo do të ishte humbja më e madhe.
Unë jam opozitar i PD-së, por nuk jam pronë e PD-së. Jam kundër Ramës, por jam edhe kundër çdo demokrati që sillet si Rama në hije. Jam kundër pushtetit të korruptuar, por jam edhe kundër opozitës së kapur. Jam kundër pazareve të qeverisë, por jam edhe kundër pazareve që bëhen në emër të opozitës.
Qëndrestari nuk është militant i verbër. Qëndrestari është njeriu që nuk e shet ndërgjegjen as kur i thonë se po prish punë. Ai nuk hesht për të ruajtur karrierën e dikujt. Nuk mbyll sytë për të mbrojtur deputetin e vet. Nuk e pranon të keqen vetëm sepse vjen nga krahu i tij politik.
Prandaj unë duhet të jem qëndrestar.
Jo për të shpëtuar një kryesi. Jo për të mbrojtur një deputet. Jo për të justifikuar një parti. Por për të mbrojtur idenë se politika mund të jetë më shumë se pazar. Për të mbrojtur demokratët e thjeshtë që kanë mbajtur kosto, ndërsa të tjerët kanë mbajtur privilegje. Për të mbrojtur opozitarizmin nga ata që duan ta kthejnë në biznes personal.
Nëse ky është kilometri i fundit, unë nuk pranoj ta bëj me sy mbyllur pas atyre që kanë bërë pazar gjatë rrugës. Nuk pranoj të më kërkohet sakrificë nga ata që kanë zgjedhur rehatinë. Nuk pranoj të më flasin për betejë ata që kanë bërë paqe me sistemin.
Më mirë të jem pakicë që qëndron drejt, sesa shumicë që ecën mbrapsht duke brohoritur fitore.
Sepse ndryshimi nuk fillon kur ikën Rama.
Ndryshimi fillon kur opozita nuk pranon të bëhet Rama pas Ramës./Vna
