Bota e fshehtë e operacioneve sekrete ka qenë prej kohësh një mjet për qeveritë për të ndikuar në mënyrë diskrete në ngjarjet globale. Kur zbulohen, këto misione të fshehta shkaktojnë polemika dhe ngrenë pyetje për etikën, ligjshmërinë dhe balancën mes sigurisë kombëtare dhe të drejtave individuale.
1. Operacioni Northwoods
Në fillim të viteve 1960, krerët e shtabit të përgjithshëm të SHBA-së propozuan Operacionin Northwoods, një seri planesh sekrete për të krijuar pretekste për ndërhyrje ushtarake në Kubë. Propozimet përfshinin organizimin e vrasjeve të emigrantëve kubanë, inskenimin e një sulmi kuban ndaj një avioni civil dhe fundosjen e një anijeje amerikane për të fajësuar Kubën. Presidenti John F. Kennedy i refuzoi të gjitha propozimet. Detajet mbetën të klasifikuara deri në vitin 2001, kur publikimi i tyre tronditi opinionin publik.
2. Operacioni CHAOS
I nisur në vitin 1967, Operacioni CHAOS ishte një program i CIA-s që monitoronte dhe infiltronte grupet kundër luftës dhe protestuesit gjatë periudhës së Luftës së Vietnamit, duke survejuar mijëra qytetarë amerikanë. Ekzistenca e tij mbeti sekrete derisa gazetari Seymour Hersh e zbuloi në vitin 1974, duke ngritur shqetësime serioze për liritë civile dhe tejkalimin e kompetencave nga CIA në çështjet e brendshme.
3. Operacioni Cyclone
Midis viteve 1979 dhe 1989, CIA armatosi dhe financoi fshehurazi luftëtarët muxhahedinë afganë për të kundërshtuar pushtimin sovjetik. Deri në vitin 1987, financimi kishte arritur në 630 milionë dollarë në vit, duke e bërë një nga operacionet sekrete më të kushtueshme në histori. Ndërsa kontribuoi në tërheqjen sovjetike, ai gjithashtu ndihmoi në mënyrë indirekte ngritjen e grupeve si talebanët.
4. Projekti MKUltra
I nisur në vitin 1953, Projekti MKUltra ishte një program i CIA-s për zhvillimin e teknikave të kontrollit të mendjes. Ai përfshinte dhënien e LSD-së dhe substancave të tjera te persona që nuk ishin në dijeni, përfshirë pacientë të spitaleve psikiatrike, të burgosur dhe personel ushtarak, së bashku me hipnozë, elektroshok dhe izolim ndijor. Programi u ndërpre në vitin 1973 dhe zbulimi i tij shkaktoi dënim të gjerë publik dhe reforma të mëdha në etikën e kërkimeve.
5. Operacioni Paperclip
Pas Luftës së Dytë Botërore, SHBA zhvendosi fshehurazi mbi 1600 shkencëtarë dhe inxhinierë gjermanë në Amerikë për të zhvilluar kapacitetet ushtarake dhe hapësinore. Ndër më të njohurit ishte Wernher von Braun, i cili u bë figurë qendrore në programin hapësinor amerikan pavarësisht lidhjeve të tij me Partinë Naziste. Kjo ngriti pyetje etike të vazhdueshme për gatishmërinë e qeverisë për të anashkaluar të kaluarën e errët për përfitime strategjike.
6. Programi Phoenix
Midis viteve 1968 dhe 1972, CIA koordinoi Programin Phoenix në Vietnam për të shkatërruar infrastrukturën politike të vietkongëve përmes infiltrimit, vrasjeve dhe torturës. Të dhënat zyrtare tregojnë se rreth 81,740 persona u “neutralizuan”, nga të cilët mbi 26,000 u vranë. Programi mbetet një nga operacionet më të diskutueshme të periudhës së Luftës së Vietnamit.
7. Operacioni Gladio
Një rrjet i mbështetur nga NATO gjatë Luftës së Ftohtë, Operacioni Gladio u krijua për të ndërtuar lëvizje rezistence në rast të një pushtimi sovjetik të Europës. Hetimet më vonë zbuluan se rrjeti u përfshi në manipulime politike dhe aktivitete të dhunshme për të ndikuar politikën e brendshme në disa vende europiane, duke shkaktuar polemika të mëdha.
8. Operacioni Ajax
Në vitin 1953, CIA dhe shërbimi britanik MI6 organizuan një grusht shteti në Iran, duke rrëzuar kryeministrin e zgjedhur në mënyrë demokratike Mohammad Mossadegh. Operacioni riktheu në pushtet Shahun dhe ndikoi thellësisht në gjeopolitikën e Lindjes së Mesme për dekada, me pasoja që ndihen ende sot në marrëdhëniet SHBA–Iran.
9. Operacioni Mongoose
Në fillim të viteve 1960, CIA nisi Operacionin Mongoose për të destabilizuar Kubën dhe potencialisht për të vrarë Fidel Castron. Nisma përdori sabotim, luftë psikologjike dhe bashkëpunim me krimin e organizuar. Pavarësisht përpjekjeve të shumta, operacioni dështoi plotësisht dhe u bë i famshëm për metodat e tij të guximshme dhe moralisht të diskutueshme.
10. Operacioni Menu
Midis viteve 1969 dhe 1970, SHBA zhvilloi bombardime sekrete kundër bazave të Vietnamit të Veriut në Kamboxhian lindore. Të mbajtura të fshehta për vite nga Kongresi dhe publiku, këto bombardime shkaktuan viktima të shumta civile dhe destabilizuan Kamboxhian, duke ndihmuar në ngritjen e regjimit të kmerëve të kuq.
11. Operacioni Mockingbird
Gjatë fillimit të Luftës së Ftohtë, CIA dyshohet se drejtoi Operacionin Mockingbird, një përpjekje sekrete për të ndikuar median vendase dhe ndërkombëtare duke rekrutuar gazetarë dhe media për të përhapur propagandë pro-amerikane. Hetimet ngritën shqetësime të mëdha për lirinë e shtypit dhe kufijtë etikë të operacioneve të inteligjencës.
12. Operacioni Ivory Coast (Bastisja e Son Tay)
Me 21 nëntor 1970, forcat speciale amerikane ndërmorën një sulm të guximshëm për të shpëtuar të burgosur amerikanë nga kampi Son Tay në Vietnamin e Veriut. Operacioni u planifikua dhe u realizua me shumë kujdes, por të burgosurit ishin zhvendosur disa muaj më parë. Megjithatë, aksioni tregoi aftësinë e ushtrisë amerikane për të goditur thellë në territorin armik.
13. Operacioni Midnight Climax
Një nënprogram i MKUltra i nisur në vitin 1954, Operacioni Midnight Climax krijoi shtëpi sekrete të CIA-s në San Francisko dhe Nju Jork ku njerëzve u jepeshin fshehurazi doza LSD-je dhe më pas vëzhgoheshin përmes pasqyrave njëkahëshe. Programi u ndërpre në vitin 1963 pas zbulimit, duke lënë një trashëgimi shumë problematike eksperimentesh joetike.
14. Operacioni Zapata (Gjiri i Derrave)
Në prill 1961, rreth 1400 emigrantë kubanë të trajnuar nga CIA zbarkuan në Gjirin e Derrave në Kubë për të rrëzuar Fidel Castron. Operacioni dështoi brenda tri ditësh për shkak të mungesës së mbështetjes ajrore dhe nënvlerësimit të forcës ushtarake kubane, duke përfunduar me shumë të kapur dhe të vrarë. Dështimi turpëroi SHBA-në dhe forcoi pushtetin e Castrós.
15. Operacioni Tailwind
Në shtator 1970, forcat speciale amerikane zhvilluan një mision sekret në Laos kundër forcave armike përgjatë shtegut Ho Chi Minh. Në vitin 1998, CNN dhe revista Time pretenduan se gjatë operacionit ishte përdorur gazi nervor sarin kundër dezertorëve amerikanë. Hetimet e mëvonshme të Pentagonit nuk gjetën prova për këtë dhe raportimet u tërhoqën, duke nxitur debat për përgjegjësinë në raportimin e operacioneve sekrete.
