Shqipëria ka një nga nivelet më të ulëta të mbulimit me pyje në Ballkan. Sipas të dhënave të Bankës Botërore, të përpunuara nga Visual Capitalist, pyjet mbulojnë vetëm 29% të territorit të Shqipërisë, duke e vendosur vendin poshtë shumicës së vendeve të rajonit dhe dukshëm larg vendeve më të pyllëzuara të Evropës.
Në krahasim me vendet e Ballkanit, Shqipëria renditet pas Malit të Zi, ku pyjet mbulojnë 62% të territorit, Sllovenisë me 61%, Bosnjë-Hercegovinës me 43%, Maqedonisë së Veriut me 40%, Bullgarisë me 36%, Kroacisë me 35% dhe Serbisë me 32%. Shqipëria është gjithashtu pak më poshtë se Rumania, Greqia dhe Turqia, të cilat kanë secila nga 30% të sipërfaqes së tyre të mbuluar nga pyjet.
Kjo do të thotë se Shqipëria është afër fundit të renditjes rajonale, edhe pse diferenca me disa vende fqinje, si Greqia, Turqia dhe Rumania, është vetëm 1 pikë përqindjeje. Ndërkohë, hendeku me vendet më të pyllëzuara të rajonit është shumë më i madh: Mali i Zi ka më shumë se dyfishin e mbulimit pyjor të Shqipërisë.
Në nivel evropian, vendet nordike kryesojnë bindshëm. Finlanda është vendi më i pyllëzuar në Evropë, me 74% të territorit të mbuluar nga pyjet, e ndjekur nga Suedia me 69%. Pas tyre vijnë vende si Mali i Zi me 62%, Sllovenia me 61%, Estonia me 57%, Letonia me 55% dhe Rusia me 50%. Rusia ka sipërfaqen më të madhe pyjore në Evropë në terma absolutë.
Në anën tjetër të renditjes janë vendet me mbulim shumë të ulët pyjor. Islanda ka vetëm 0.5% të territorit të mbuluar nga pyjet, Malta 1.4%, Holanda 11%, Irlanda dhe Moldavia nga 12%, Mbretëria e Bashkuar 13%, Danimarka 16% dhe Ukraina 17%.
Krahasuar me ekonomitë e mëdha evropiane, Shqipëria mbetet nën nivelin e tyre. Gjermania, Franca dhe Italia kanë secila rreth 33% mbulim pyjor, Spanja 37%, Portugalia 36%, ndërsa Austria arrin në 47%. Kjo tregon se Shqipëria është më afër vendeve me mbulim mesatar-të ulët pyjor sesa atyre me pyje të dendura.
Të dhënat tregojnë se mbulimi me pyje në Evropë varion ndjeshëm, nga më pak se 1% deri në 74% të sipërfaqes së tokës. Këto diferenca lidhen me klimën, relievin, historinë e përdorimit të tokës dhe politikat publike për pyjet.
Vendet nordike, si Finlanda, Suedia dhe Rusia, përfitojnë nga brezi i gjerë i pyjeve boreale, klimë më e ftohtë dhe dendësi më e ulët popullsie. Këto kushte kanë kufizuar historikisht zgjerimin e bujqësisë dhe kanë lejuar ruajtjen e ekosistemeve të mëdha pyjore.
Ndryshe paraqitet situata në vendet me ultësira pjellore dhe me përdorim intensiv bujqësor, si Danimarka dhe Holanda, ku një pjesë e madhe e territorit është përdorur për bujqësi dhe vendbanime. Në zonat malore, terreni i pjerrët shpesh e kufizon bujqësinë intensive, çka shpjegon pse vende si Mali i Zi, Sllovenia, Austria dhe disa pjesë të Ballkanit kanë nivele më të larta pyllëzimi.
Në përgjithësi, Evropa ka shënuar rritje të sipërfaqes pyjore gjatë tri dekadave të fundit, ndryshe nga shumë rajone të tjera të botës. Sipas raportit “State of Europe’s Forests 2025”, sipërfaqja pyjore në kontinent vijon të zgjerohet, ndërsa treguesit e biodiversitetit kanë pasur prirje pozitive. Megjithatë, ritmet e rritjes po ngadalësohen në disa rajone.
Rritja e sipërfaqes pyjore nuk do të thotë se pyjet evropiane janë jashtë rrezikut. Ndryshimet klimatike, zjarret, thatësirat, stuhitë, dëmtuesit dhe prerjet vijojnë të ushtrojnë presion mbi ekosistemet pyjore. Sipas analizave ndërkombëtare, humbjet pyjore në Evropë po ndikohen gjithnjë e më shumë nga faktorë natyrorë dhe klimatikë, ndërsa Agjencia Evropiane e Mjedisit ka paralajmëruar se qëndrueshmëria e pyjeve po bëhet një çështje gjithnjë e më e rëndësishme politike. /ekofin.al
