Libri “Albanian Files”, që përmban projekte të planifikuara për t’u ndërtuar në Shqipëri, përfshin edhe rrëfimin e një arkitekti nga Kili, pjesë e studios Elemental, i cili tregon se si është kontaktuar nga kryeministri Edi Rama për mundësinë e një bashkëpunimi për ndërtimin e një projekti në Tiranë.
Sipas dëshmisë së tij, arkitekti ishte kontaktuar nga një kolege e tij, e cila i kishte kërkuar leje për t’i dhënë numrin e tij të telefonit kryeministrit Edi Rama. Ky i fundit e ka telefonuar vetëm pak minuta më pas, duke e ftuar që të vizitonte Tiranën për të diskutuar mundësinë e bashkëpunimit për një projekt të ri.
“Benedetta Tagliabue më dërgoi një mesazh duke më pyetur nëse isha dakord që numri im i kontaktit t’i jepej kryeministrit të Shqipërisë. Unë i thashë: sigurisht. Pesë minuta më vonë më kontaktoi vetë kryeministri, duke më pyetur nëse mund të vija në Tiranë për të diskutuar mundësinë e një projekti.”
Ai tregon se për shkak të distancës së madhe mes Kilit dhe Evropës nuk mund të organizonte menjëherë një udhëtim drejt Shqipërisë. Për këtë arsye vendosi ta përfshinte Tiranën në itinerarin e një vizite pune që kishte planifikuar në Portugali, ku do të inspektonte një tjetër projekt të studios së tij.
Në fund të muajit maj të vitit 2024, ai qëndroi rreth 24 orë në Shqipëri për takimet e para. Që prej asaj vizite, arkitekti thotë se është rikthyer edhe katër herë të tjera.
Deklarata e tij:
“Benedetta Tagliabue më dërgoi një mesazh duke më pyetur nëse isha dakord që numri im i kontaktit t’i jepej kryeministrit të Shqipërisë. Unë i thashë: sigurisht. Pesë minuta më vonë më kontaktoi vetë kryeministri, duke më pyetur nëse mund të vija në Tiranë për të diskutuar mundësinë e një projekti.
Kili është shumë larg nga pothuajse çdo vend tjetër në botë, prandaj i thashë se gjëja më e mirë do të ishte të ndalesha në Shqipëri gjatë udhëtimit tim të ardhshëm në Evropë. Ai udhëtim ishte planifikuar të zhvillohej pas dy javësh, për shkak të një vizite në kantierin e ndërtimit të ndërtesës EDP në Lisbonë. Kështu, në ditët e fundit të majit, arrita të kaloja rreth njëzet e katër orë në Shqipëri. Që atëherë, jam kthyer edhe katër herë”.
“Duke pasur parasysh natyrën e projekteve, të cilat janë të gjitha kulla, ne parashikojmë që qasja jonë e viteve të fundit, sipas së cilës struktura është vetë arkitektura, do të bëhet edhe më radikale. Kur ke 400.000 tonë që ngrihen 300 metra mbi tokë, ne do të donim që arkitektura të ishte pothuajse e përfunduar në momentin kur të përfundonte edhe struktura. Nuk është vetëm çështje e përdorimit më efikas të burimeve, por edhe një pikënisje e shëndetshme që ndërtesa t’i rezistojë kohës.
Ne e shtyjmë sa më shumë të jetë e mundur momentin e “dëshirës për të projektuar”; nuk hidhemi menjëherë te një përgjigje (projekti), pa e kuptuar më parë se cila është pyetja. Vetëm kur kemi identifikuar forcat që do të përcaktojnë formën e projektit, atëherë hidhemi në boshllëkun e fletës së bardhë. Në momentin që fillon duke dëgjuar, vëzhguar dhe kuptuar kufizimet, projekti ka shumë më tepër gjasa të jetë i përshtatshëm. Përshtatshmëria është një mënyrë për të ndërthurur përgjegjësinë me cilësinë.
Gjëja e parë për të cilën duhet të bihet dakord me të gjitha palët e interesuara është: cilat janë problemet që duhet të zgjidhen. Nuk ka gjë më të keqe sesa t’i japësh një përgjigje shumë të mirë pyetjes së gabuar. Këto probleme variojnë nga ato shumë konkrete, të prekshme dhe të matshme, deri te ato abstrakte, simbolike dhe të vështira për t’u kuptuar; shpesh ato tërheqin edhe në drejtime të kundërta. Por kur pika e nisjes janë problemet dhe jo zgjidhjet, integriteti i projektimit kujdeset vetvetiu për veten.
Në çdo rast, ajo që ju po pyesni i referohet vetë projektit; sfida e vërtetë është çfarë ndodh me shumën e të gjitha projekteve. Dihet se veprimet individuale, edhe kur janë të motivuara nga qëllime të mira, nuk mund të garantojnë të mirën e përbashkët. Prandaj, në mjedisin e ndërtuar, koordinimi, më shumë sesa paratë, është burimi më i rrallë. Roli i arkitektit është t’u paraqesë dhe t’i diskutojë me autoritetet që kanë kompetencë masat që duhet të merren për të zbutur dhe, në fund, për të kompensuar ndikimin e një projekti të izoluar në panoramën e përgjithshme. Nuk kam ende njohuri të mjaftueshme për të përmendur një shembull të tillë,” thekson arkitekti i studios kiliane.
