Nga Klevi Elezi
Shqipëria është një vend që rrethohet nga deti. Dyert tona hapen nga Adriatiku dhe Joniani, dy dete që na lidhin me Mesdheun dhe me botën. Vijat tona bregdetare shtrihen në mbi katërqind kilometra, duke u bërë kufiri më i gjallë dhe më i brishtë i këtij vendi. Nga këtu kalojnë jo vetëm anijet tregtare që mbajnë gjallë ekonominë, por edhe sfidat dhe kërcënimet që shpesh nuk i shohim me sy, por i ndiejmë në realitetin tonë të përditshëm. Trafiku i drogës, emigracioni i paligjshëm, kontrabanda, rreziqet mjedisore dhe strategjitë ushtarake të fuqive të mëdha, të gjitha kalojnë përmes këtij hapësiri detare. E megjithatë, Shqipëria nuk ka një Shkollë të Marinës, një institucion që të formojë brezat e ardhshëm të oficerëve, specialistëve dhe teknikëve të fushës detare. Ky fakt është jo vetëm absurd, por përbën një plagë të hapur që rëndon mbi sigurinë, zhvillimin dhe identitetin kombëtar.
Mungesa e një Shkolle të Marinës është një ironi e hidhur. Një vend i vogël si i yni, me pretendime të mëdha strategjike në rajon, me anëtarësi në NATO dhe me pretendime për t’u bërë faktor në Mesdhe, ende nuk ka strukturën bazë arsimore që do të mundësonte formimin e profesionistëve të fushës detare. Një vend që investon miliona në porte, terminale, linja tregtare, turizëm detar, nuk është në gjendje të investojë në shkollën që do t’i japë kuptim dhe jetëgjatësi të gjithë kësaj infrastrukture. A nuk është kjo një kontradiktë që na turpëron si shoqëri?
Është e pamundur të mendosh sigurinë kombëtare pa marrë parasysh detin. Kufijtë tokësorë mund të jenë të rrethuar me tela, mund të mbrohen nga patrulla policie apo ushtarake, por kufiri detar është krejt tjetër histori. Ai është i hapur, i pafund, dhe vetëm njohuritë e avancuara teknike, profesionalizmi dhe përgatitja e duhur mund të garantojnë që ky kufi të mos kthehet në një pikë të dobët. Në këtë kuptim, mungesa e Shkollës së Marinës është një boshllëk i madh në arkitekturën e sigurisë së vendit. Ne flasim për NATO-n, për misionet ndërkombëtare, për flotën që duhet të ndërtojmë, por harrojmë që asgjë nga këto nuk mund të funksionojë pa njerëz të përgatitur, pa kadra të formuar në një shkollë të posaçme.
Deti nuk është vetëm siguri, është edhe identitet. Popujt që kanë det, kanë edhe tradita detare. Ne e kemi pasur këtë traditë. Që nga kohët e lashta, shqiptarët kanë qenë lundrues, kanë pasur kapitenë të njohur dhe flotë të thjeshtë por të respektuar. Në periudha të ndryshme të historisë, marina shqiptare ka luajtur një rol të rëndësishëm. Ajo ka qenë simbol i dinjitetit kombëtar, një dëshmi se ky vend nuk është thjesht një hapësirë tokësore mes Ballkanit, por edhe një urë detare që lidh Lindjen me Perëndimin. Mos-hapja e një shkolle që do ta ruante, zhvillonte dhe përcillte këtë traditë është një akt që i ngjan fshirjes së kujtesës kolektive. Është si të braktisësh një pjesë të shpirtit kombëtar, duke e zëvendësuar me indiferencë dhe neglizhencë.
Shkolla e Marinës nuk është luks. Ajo nuk është një ide romantike për disa të apasionuar pas detit. Është domosdoshmëri. Sot, çdo port i vendit tonë është një arterie jetike për ekonominë. Durrësi, Vlora, Shëngjini apo Saranda, të gjitha këto pika janë porta ku futet dhe del jo vetëm mall, por edhe rrezik. Një port i pasigurt, një marinë e paaftë, një sistem i pambrojtur detar, janë rrezik i drejtpërdrejtë për shtetin. Për këtë arsye, çdo investim në infrastrukturë portuale mbetet gjysmak nëse nuk shoqërohet me investim në trurin dhe duart e atyre që duhet ta administrojnë atë. Dhe kjo fillon me shkollimin. Një vend që nuk formon vetë specialistët e tij, detyrohet të importojë dije, të mbetet peng i vendeve të tjera dhe të humbasë autonominë në sektorë strategjikë.
Por ajo që e bën edhe më të dhimbshme këtë histori është heshtja. Heshtja e ish-studentëve të Marinës Shqiptare. Ka pasur një kohë kur kjo shkollë ekzistonte, kur djem dhe vajza të reja përgatiteshin për të mbajtur uniformën e marinës, për të shërbyer vendin në det, për të qenë gardianët e kufirit të kaltër. Sot, shumë prej tyre janë shpërndarë. Disa mbajnë uniforma në vende të huaja, të tjerë punojnë në sektorë civilë, disa janë zhdukur nga skena publike. Por pothuaj të gjithë kanë zgjedhur të heshtin për mos-hapjen e shkollës së tyre.
Kjo heshtje është nervozuese. Është një heshtje që flet më shumë se çdo fjalë. Sepse brenda saj ka zhgënjim, ka ndoshta frikë, ka lodhje nga politika dhe nga premtimet e pambajtura. Por kjo heshtje është një tradhti e heshtur ndaj brezave të rinj. Kush më mirë se ata e di se çfarë vlere ka Shkolla e Marinës? Kush më mirë se ata e ka ndjerë mbi supe uniformën dhe krenarinë që ajo sjell? Heshtja e tyre nuk është më thjesht një zgjedhje personale. Është një kontribut i heshtur në vazhdimin e një padrejtësie. Sepse kur ata heshtin, ata pranojnë që shkolla të mos ekzistojë. Ata pranojnë që një brez i tërë të rritet pa dije dhe pa mundësi për t’u bërë profesionistë të fushës detare.
Është koha për një thirrje. Për të dalë nga indiferenca, nga harresa, nga mendësia e “nuk bëhet”. Shkolla e Marinës duhet të ringrihet. Jo nesër, jo kur të ketë buxhet, jo kur të mblidhen votat, por sot. Sepse çdo ditë që kalon është një ditë e humbur për sigurinë, për ekonominë dhe për identitetin tonë kombëtar. Ne nuk mund të flasim për Shqipërinë si faktor në Mesdhe, si anëtar i denjë i NATO-s, si vend i integruar në BE, nëse nuk kemi themelet e arsimimit detar.
E ardhmja e një vendi të vogël nuk qëndron tek madhështia e fjalëve, por tek fuqia e institucioneve. Dhe Shkolla e Marinës është një nga ato institucione që nuk duhet të mungojë. Përndryshe, çdo strategji kombëtare për detin mbetet letër bosh, çdo deklaratë politike mbetet fjalë e kotë, dhe çdo premtim për siguri mbetet vetëm një iluzion.
Shkolla e Marinës është një borxh që shteti shqiptar i ka detit, i ka oficerëve të tij, i ka brezave të ardhshëm. Një borxh që duhet larë, përpara se të jetë shumë vonë.
