Valët ekstreme të të nxehtit po shtojnë shqetësimin e mjekëve, të cilët paralajmërojnë se ekziston një kufi përtej të cilit organizmi nuk arrin më të përballojë nxehtësinë. Kjo “pikë thyerjeje” mund të jetë fatale, sidomos për të moshuarit, fëmijët dhe personat me sëmundje kronike, pasi studimet tregojnë se periudhat me temperatura shumë të larta shoqërohen me rritje të ndjeshme të vdekshmërisë.
Sipas presidentit të Federatës Kombëtare të Urdhrave të Mjekëve në Itali, Filippo Anelli, në këto ditë është thelbësore monitorimi i personave më të brishtë, sigurimi i hidratimit të duhur dhe kontrolli i përdorimit të barnave, pasi shumica e personave në rrezik janë të moshuar që marrin disa medikamente njëkohësisht.
Ekspertët theksojnë se aftësia e trupit për të përballuar vapën nuk varet vetëm nga temperatura e ajrit. Ajo përcaktohet edhe nga lagështia, ekspozimi në diell, era, aktiviteti fizik, mosha dhe gjendja shëndetësore. Për këtë përdoret treguesi i quajtur “temperatura e bulbit të lagësht”, i cili kombinon temperaturën dhe lagështinë për të treguar sa efektiv është mekanizmi natyror i trupit për t’u ftohur përmes djersitjes.
Kur lagështia është e ulët, djersa avullon lehtësisht dhe largon nxehtësinë nga trupi. Por kur lagështia rritet, djersa mbetet mbi lëkurë dhe organizmi humbet aftësinë për t’u ftohur. Studimet e fundit tregojnë se kufiri i tolerancës është më i ulët nga sa mendohej më parë, veçanërisht tek të moshuarit dhe gjatë vapës me lagështi të lartë.
Kur organizmi nuk arrin më të shpërndajë nxehtësinë, ai reagon duke zgjeruar enët e gjakut dhe duke shtuar djersitjen. Zemra detyrohet të punojë më fort për të dërguar gjakun drejt lëkurës, çka rrit ritmin e saj dhe ul tensionin arterial. Kjo mund të krijojë probleme serioze tek personat me sëmundje kardiovaskulare.
Nëse nxehtësia vazhdon të grumbullohet, shfaqen shenjat e para të rraskapitjes nga vapa: lodhje e fortë, të përziera, dhimbje koke, marramendje dhe ngërçe muskulore. Kjo fazë është ende e kthyeshme, por kërkon ndërhyrje të menjëhershme.
Në rastet më të rënda, kur temperatura e brendshme e trupit kalon 40–41°C, organizmi hyn në një proces inflamator që prek të gjitha organet. Proteinat qelizore fillojnë të dëmtohen, mund të shfaqet dëmtim i veshkave, mëlçisë dhe muskujve, çrregullime neurologjike deri në koma dhe, në temperaturat pranë 43°C, rreziku për dështim të shumë organeve bëhet shumë i lartë.
Mjekët këshillojnë që, sapo të shfaqen shenjat e para, aktiviteti fizik të ndërpritet menjëherë. Personi duhet të zhvendoset në një ambient të freskët ose me ajër të kondicionuar, të ftohet me ujë të freskët, peshqirë të lagur ose ventilator dhe, nëse është e mundur, të vendosë duart ose këmbët në ujë të freskët. Po aq i rëndësishëm është konsumimi i shpeshtë i ujit dhe elektroliteve për të zëvendësuar lëngjet dhe kripërat minerale të humbura me djersitje.
Specialistët rekomandojnë gjithashtu veshje të lehta, të gjera dhe me ngjyra të çelëta, të cilat ndihmojnë trupin të shpërndajë më mirë nxehtësinë.
Nëse shfaqen konfuzion, ndryshime të vetëdijes, vështirësi në ecje, të vjella të vazhdueshme, humbje e ndjenjave ose lëkurë shumë e nxehtë me mungesë djersitjeje, duhet të dyshohet për goditje nga të nxehtit. Në këto raste kërkohet menjëherë ndihmë mjekësore dhe nisja e ftohjes së shpejtë të trupit, pasi çdo minutë vonesë rrit rrezikun për dëmtime të përhershme dhe humbje jete.
