Parlamenti Europian po bën thirrje për pezullimin e fondeve të BE-së për qeverinë e Vuçiç në Serbi për shkak të regresit në sundimin e ligjit dhe mosrespektimit të standardeve europiane. Ky mesazh u përsërit në Raportin e Parlamentit Europian për Serbinë, të përgatitur nga raportuesi për vendin, Tonino Picula, i cili mori një shumicë të madhe votash në Komitetin e Punëve të Jashtme të Parlamentit Europian të mërkurën. Votimi i së mërkurës tregoi se një shumicë e madhe në Parlamentin Evropian beson se Serbia po bën hapa prapa në rrugën e saj drejt BE-së, duke forcuar marrëdhëniet me Rusinë, duke zhvilluar një fushatë nxitëse kundër fqinjëve të saj dhe duke shtyrë masat kyçe të kërkuara nga Bashkimi Evropian.
Shumë amendamente kritike në raportin e Piculës mbi Serbinë kanë ardhur gjithashtu nga të Gjelbrit, Liberalët dhe madje edhe Partia Popullore Evropiane, ku SNS e Vuçiçit është anëtare e asociuar. Pjesë të raportit kritikojnë gjithashtu Serbinë për lejimin që territori i saj të përdoret si terren stërvitjeje për grupe të ndryshme kriminale pro-ruse.
Shqetësime serioze shprehen në lidhje me ato që konsiderohen raporte të besueshme që tregojnë se Serbia është shfaqur si një qendër kryesore operative për aktivitetet hibride ruse në Evropë. Në veçanti, dokumenti thekson rastet e dokumentuara në të cilat individë të rekrutuar dhe të financuar nga aktorë të lidhur me shërbimet e inteligjencës ruse kryen provokime dhe aktivitete të koordinuara që synonin nxitjen e tensioneve etnike dhe fetare brenda shteteve anëtare të BE-së, thuhet në dokument.
Prapaskena
Kjo ndoshta i referohet vendosjes së kokave të derrave përpara xhamive në Francë dhe grafiteve antisemite në muret e sinagogave, të cilat u raportuan nga mediat evropiane. Raporti i miratuar shpreh shqetësim të veçantë për refuzimin e Serbisë për të harmonizuar qëndrimet e saj me BE-në në politikën e jashtme, veçanërisht kur bëhet fjalë për sanksionet kundër Rusisë. “Rruga evropiane e Serbisë kërkon një zgjedhje të qartë strategjike. Politika balancuese midis Bashkimit Evropian dhe aktorëve të tjerë gjeopolitikë nuk është në përputhje me besimin politik që pritet nga një vend kandidat”, thuhet në amendamentet e kompromisit.
Në veçanti, u shpreh keqardhje për mbështetjen e ulët për anëtarësimin në BE midis qytetarëve serbë, e cila, sipas eurodeputetëve, është pasojë e një narrative afatgjatë, manipuluese dhe sistematike anti-BE të përhapur përmes mediave të kontrolluara nga qeveria. Gjithashtu dënon në mënyrë specifike retorikën në Serbi kundër disa zyrtarëve të BE-së dhe shteteve anëtare, dhe hedh poshtë akuzat se BE-ja dhe disa shtete anëtare ishin të përfshira në organizimin e protestave studentore me qëllim provokimin e një “revolucioni me ngjyra”.
Kroacia përmendet më shpesh nga mediat e regjimit në Serbi si vendi që supozohet se qëndron pas protestave, gjë që askush në BE nuk e beson, por me sa duket regjimi i Vuçiçit mendon se kjo po shkon mirë në skenën e brendshme në Serbi. “Sjellja, fyerjet, shpifja dhe gjuha e urrejtjes e papranueshme drejtuar Anëtarëve të Parlamentit Evropian dhe aktorëve të tjerë politikë, përfshirë anëtarët e misionit të Komitetit të Punëve të Jashtme gjatë vizitës së tyre në Serbi në janar 2026, dënohen. Në këtë kontekst, dënohen edhe deklaratat e Presidentit të Serbisë nga shtatori 2025, në të cilat Anëtarët e Parlamentit Evropian u përshkruan me emra përçmues”, thuhet në raportin e miratuar.
Stier: Ka mangësi serioze
Raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Picula, tha se situata në Serbi ka qenë shumë shqetësuese për një kohë të gjatë dhe se tani po përkeqësohet më tej.
Situata është përkeqësuar më tej gjatë vitit të kaluar, me erozionin e vazhdueshëm të të drejtave politike dhe lirive civile, dobësimin sistematik të institucioneve dhe pengesat në fushat kryesore të procesit të anëtarësimit”m tha Picula. “Parlamenti përsërit gjithashtu mesazhin e tij se, nëse Serbia dëshiron përparim në rrugën e saj drejt BE-së, ajo duhet të ketë një zgjedhje të qartë strategjike, të përmbushë sanksionet e BE-së kundër Rusisë dhe të tregojë përparim të matshëm dhe të qëndrueshëm”, përfundoi Picula.
“Në këto rrethana alarmante, Parlamenti Evropian mbështet pezullimin e paralajmëruar të fondeve të destinuara për Serbinë dhe i kërkon Komisionit Evropian të pezullojë pagesat e mëtejshme për Serbinë nga Fondet për Reformë dhe Rritje në Ballkanin Perëndimor”, tha Picula. Davor Ivo Stier nga HDZ, në cilësinë e raportuesit në hije për PPE-në, tha se perspektiva evropiane e Serbisë është e hapur, por se ajo duhet të arrijë përparim konkret në rrugën drejt anëtarësimit dhe të pranojë vlerat evropiane. “Ekzistojnë mangësi serioze në fushat e sundimit të ligjit, institucioneve demokratike, lirisë së medias dhe pluralizmit politik. Zgjerimi bazohet në meritat individuale dhe përafrimi me BE-në në politikën e jashtme mbetet thelbësor”, tha Stier.
Kosova duhet të përmbushë gjithashtu kërkesat
Në të njëjtën mbledhje u miratua edhe një raport për Kosovën. Raporti u bën thirrje pesë vendeve të BE-së (Spanja, Greqia, Rumania, Sllovakia, Qipro, red.) që ende nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës ta bëjnë këtë sa më shpejt të jetë e mundur, dhe i bën thirrje Komisionit dhe Këshillit të hapin mundësinë që Kosova të fitojë statusin e kandidatit në mënyrë që vendi të jetë në kushte të barabarta me kandidatët e tjerë në procesin e zgjerimit. Kosovës i kërkohet të krijojë një Asociacion të Komunave me shumicë serbe në përputhje me angazhimet e marra në dialogun me Serbinë, dhe Serbisë i kërkohet të mos kundërshtojë anëtarësimin e Kosovës në institucionet ndërkombëtare. Ky raport tani shkon në seancën plenare të Parlamentit Evropian, ku votojnë të gjithë eurodeputetët.
