Gjaku i miut më të ri pati një ndikim të qartë tek ai më i vjetër, tha Wyss-Coray. “Ne zbuluam se ka më pak inflamacion në tru [të miut më të vjetër], ka më shumë aktivitet të qelizave staminale dhe, më e rëndësishmja, [miu më i vjetër] po performonte më mirë në testet e kujtesës”, shpjegoi ai.
Edhe pse eksperimenti u krye te minj, jo te njerëz, ai nxiti një mani në Bregun Perëndimor të SHBA-së për “gjak të ri”. Një miliarder i teknologjisë – evangjelisti i jetëgjatësisë Bryan Johnston – provoi transfuzionet e plazmës, përbërësit të lëngshëm të gjakut që mbart qelizat e gjakut, nga djali i tij adoleshent.
Ky trend tërhoqi vëmendjen edhe të Administratës Amerikane të Ushqimit dhe Barnave, e cila paralajmëroi se klinikat që ofrojnë infuzione të plazmës së të rinjve, shpesh për mijëra dollarë në herë, po bënin pretendime të pabaza në lidhje me aftësinë e saj për të parandaluar plakjen ose për të trajtuar gjendjet neurologjike ose kardiake, pa asnjë provë klinike.
Wyss-Coray themeloi Alkahest për të dokumentuar të vërtetonte këto prova. Në vitin 2020, ajo u ble për 146 milionë dollarë nga kompania spanjolle Grifols, një specialiste në ilaçet e derivuara nga plazma për sëmundje të tilla si çrregullimi i koagulimit të gjakut dhe hemofilia.
Tony Wyss-Coray tha se “zhgënjimi më i madh” kishte qenë përpjekja për të identifikuar përbërësit kryesorë në gjak që ndihmonin ose dëmtonin funksionin neurologjik.
Tani, Grifols po përdor inteligjencën artificiale për të kontrolluar bazën e të dhënave të saj të plazmës nga më shumë se 6 milionë donatorë në SHBA dhe Evropë për informacion se si plaket gjaku, me shpresën se kjo në fund të fundit do të çojë në teste dhe trajtime për sëmundjet që lidhen me moshën. Për momentin, po përqendrohet në sëmundjet neurodegjenerative. Hulumtimi i udhëhequr nga Wyss-Coray i botuar këtë vit – bazuar në mostrat e gjakut nga 45,000 njerëz – zbuloi se shpejtësia e plakjes së trurit ishte parashikuesi më i mirë i jetëgjatësisë.
Jörg Schüttrumpf, drejtor i inovacionit shkencor i Grifols, tha se meqenëse plazma është si “interneti i organeve”, që mbart substanca të tilla si proteina, antitrupa dhe hormone, studimi i saj mund të jetë shumë i dobishëm për të fituar një kuptim më të gjerë të trupit. “Ajo luan një rol të jashtëzakonshëm në sëmundje, zhvillim, plakje dhe të gjitha llojet e proceseve biologjike”, tha ai.
Wyss-Coray tha se “zhgënjimi më i madh” kishte qenë përpjekja për të identifikuar përbërësit kryesorë në gjak që ndihmonin ose dëmtonin funksionin neurologjik. Tani kishte një pranim, shtoi ai, se kishte faktorë të panumërt. “Është pothuajse si një koktej që ka këto efekte të dobishme”, tha ai. “Pra, një ilaç ideal do të imitonte të dyja: neutralizimin e disa prej faktorëve negativë më të spikatur dhe më pas furnizimin me faktorët më të rinj.”
Grifols po del nga një periudhë e trazuar që filloi në fillim të vitit 2024, kur shitësi i shkurtër Gotham City Research pretendoi se kompania kishte manipuluar shifrat e borxhit dhe të fitimeve të saj.
Rregullatori i tregut të aksioneve në Spanjë i hodhi poshtë pretendimet kryesore të Gotham, por gjobiti Grifols dhe drejtorët e saj me 1.4 milionë euro për gabime në raportet e saj financiare midis viteve 2021 dhe 2023. Grifols po apelon kundër këtij vendimi dhe tha se gjoba “nuk ka asnjë lidhje me aktivitetet kërkimore shkencore të kompanisë”.
Ndërkohë që Grifols investon në punën afatgjatë të gjetjes së kandidatëve për ilaçe, ajo po drejton gjithashtu një projekt pilot në Barcelonë për trajtimin e sëmundjes së Alzheimerit me shkëmbim terapeutik të plazmës: një proces njëorësh ku një makinë heq 2.5 litra plazmë të një pacienti dhe e zëvendëson atë me një tretësirë që përmban proteinën albuminë.
Albumina lidhet me beta-amiloidin, një proteinë që grumbullohet si grumbuj në trurin e pacientëve me sëmundjen e Alzheimerit. Në teori, ajo mund të largojë një pjesë të këtij grumbullimi nga truri dhe të përmirësojë simptomat. Pacientët e bëjnë procedurën çdo javë në fillim dhe më pas e zvogëlojnë atë në një dozë mirëmbajtjeje një ose dy herë në muaj.
Schüttrumpf tha se studime të vogla kishin treguar se trajtimi ishte po aq efektiv sa ilaçet aktuale për Alzheimerin, por pa rrezikun e efekteve anësore të zakonshme të ënjtjes dhe gjakderdhjeve të vogla në tru. Meqenëse procedura përdoret tashmë për të trajtuar sëmundje të tjera, nuk ka nevojë për të njëjtin nivel miratimi rregullator si një ilaç i ri. Grifols tha se mjekët mund ta përdorin atë sipas rekomandimeve të shoqatave mjekësore.
Kompania po punon gjithashtu me Fondacionin Michael J Fox për Kërkimin e Parkinsonit për të kuptuar se çfarë e shkakton sëmundjen e Parkinsonit. Me një bazë të dhënash që shtrihet 15 vjet më parë, Grifols mund të ekzaminojë gjakun që nga para se një person të fillonte ta zhvillonte atë. Ka mesatarisht 20,000 proteina në një mostër që mund të çojnë në përgjigje.
Schüttrumpf tha se ky nivel detajesh mund të çojë në një “kuptim krejtësisht të ndryshëm të sëmundjes”, veçanërisht nëse studiuesit mund të zbulojnë se çfarë ndodh në pikën kur një pacient plaket normalisht, ndërsa një tjetër zhvillon sëmundjen e Parkinsonit. “Kjo mund të trajtohet me një ilaç”, tha ai.
Grifols nuk po e bën këtë punë i vetëm. Një konsorcium prej më shumë se 20 grupesh kërkimore ndërkombëtare po kërkon “bioshënjues” proteinash të sëmundjeve neurodegjenerative. Por baza e të dhënave e madhe e mostrave të plazmës e Grifols, e cila rritet me 10 milionë mostra në vit, është një thesar i rrallë informacioni.
Schüttrumpf beson se mania për gjakun e të rinjve i jep industrisë një emër të keq, duke argumentuar se ka ende shumë për të bërë derisa të ketë prova të mjaftueshme shkencore për ta mbështetur këtë.
Por Wyss-Coray mendon se, ndërsa përpjekjet e hershme për të përdorur shkëmbimin terapeutik të plazmës për të ngadalësuar plakjen ishin “pa asnjë bazë shkencore”, kjo po ndryshon. “Tani mendoj se ka prova të mjaftueshme shkencore që… si mjek, nëse e bën këtë, as nuk ke pse të ndihesh keq”.
