“Mund t’u rezistosh pushtimeve të ushtrive; nuk mund t’i rezistosh pushtimit të ideve.”— Victor Hugo, Historia e një krimi Victor Hugo shkruante për fuqinë e ideve që, kur piqen në ndërgjegjen e një shoqërie, nuk ndalen më. Në Shqipërinë e sotme, ideja që ka ardhur është e thjeshtë: askush nuk duhet të jetë mbi ligjin dhe drejtësia duhet të veprojë përpara se dëmi të bëhet i pakthyeshëm.
Një pronë publike mund të tjetërsohet me disa firma. Një pyll mund të pritet brenda një nate. Një investim me burim të dyshimtë mund të marrë formë ligjore përpara se drejtësia të ketë hapur dosjen.
Pastaj vjen hetimi. Por atëherë toka është rishitur, kapitali është shpërndarë dhe betoni ka zënë vendin e natyrës. Pikërisht këtu fillon përgjegjësia historike e SPAK-ut.
Prokuroria e Posaçme nuk u krijua vetëm për të arrestuar zyrtarë pasi pushteti i tyre ka mbaruar. Ajo duhet ta godasë korrupsionin ndërsa ai është ende në veprim: kur kontrata mund të pezullohet, prona mund të sekuestrohet, paratë mund të bllokohen dhe dëmi mund të parandalohet.
Drejtësia që mbërrin pasi gjithçka ka përfunduar rrezikon të bëhet kronikane e krimit, jo pengesë e tij. Korrupsioni i nivelit të lartë nuk është vetëm ryshfet. Ai është një mekanizëm pushteti: tenderë të orientuar, leje të dyshimta, dokumente pronësie të manipuluara, kompani guaskë dhe përfitues realë të fshehur.
Kur ka indicie për tjetërsim pronash shtetërore, falsifikim dokumentesh, pastrim parash apo përfshirje të kapitalit kriminal në investime të mëdha, shteti nuk mund të presë përfundimin e projektit. Duhet të ndjekë paratë që në fillim, të identifikojë pronarin real, të verifikojë burimin e kapitalit dhe të sekuestrojë përpara se pasuria të transferohet apo gjurmët të zhduken.
Çdo vonesë ka një çmim: një hektar tokë më pak për qytetarët, një provë të humbur ose një ekosistem të shkatërruar.
Mjedisi nuk rikthehet me një vendim gjykate. Një zyrtar mund të dënohet pas vitesh, por asnjë vendim nuk e ringjall pyllin e prerë dhe nuk e çliron automatikisht bregdetin e betonizuar. Kur një investim shoqërohet me dyshime serioze mbi pronësinë, financimin, lejet apo favorizimin politik, çështja është e interesit kombëtar.
SPAK-u duhet ta hetojë pushtetin ndërsa ai është ende pushtet. Prova e vërtetë nuk është hetimi i zyrtarëve pasi kanë humbur postin, por hetimi i tyre ndërsa firmosin, vendosin dhe administrojnë pasurinë publike.
Kjo nuk do të thotë arrestime pa prova. Do të thotë reagim i menjëhershëm, hetim financiar paralel, ruajtje provash, sekuestrim parandalues dhe bashkëpunim ndërkombëtar. Shpejtësia, kur mbështetet në ligj, nuk e dëmton drejtësinë; e bën atë efektive.
SPAK-u ka konsoliduar rezultate të rëndësishme kundër korrupsionit të nivelit të lartë. Pikërisht për këtë, pritshmëria e shqiptarëve ndaj tij është sot edhe më e madhe.
Por besimi nuk është çek i bardhë. Çdo dyshim për selektivitet ose varësi politike rrëzohet vetëm me hetime të barabarta dhe rezultate konkrete. Ai nuk duhet të jetë as opozitë politike, as mburojë e pushtetit. Duhet të jetë frika e çdo zyrtari që mendon se posti i jep të drejtën të grabisë.
Ky është momenti i SPAK-ut. Ka me vete shpresën e qytetarëve dhe mbështetjen e partnerëve strategjikë. Tani duhet të tregojë se ka edhe guximin për të vepruar pa vonesë, pa selektivitet dhe pa kompromis.
Sepse idetë që hyjnë në ndërgjegjen e popujve nuk mund të ndalen. Dhe sot ideja që po pushton Shqipërinë është kjo: Kur SPAK-u vonon, korrupsioni nuk pret. Ai firmos, ndërton dhe e tjetërson Shqipërinë./vna
