” Oqeani është themeli i jetës në Tokë. Shëndeti i tij është seriozisht i kërcënuar ndërsa ekosistemet dhe habitatet i afrohen ose kanë kaluar tashmë pikat kritike të kthesës”, shkruan autorët e raportit, të botuar të hënën, i cili u përgatit nga 600 shkencëtarë nga 86 vende.
Në hyrje të dokumentit prej 1,350 faqesh, Vlerësimi i Tretë Global i Oqeanit (WOA III), autorët thonë se nevojitet veprim urgjent. Raporti mbulon periudhën nga viti 2018 deri në vitin 2023, raporton France Presse.”Nuk mund të vazhdojmë ta shohim oqeanin si një burim të pashtershëm”, paralajmëroi Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres.
Ndotje, shumë njerëz që jetojnë përgjatë bregdetit…
“Ky raport duhet të jetë një thirrje zgjimi”, tha organizata joqeveritare Greenpeace, duke bërë thirrje për “krijimin e rezervave detare plotësisht të mbrojtura në të cilat do të ndalohen të gjitha aktivitetet shfrytëzuese njerëzore” – peshkimi industrial dhe minierat në det të thellë.
Raporti nxjerr në pah “presionet” e shumëfishta me të cilat përballen oqeanet, të cilat po ndryshojnë vetitë e tyre fizike dhe kimike – nga ndryshimi i klimës te ndotja dhe ndryshimet demografike. Aktualisht, 37 përqind e popullsisë së botës jeton brenda një rrezeje prej 100 kilometrash nga bregdeti.
Ngrohja dhe acidifikimi i oqeaneve
Një pasojë është ngrohja e përshpejtuar: 16 përqind e ngrohjes totale të oqeaneve në 70 vitet e fundit ka ndodhur që nga viti 2018, raporton France Presse. Oqeanet tani po përballen gjithashtu me acidifikim në rritje, dhe pasoja e ngrohjes është një përshpejtim i rritjes së nivelit të detit për shkak të zgjerimit termik të ujit, së bashku me shkrirjen e akullnajave.
Nga një mesatare prej dy milimetrash në vit para vitit 2015, rritja e nivelit të oqeanit është rritur në 4.3 milimetra në vit në vitin 2023.
Hipoteza e një Oqeani Arktik pa akull në fund të verës deri në vitin 2035 tani konsiderohet e mundshme, shtoi ajo.
Produkte pastrimi të rrezikshme, antibiotikë dhe plastikë
Disa ndotës historikë si merkuri po pakësohen, por prania e të tjerëve po rritet, siç janë produktet e pastrimit, mbetjet e ilaçeve si antibiotikët dhe veçanërisht plastika, fragmentet më të vogla të të cilave ndikojnë në më shumë se 4,000 specie.
Raporti thekson se miratimi i Marrëveshjes së Detit të Hapur, e cila hyri në fuqi në janar, është një “hap vendimtar”, por se “sfida mbetet kapërcimi i fragmentimit” midis shteteve dhe interesave sektoriale në një kohë kur multilateralizmi është në krizë serioze.
