Dr. Albert Hofmann zbuloi rastësisht efektet halucinogjene të LSD-së në prill të vitit 1943. Në vitin 1986, ai i tregoi BBC-së për një udhëtim “të frikshëm” me biçikletë drejt shtëpisë nga laboratori – dhe për mënyrën se si ilaçi i tij “fëmijë problematik” ndryshoi botën.
“Në fund të sintezës, u gjenda në një gjendje shumë të çuditshme psikike. U shfaq një lloj bote ëndrrash, një ndjesi bashkimi me botën.” Dr. Albert Hofmann, një kimist zviceran, po punonte në një eksperiment rutinë në një kompani farmaceutike në qytetin e Bazelit, kur bëri një zbulim të rastësishëm që do të ndryshonte botën. Përvoja e tij e parë me atë që më vonë do të njihej si LSD ishte e butë dhe intriguese. Por vendimi për ta marrë qëllimisht drogën tre ditë më vonë çoi në vizione të frikshme dhe në një nga udhëtimet më të pazakonta me biçikletë ndonjëherë.
Historia fillon të premten, më 16 prill 1943, kur Hofmann po përgatiste një sasi të re të dietilamidit të acidit lizergjik, një përbërje që ai e kishte sintetizuar për herë të parë pesë vite më parë. 37-vjeçari po studionte bimë mjekësore duke eksperimentuar me ergotin, një kërpudhë që rritet mbi drithëra, për të parë nëse një ilaç i nxjerrë prej saj mund të ndihmonte mamitë në parandalimin e gjakderdhjes pas lindjes. Për shkak të emrit të saj në gjermanisht, Lysergsäurediethylamid, kjo përbërje njihet sot si LSD.
Në një intervistë për BBC-në në vitin 1986, Hofmann tha se përvoja e tij e parë e papritur me këtë substancë i kujtoi momente “mistike” nga fëmijëria në pyje. Ndjesia e “të parit të thelbit të vërtetë të natyrës, bukurisë” e mbushi me lumturi. Ai dyshoi se kjo gjendje ëndërrimtare mund të lidhej me kristalet e LSD-së që po pastronte. Edhe pse nuk e kishte marrë qëllimisht, ai mund ta kishte thithur përmes lëkurës. Kjo nënkuptonte se substanca ishte shumë e fuqishme. Ai vendosi ta testonte mbi veten kur të rikthehej në punë të hënën.
Me natyrë të kujdesshme, ai nisi me një dozë që mendonte se ishte minimale. “Fillova me 0.25 miligramë,” kujton ai, duke planifikuar ta rrisë vetëm nëse nuk ndodhte asgjë. “Por kjo dozë shumë e vogël ishte jashtëzakonisht e fortë.”
Pasi e mori, Hofmann filloi të ndihej keq dhe u nis për në shtëpi me biçikletë në rrugët e Bazelit. Gjatë rrugës, gjithçka filloi të deformohej. Pamja i shtrembërohej sikur po shihte përmes një pasqyre panairi. Kur arriti në shtëpi, ndjenja e realitetit ishte shpërbërë plotësisht.
Një fqinjë e mirë iu duk si një shtrigë
Kur hyri në dhomën e ndenjjes, Hofmann u trondit nga ndryshimi i saj. “Dhoma dhe objektet kishin forma, ngjyra dhe kuptime krejt të tjera,” tha ai për BBC-në. Edhe një karrige e zakonshme dukej si një “objekt i gjallë”, sikur lëvizte nga brenda. “Isha i frikësuar se mos isha çmendur.”
Halucinacionet vazhduan gjatë gjithë mbrëmjes. Një fqinjë që i solli qumësht për ta ndihmuar iu duk si një shtrigë. Në disa momente, ai ndjeu sikur kishte vdekur dhe kishte përfunduar në ferr. Vetëm pas rreth gjashtë orësh filloi të rikthehej në normalitet.
Megjithë këtë përvojë të frikshme, Hofmann vazhdoi të eksperimentonte me LSD për dekada. Udhëtimi i tij me biçikletë përkujtohet çdo 19 prill si “Dita e Biçikletës”.
Ai e raportoi zbulimin tek kompania farmaceutike Sandoz, e cila e shpërndau LSD-në për përdorim eksperimental në psikiatri. Disa mjekë e përdorën për të ndihmuar pacientët të nxjerrin kujtime të shtypura dhe konflikte mendore.
Me kalimin e kohës, LSD u përhap në mbarë botën, duke tërhequr vëmendjen e ushtrisë amerikane dhe duke u bërë pjesë e kulturës kundërshtuese të viteve ’60. Megjithatë, përdorimi i pakontrolluar solli edhe rreziqe serioze, përfshirë episode të frikshme psikologjike.
Në vitin 1971, LSD u vendos nën kontroll të rreptë ndërkombëtar dhe u ndalua në shumë vende. Sot, ai mbetet i paligjshëm në pothuajse të gjithë botën dhe përdoret vetëm në kushte të kontrolluara kërkimore.
Hofmann vdiq në vitin 2008 në moshën 102-vjeçare. Ai besonte se LSD mund të kishte vlera terapeutike nëse përdorej me kujdes. “Mendoj se nëse njerëzit do ta përdornin më me mençuri, ky ‘fëmijë problematik’ mund të bëhej një mrekulli,” shkroi ai.
