Mjekja dhe kirurgia e njohur, Kolo-Proktologe, Lida Shosha ka reaguar në rrjetet sociale, ndërsa komentuar paketën e re ligjore kundër dhunës dhe anarkisë urbane të bërë publike nga kryeministri Edi Rama, duke e kthyer vëmendjen te realiteti rrëqethës i 13 viteve të kaluara në pushtet. Në një denoncim bombë dhe autopsi të hapur të këtij regjimi 13-vjeçar, ajo ka nxjerrë në pah se si janë grabitur dhe gllabëruar mbi 5 miliardë euro nga taksat e qytetarëve.
Kjo zhvatje kolosale, sipas saj, është realizuar përmes inceneratorëve fantazmë, tenderave të dyshimta të AKSHI-t dhe projekteve rrugore me kosto të fryra. Fatura e rëndë përfshin gjithashtu koncesionet mafioze në shëndetësi, si check-up-i dhe sterilizimi, të cilat kanë boshatosur buxhetin e shtetit, krahas gjobave të majme dhe dëmshpërblimeve të humbura në gjykatat e arbitrazhit ndërkombëtar.
Ndërkohë që vendi përballet me këto gropa të zeza miliardëshe, qeveria kërkon t’u vërë gjoba dhe t’u kërkojë llogari qytetarëve të zakonshëm. Paketa e re e paraqitur nga kryeministri synon të godasë dhunën dhe anarkinë urbane, por kalon në heshtje anarkinë e vërtetë financiare të vetë ekzekutivit. Mjekja Lida Shosha thekson se qeveria tenton të shtypë revoltën qytetare dhe të shuajë zërin e pakënaqësisë përmes masave të rrepta, por kujton se pushtetarët harrojnë megaaferat e tyre dhe faturën prej miliardash që ia kanë lënë për të paguar popullit të pafajshëm.
Kjo autopsi e hapur shërben si një thirrje e fortë për ndërgjegjësim, duke dëshmuar se kriza e vërtetë nuk buron nga rruga, por nga shpërdorimi i paprecedentë i fondeve publike nën 13 vite qeverisje. Më poshtë po pasqyrojmë reagimin e doktoreshë Shosha në rrjetet sociale.
POSTIMI I PLOTË I MJEKES DHE KIRURGES SË NJOHUR, KOLO-PROKTOLOGE, LIDA SHOSHA
“Lexojeni njerëz, pastaj shkoni paguani gjobat e qeverisë.
■Lista me 4.2-5 miliardë euro dëm buxhetit të shtetit dhe taksapaguesve shqiptarë, me shkeljet më flagrante të Qeverisë dhe ministrave të saj, në këto 13 vite.
Bazuar në të dhënat e prezantuara nga:
1. Dosjet Hetimore të SPAK (Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit)
2. Raportet e KLSH-së (Kontrolli i Lartë i Shtetit)
3. Vendimet e Gjykatave Ndërkombëtare dhe Arbitrazhit
Komisioni Evropian dhe OLAF (Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit)
4. Burime të Tjera (Analiza Opozitare, Raporte Mediatike, investigative dhe Dokumente Buxhetore.
■Dëmi total i akumuluar në Buxhetin e Shtetit gjatë 13 viteve, llogaritet në mbi 4.2 deri në mbi 5 miliardë euro (duke llogaritur shifrat minimale dhe maksimale të secilit zë) për skandalet korruptive, koncesionet, projektet infrastrukturore dhe faturat e arbitrazheve.
Më poshtë të renditura:
■Inceneratorët e Tiranës, Fierit dhe Elbasanit.
Dëmi financiar i shkaktuar nga afera e inceneratorëve nuk përfshin vetëm mbi 100 milionë euro të paguara nga buxheti pa marrë shërbimin e djegies së mbetjeve, por edhe detyrimet e pashlyera tatimore dhe humbjen e vlerës nga investimet e papërfunduara ose jashtë funksionit.
■Dosja 5D, një nga skandalet më të bujshme të korrupsionit dhe konfliktit të interesit në administratën publike, e cila implikoi drejtorë kyç dhe zyrtarë të lartë të Bashkisë së Tiranës.
■Tuneli i Llogarasë.
Kosto fillestare vs. Kosto përfundimtare. Projekti i ndërtimit të tunelit (me një gjatësi prej rreth 5.9 kilometrash) ka pësuar ndryshime në buxhet gjatë rrugës. Shifrat e deklaruara nga qeveria dhe mediat flasin për një investim që kap vlerën e rreth 180 deri në 190 milionë euro ,ose mbi 20 miliardë lekë, ndërsa burime të tjera opozitare dhe raporte flasin deri në 220 milionë euro total. Shtesa fondesh prej rreth 50 milionë eurosh të miratuara në fund të vitit 2022, të cilat sipas raporteve të auditimit janë bërë jashtë afateve ose pa një analizë të detajuar paraprake financiare.
■Tenderat e AKSHI-t.
AKSHI administron një nga buxhetet më të mëdha për tenderat e digjitalizimit në Shqipëri, i cili shkon në dhjetëra milionë euro në vit ,vetëm plani i prokurimeve për një vit kalendarik kap shifrën e mbi 47 milionë eurove ose ~4.58 miliardë lekëve).
Nga hetimet e SPAK dhe auditimet e KLSH-së, dëmi financiar në buxhetin e shtetit nga tenderat e AKSHI-t llogaritet në dhjetëra milionë euro të shpërdoruara përmes fondit limit të fryrë, mungesës së garës reale dhe kalimit të fondeve drejt shoqërive private të lidhura me drejtuesit e procedurave.
■Gjyqi Becchetti. Shuma e Dëmshpërblimit që duhet të paguhet nga taksat tona, shkon deri në rreth 110-111 milionë euro.
■Koncerti i Kanye West. Ndryshimi i Qëndrimit zyrtar nga “0 lekë” në 4.2 milionë euro, e kusur.Qeveria përdori fondin e rezervës ose të emergjencave të buxhetit të shtetit përmes një akti normativ ,një fond që kapte vlerën rreth 4.2 milionë euro, ndërkohë që vendi u shkrumbua e u dogj nga flakët e të nxehtit përvëlues e qeveria s’kishte buxhet për më shumë pajisje moderne në ndihmë të njerëzve, bizneseve dhe ndihmës ndaj qytetarëve , kundër zjarreve masive.
■Gjoba Bankers Petrolium, prej 120 milionë eurosh, u lëshua fillimisht në vitin 2019 nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave. Pretendohet se iu fal Bankers Petroleum. Ndërkohë gjoba si dokument dhe vendim administrativ ekziston realisht, por ajo nuk u arkëtua siç duhet në buxhetin e shtetit ndër vite.
■Tigri 1 dhe Tigri 3 (centralet elektrike lundruese ,TEC-eve lundruese) me dëmin financiar për buxhetin e shtetit, nga 60 deri në 100 milionë euro në total, duke llogaritur qiranë, mirëmbajtjen dhe tenderët e njëpasnjëshëm.
■Fondet IPARD, apo skandalin e abuzimeve dhe parregullsive në shpërndarjen e fondeve të Bashkimit Europian për bujqësinë
të cilat u vunë në qendër të hetimeve ndërkombëtare dhe kombëtare. Komisioni Evropian vendosi bllokimin dhe pezullimin e fondeve (ku programi i ri IPARD III parashikonte rreth 146 milionë euro për bujqësinë duke penalizuar më tej fermerët dhe bujqit shqiptarë.
■Rruga e Arbrit.
Debati mbi dëmin financiar dhe barrën buxhetore të Rrugës së Arbrit lidhet kryesisht me dyfishimin e faturës reale që shteti po paguan për shkak të skemës PPP (nga 219 mln euro kosto ndërtimi në rreth 400 mln euro kosto totale shlyerjeje bashkë me interesat.
■Unaza e madhe e Tiranës.
Dëmi financiar në buxhet identifikohet te tejkalimi i buxhetit fillestar me mbi 150 milionë euro. Parashikimi fillestar vs. Realizimi. Në fillimet e ndërtimit të loteve kryesore, kostoja e projektit ishte përllogaritur në rreth 200 – 290 milionë euro. Fatura përfundimtare:. Përmes shtesave të kontratave, rishikimit të projekteve teknike, mbivendosjes së loteve dhe faturave të shpronësimit, kostoja totale e të gjitha segmenteve (Unaza Lindore, Veriore, Perëndimore dhe Jugore) raportohet se ka arritur nga 373 deri në mbi 440–450 milionë euro
■Porti i Durrësit.
Potenciali i dëmit financiar dhe faturës buxhetore nga projekti i Portit të Durrësit llogaritet në mbi 800 milionë euro deri në 1.3 miliardë euro nëse mblidhen së bashku:
~350–400 milionë euro të ardhura të munguara, nga falja e tokës dhe përjashtimi nga taksat.
~400–500 milionë euro , kosto e drejtpërdrejtë nga buxheti i shtetit për ndërtimin e portit të ri në Porto Romano.
■Linja hekurudhore Tiranë – Durrës dhe zgjatja drejt Aeroportit Ndërkombëtar të Rinasit, një nga projektet më të rëndësishme të transportit publik në vend. Vlera e parashikuar , e kontratës për rehabilitimin e linjës ekzistuese Tiranë-Durrës dhe degëzimit për në Rinas ishte rreth 69.9 milionë euro (pa TVSH). Ky projekt është shoqëruar me vonesa të theksuara në zbatim, tejkalim të afateve kohore dhe kosto shtesë financiare për buxhetin e shtetit. Për shkak të rritjes së çmimeve të materialeve të ndërtimit, ndryshimeve në projektin teknik dhe vonesave në shpronësimet e tokave përgjatë trasesë, kostoja totale e investimit është rritur ndjeshëm, duke kaluar shifrën e 90 deri në 100 milionë euro.
■Arbitrazhet e tjera ndërkombëtare dhe dëmi financiar akumulativ, në buxhetin e shtetit në 10 vitet e fundit.
Përballja e shtetit shqiptar në Gjykata dhe Tribunale të Arbitrazhit Ndërkombëtar (si ICSID në Uashington, ICC në Paris apo UNCITRAL) përbën një nga zërat më kritikë të rrezikut financiar dhe dëmit potencial mbi Buxhetin e Shtetit.
Detyrime të Ekzekutuara/Humbura: Përgjatë dekadës së fundit, fatura e vendimeve të formave të prerë që shteti shqiptar ka paguar ose i janë bllokuar në llogari ndërkombëtare shkon në mbi 180 – 220 milionë euro. Anulimi unilateral i kontratave koncesionare, ndryshimet e papritura ligjore,
regullatore, prishja e lejeve mjedisore apo vendimet e bllokimit të pasurive ndaj investitorëve të huaj kanë sjellë një seri padish me pretendime që e kalojnë vlerën e 1 miliard eurove, nga të cilat qindra milionë euro janë kthyer në vendime me ekzekutim të detyrueshëm.
■Projekti Smart City.
Vendosja e kamerave inteligjente, sistemeve të monitorimit të trafikut dhe sigurisë kibernetike në qytetet kryesore, është bërë objekt debati mbi koston financiare dhe fryrjen e buxhetit publik. Prezantimi Fillestar. Kur projekti u diskutua për herë të parë, kostoja e parashikuar luhatshëm kapte vlerën e rreth 50 deri në 60 milionë dollarëve.Rritja e Faturës:.Brenda një periudhe të shkurtër, kostoja e kontratës u rrit në 118.5 milionë dollarë dhe më pas raportohet të ketë arritur deri në 134 deri në 140 milionë euro (mbi 14-15 miliardë lekë). Dëmi i mundshëm financiar nga projekti “Smart City” përllogaritet te dyfishimi i kornizës buxhetore (mbi 70–80 milionë euro shtesë mbi parashikimin origjinal), marrja e kredisë me prokurim të drejtpërdrejtë pa tender konkurrues dhe rreziku i blerjes së pajisjeve teknologjike me çmime tejet të fryra në raport me tregun.
■Kayo dhe Timak Defence.
Dëmi i pretenduar dhe shqetësimi kryesor financiar në buxhet nga skema KAYO – Timak Defence nuk lidhet vetëm me mbi 17 deri në 30 milionë euro fonde publike dhe pagesa të derdhura nga taksat e qytetarëve, por edhe te fakti se fondet e shtetit janë përdorur për të financuar një strukturë ku kontrolli kryesor dhe fitimet i takojnë aksionerëve privatë, në mungesë të një gare të hapur dhe të një kthimi real ekonomik për industrinë publike të mbrojtjes.
■Dëmshpërblimet nga vendimet e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Përballja e shtetit shqiptar në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GJEDNJ) në Strasburg përbën një tjetër zë madhor të faturave financiare dhe dëmshpërblimeve që paguhen drejtpërdrejt nga Buxheti i Shtetit. Këto dëmshpërblime janë pasojë e shkeljeve të konventave ndërkombëtare, veçanërisht lidhur me të drejtën e pronës, gjykimin brenda një afati të arsyeshëm dhe të drejtën e një procesi të rregullt ligjor. Dëmi financiar në buxhet nga vendimet e Gjykatës së Strasburgut nuk është thjesht një kosto e rastësishme, por një faturë e përsëritur strukturore që buron nga dështimet e brendshme të sistemit të drejtësisë, vonesat e gjykatave dhe problemet e pazgjidhura me pronat. Kjo faturë ka kapur shifra që shkojnë në mbi 70–80 milionë euro të derdhura drejtpërdrejt nga taksapaguesit, me një detyrim potencial ende të hapur që llogaritet në qindra milionë euro të tjera për shkak të çështjeve të pazgjidhura të pronësisë.
■Partneritetet Publike-Private (PPP).
●Koncesioni i Check-up-it.
●Koncesioni i sterilizimit.
●Koncesioni i laboratorëve.
Për të llogaritur dëmin total dhe faturën e plotë financiare në Buxhetin e Shtetit nga tre koncesionet kryesore të shëndetësisë (Check-up, Sterilizimi dhe Laboratorët Spitalorë), analizat e Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), raportet e Komisioneve Hetimore dhe dosjet e deritanishme të SPAK-ut e ndajnë faturën në dy dimensione kryesore: vlerën e plotë të kontratave që rëndon mbi buxhetin përgjatë viteve dhe dëmin e pastër financiar / abuzimet e konstatuara (pagesat për shërbime fiktive, çmimet e fryra dhe mungesën e garës).
Totali i angazhuar nga Buxheti i Shtetit: Mbi 345 – 350 milionë euro (afërsisht 35–38 miliardë lekë) për të treja koncesionet së bashku.
Përtej vlerës së kontratës, dëmi i konfirmuar nga strukturat e hetimit dhe auditimit konsiston në:
Miliona euro të paguara për shërbime fiktive ose që nuk janë kryer kurrë (sidomos te Check-up-i).
Fryrje artificiale të çmimeve dhe marzhe fitimi abuzive (specifikisht te Sterilizimi, ku çmimet u manipuluan që në fazën e studimit të fizibilitetit.Monopolizimin e fondeve publike duke privuar sistemin shëndetësor publik nga investimet e drejtpërdrejta në infrastrukturë dhe duke lënë buxhetin e shtetit të ekspozuar ndaj detyrimeve afatgjata financiare.
■Shpenzimet stratosferike për konsulenca nderkombëtarësh.
Përdorimi i konsulencave ndërkombëtare (studio avokatie të huaja, kompani globale auditimi, agjenci konsulence strategjike dhe ekspertë të huaj) nga qeveria shqiptare dhe institucionet publike përbën një nga zërat më të lartë të shpenzimeve diskrecionare dhe, sipas raporteve të Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), një nga fushat me riskun më të lartë të abuzimit dhe dëmit në Buxhetin e Shtetit.
Dëmi financiar në buxhet nga konsulencat stratosferike ndërkombëtare nuk konsiston vetëm te miliona eurot e derdhura nga thesari i shtetit për shërbime shpesh herë formale apo të panevojshme, por edhe te mungesa e llogaridhënies se si këto fonde shpërndahen pa gara konkurruese, duke krijuar një “korsi të preferuar” pagesash për kompani të huaja në dëm të kapaciteteve vendase dhe buxhetit publik. Miliona euro çdo vit: Institucionet qendrore (kryesisht Ministria e Financave, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë, Ministria e Drejtësisë dhe ministri të tjera) lidhin rregullisht kontrata shërbimesh konsulence me studio prestigjioze ndërkombëtare (si McKinsey, Boston Consulting Group, Clifford Chance, White & Case, etj.).Vlera e këtyre kontratave luhatet nga dhjetëra deri në qindra mijëra euro për një kontratë të vetme, ndërsa fatura totale vjetore e derdhur nga Buxheti i Shtetit për “konsulenca të huaja” llogaritet në dhjetëra milionë euro çdo vit.Vetëm tarifat e parablerjes, orët e konsulencës dhe honoraret e avokatëve të huaj për një çështje të vetme arbitrazhi mund të variojnë nga 1 milion deri në mbi 5–10 milionë euro, të cilat shtohen më pas mbi faturën e dëmshpërblimeve nëse shteti humbet gjyqin.
■Fondet për propagandës qeveritare. Përdorimi i fondeve publike për propagandën qeveritare, fushatat e komunikimit publik, marrëdhëniet me publikun (PR) dhe shërbimet e transmetimit mediatik përbën një nga zërat më të diskutuar të shpenzimeve diskrecionare në Shqipëri.Dëmi financiar në buxhet nga fondet e propagandës qeveritare nuk konsiston vetëm te miliona eurot e taksapaguesve të derdhura çdo vit për të paguar media dhe agjenci për imazhin e qeverisë, por edhe te shkatërrimi i parimit të konkurrencës së lirë në tregun e medias, duke përdorur paratë publike për të deformuar informacionin publik dhe lirinë e shprehjes.
Dhjetëra Miliona Euro ndër Vite: Çdo vit, ministritë, agjencitë qeveritare dhe Bashkia e Tiranës parashikojnë në buxhetet e lor zëra të veçantë për “shërbime mediatike”, “prodhim spotesh”, “fushata ndërgjegjësimi” dhe “transmetim aktivitetesh”. Vlera totale e fondeve që shkojnë drejtpërdrejt ose tërthorazi për kontrata mediave, agjencive të reklamave dhe kompanive të PR-it llogaritet në disa milionë euro çdo vit , me shifra që shkojnë nga 4 deri në mbi 8-10 milionë euro në vit në shkallë kombëtare dhe vendore.
■Air Albania e falimentuar.
Çështja e Air Albania përfaqëson një nga dështimet më të bujshme financiare dhe operacionale në sektorin e aviacionit tregtar në Shqipëri, duke u shndërruar në një barrë potenciale ose direkte për Buxhetin e Shtetit dhe taksapaguesit. Sipas raporteve financiare, mediave investigative dhe analizave mbi bilancet e kompanisë, vlerësimet flasin për detyrime të pashlyera dhe borxhe të akumuluara që kapërcejnë shifrën e 33 deri në mbi 100 milionë euro (duke përfshirë borxhet ndaj furnitorëve, palëve të treta, taksat e pashlyera dhe detyrimet ndërkombëtare).
Për shkak të kolapsit financiar dhe rrezikut të skandaleve apo padive ndërkombëtare, qeveria shqiptare është përfshirë në diskutime dhe skema për të shpëtuar ose amortizuar faturën, ku janë përfolur shifra prej rreth 35 milionë eurosh ose më shumë të angazhuara nga buxheti për të mbuluar pjesë të borxheve të lëna pas.
historia e “Air Albania” u përdor si një projekt i mbështetur politikisht, por që në fund i la taksapaguesit shqiptarë të përballen me gropën financiare të krijuar nga keqmenaxhimi dhe detyrimet e pashlyera të kompanisë private-publike.
■Aeroporti i Vlorës (ishalla nuk përfundon si Becchetti se mjerë buxheti i shtetit dhe mileti).
Për Aeroportit e Vlorës ekziston një rrezik masiv financiare mbi Buxhetin e Shtetit, pasi çështja ka kaluar zyrtarisht në Gjykata dhe Tribunale të Arbitrazhit Ndërkombëtar.
Rreziku nga Arbitrazhi Ndërkombëtar
(Fatura potenciale: Sute te 700 Milionë Euro)
Nëse përplasja kontraktuale mbyllet me anulim përfundimtar nga qeveria dhe vendim negativ në Arbitrazh, Aeroporti i Vlorës rrezikon të shndërrohet në një nga faturat më të rënda financiare në historinë e Buxhetit të Shtetit Shqiptar.
■■■■■■■■■■■■■■■■■
●Fatura e Infrastrukturës dhe Koncesioneve, si zëri më i rëndë i kësaj fature vjen nga megaprojektet infrastrukturore dhe partneritetet publike-private (si Porti i Durrësit, Unaza e Madhe, Rruga e Arbrit dhe koncesionet shëndetësore), ku kostot fillestare janë dyfishuar apo trefishuar përmes shtesave të kontratave.
●Fatura e Gjyqeve dhe Arbitrazheve: Humbjet në gjykatat ndërkombëtare dhe vendimet e Strasburgut përbëjnë një gropë të zezë të përsëritur në Buxhetin e Shtetit, e cila paguhet direkt nga taksat e qytetarëve për shkak të dështimeve kontraktore dhe shkeljeve ligjore.
●Abuzimet dhe Shpenzimet Diskrecionare: Tenderat e orientuar (si ata të AKSHI-t), shpenzimet e larta për konsulenca të huaja, fondet e propagandës dhe skandalet e korrupsionit të mirëfillta (si inceneratorët, Dosja 5D apo fondet e bujqësisë IPARD) tregojnë për një keqadministrim strukturor të fondeve publike.
■■■■■■■■■■■■■■■
Duke marrë parasysh që Buxheti vjetor i konsoliduar i shtetit shqiptar kalon pragun e 9 miliardë eurove , diku rreth 906.8 miliardë lekë në shpenzime, të cilat mbulojnë investimet publike, pagat, pensionet, shërbimet sociale dhe mbrojtjen, ndërkohë që të ardhurat totale parashikohen diku në rreth 843.1 miliardë lekë (~8.4 miliardë euro), të mbledhura kryesisht nga tatimet ,TVSH, tatimi mbi pagat, doganat dhe kontributet, mbetet një deficiti buxhetor në rreth 2.6%–3% të Produktit Brendshëm Bruto (PBB).
Si do ulet më tej borxhi publik? Me këtë shpërdorim kolosal drastik të buxhetit, Shqipëria e ka të vështirë të ngrejë më kokë.
●Tani, qeveria le tu vejë gjoba qytetarëve pasi së pari të pagojë gjobën marramendëse të qeverisjes së saj, kaq të suksesshme ndër vite, dhe fajin për gropën faqezezë financiare t’jua faturojë si përherë qytetarëve…”, shkruan mjekja dhe kirurgia e njohur, Kolo-Proktologe, Lida Shosha.
