Administrata Tatimore ka hedhur në zbatim një nga planet më të detajuara të viteve të fundit për sektorin më dinamik të ekonomisë shqiptare, turizmin. “Plani Sektorial i Turizmit 2026”, i miratuar nga Komiteti i Riskut, synon të adresojë njëkohësisht dy sfida madhore: rritjen e të ardhurave nga ky sektor dhe uljen e informalitetit që vijon të mbetet i lartë, pavarësisht bumit të turistëve në vend.
Dokumenti zyrtar thekson se turizmi ka pasur rritje të qëndrueshme dhe kontribut në PBB, por paralelisht vijojnë problemet me deklarimin e të ardhurave, fiskalizimin e paplotë dhe përdorimin e pagave minimale fiktive . Pikërisht këto elemente janë në fokus të planit të ri, i cili parashikon një qasje shumë më agresive dhe të bazuar në analizë risku.
Në thelb, Tatimet po kalojnë nga kontrollet klasike në një model inteligjent monitorimi, ku të dhënat në kohë reale, platformat digjitale dhe inteligjenca artificiale do të luajnë rol kyç. Sipas planit, do të përdoren burime të shumta informacioni, nga deklaratat tatimore dhe listëpagesat, deri te të dhënat nga Booking dhe Airbnb, për të identifikuar subjektet me risk të lartë . Kjo do të thotë se çdo mospërputhje mes xhiros, kapaciteteve dhe numrit të punonjësve do të jetë lehtësisht e identifikueshme.
Një element i ri është edhe përdorimi i inteligjencës artificiale për kontrollin e faturave fiskale. Sistemi, sipas planit, analizon foto të publikuara online dhe identifikon nëse faturat janë të fiskalizuara apo jo, duke filtruar automatikisht rastet problematike . Ky është një hap i rëndësishëm drejt automatizimit të kontrollit dhe reduktimit të ndërhyrjes manuale.
Plani përcakton qartë edhe sjelljet që konsiderohen devijante. Subjektet me xhiro zero në kulmin e sezonit, me numër të lartë punonjësish me pagë minimale apo me aplikim të gabuar të TVSH-së, klasifikohen menjëherë si me risk të lartë dhe do të jenë objekt i kontrolleve intensive . Ndërkohë, pagesat cash dhe mungesa e POS-it mbeten indikatorë të fortë të informalitetit.
Në terren, qasja do të jetë më e ashpër. Parashikohen kontrolle pa paralajmërim për punonjësit, verifikim i pagave reale krahasuar me deklaratat, si dhe monitorim i strukturave që operojnë përmes platformave online. Në rast shkeljesh, mund të shkohet deri në bllokimin e pajisjeve të faturimit dhe referimin e rasteve për hetim penal.
Një tjetër fokus i rëndësishëm është zgjerimi i kontrollit përtej turizmit tradicional. Agroturizmi, turizmi malor, ai kulturor dhe aktivitetet bregdetare jo-standard do të futen më fort në radarët e Tatimeve, pasi konsiderohen zona me potencial të lartë informaliteti, por edhe rritjeje ekonomike.
Në aspektin fiskal, plani synon rritjen e numrit të subjekteve që deklarojnë TVSH-në sipas normave përkatëse (6% për akomodimin dhe 20% për shërbimet e tjera), si dhe rritjen e deklarimeve të të ardhurave nga individët që operojnë në platforma si Airbnb . Kjo tregon qartë se vëmendja nuk është vetëm tek bizneset tradicionale, por edhe tek ekonomia e re digjitale.
Në fund, mesazhi është i qartë: sezoni turistik 2026 do të jetë një test i madh për formalizimin e sektorit. Administrata Tatimore po sinjalizon se toleranca ndaj evazionit do të jetë minimale dhe se çdo subjekt që operon në turizëm duhet të përshtatet me një realitet të ri, ku transparenca dhe deklarimi i saktë nuk janë më opsion, por domosdoshmëri.
