Protestat nuk drejtohen më vetëm kundër turistëve, por kryesisht kundër projekteve të mëdha investimi që ndryshojnë karakterin e rajoneve të tëra dhe kufizojnë aksesin e komuniteteve lokale në plazhe, strehim dhe burime natyrore.
Miliona evropianë po fillojnë pushimet e tyre verore në destinacione të njohura si Majorka, ishujt e Egjeut dhe Ishujt Kanarie. Në të njëjtën kohë, megjithatë, mbiturizmi dhe investimet në shkallë të gjerë po shkaktojnë reagime gjithnjë e më të forta nga komunitetet lokale, me Shqipërinë si një shembull tipik.
Deri vonë, reagimet drejtoheshin madje edhe kundër turistëve individualë. Në Barcelonë, protestuesit spërkatnin vizitorët me pistoleta uji, ndërsa në raste të tjera bllokonin simbolikisht hyrjet e hoteleve. Në Tenerife dhe Athinë, grafiti u bënte thirrje turistëve të “shkonin në shtëpi”.
Megjithatë, sipas një analize nga Guardian, fokusi i protestave tani po zhvendoset te investitorët e mëdhenj dhe privatizimi i plazheve dhe hapësirave publike që deri më tani i përkisnin komuniteteve lokale.
Beteja për plazhet e Portugalisë
Disa javë më parë, qindra protestues u mblodhën në Parkun Natyror Arrábida në Portugali, duke u përpjekur të bllokonin privatizimin e pesë plazheve nga një kompani luksoze pasurish të patundshme.
Banorët e Setubalit, një qytet bregdetar i klasës punëtore në jug të Lisbonës, argumentojnë se brezat e ardhshëm duhet të vazhdojnë të kenë akses të lirë në plazhe dhe mjedis natyror, siç ishte rasti në të kaluarën.
Me sloganin “Arrábida nuk është në shitje” dhe pankarta që shkruanin “Jo mbretërve të rinj”, protestuesit e drejtuan sulmin e tyre ndaj investitorëve të mëdhenj.
Zona u njoh si Rezervë Biosfere e UNESCO-s në vitin 2025, falë vlerës së saj unike ekologjike dhe kulturore. Vija bregdetare mbresëlënëse, pyjet e pishave, biodiversiteti i pasur, peshkimi, prodhimi i verës dhe kultivimi i ullinjve përbëjnë një peizazh që banorët e konsiderojnë të kërcënuar nga zhvillimi i pakontrolluar turistik.
Shqipëria: Investimet Trump-Kushner në qendër të zemërimit
Protesta të ngjashme po regjistrohen edhe në Shqipëri. Reagimet përqendrohen në planet e Ivanka Trump dhe Jared Kushner për të ndërtuar një kompleks turistik luksoz në ishullin e Sazanit.
Rasti ka shkaktuar reagime të forta politike dhe sociale, pasi shumë qytetarë akuzojnë qeverinë se nuk ka mbrojtur pasurinë natyrore të vendit. Demonstratat në Tiranë kanë tërhequr dhjetëra mijëra demonstrues.
I ashtuquajturi “revolucioni i flamingove”, siç u karakterizua nga mediat shqiptare, filloi me shqetësime mjedisore në lidhje me mbrojtjen e ekosistemeve të ndjeshme, por shpejt evoluoi në një debat më të gjerë publik rreth korrupsionit, interesave oligarkike dhe modelit të turizmit luksoz.
Siç është rasti në Shqipëri me Trump dhe Kushner, edhe në Portugali, familja Mirpuri, e cila dyshohet se qëndron pas përpjekjes për privatizimin e Arrábida, është pjesë e elitës së fuqishme të biznesit të vendit, duke lidhur kontrata të rëndësishme me shtetin portugez.
Në të njëjtën kohë, aktivistët akuzojnë grupin e biznesit se kontribuon në zbatimin e urdhrave të dëbimit për banorët.
Zhvillimi i turizmit dhe kostoja për banorët
Kjo nuk është hera e parë që Portugalia është përballur me pasojat e mbiturizmit. Qyteti bregdetar i Comporta, i njohur si “Hamptons i Portugalisë”, është shtëpia e shtëpive luksoze në pronësi, ndër të tjera, të Nicole Kidman, George Clooney dhe anëtarëve të familjes mbretërore britanike.
Megjithatë, në të njëjtën kohë, ndërsa ekonomia portugeze dhe stabiliteti i saj fiskal lavdërohen nga mediat ndërkombëtare si Economist dhe Financial Times, më shumë se një e treta e portugezëve nuk mund të përballojnë as pushimet e një jave.
Nga parajsat turistike në jetën e vështirë të përditshme
Pamja përsëritet në të gjithë Evropën Jugore. Qiproja mirëpret më shumë se një milion turistë britanikë çdo vit, por është ndër vendet me nivelet më të larta të imigracionit në Bashkimin Evropian.
Në Greqi, pothuajse gjysma e qytetarëve nuk mund të përballojnë as pushimet njëjavore në ishujt grekë.
Në Spanjë, papunësia e të rinjve ende luhatet në 24%, pavarësisht rritjes së vazhdueshme ekonomike.
Rezultati është një kontrast i fortë midis treguesve pozitivë ekonomikë të paraqitur në Bruksel dhe jetës së përditshme të banorëve, të cilët shohin koston e jetesës të rritet vazhdimisht.
“Terapia e shokut” dhe modeli i ri i zhvillimit
Sipas analizës së Guardian, përvoja e Shqipërisë pas rënies së komunizmit ishte fusha e parë e zbatimit të të ashtuquajturës “terapi shoku” të kapitalizmit.
Privatizimet masive dhe liberalizimi ekonomik i promovuar nga Fondi Monetar Ndërkombëtar u zbatuan më vonë në vendet e Evropës Jugore, si Greqia, Qiproja, Spanja, Italia dhe Portugalia, përmes programeve të rregullimit fiskal.
Ekonomitë janë bërë më tërheqëse për investimet në turizëm, por pa – siç pretendohet – një infrastrukturë publike bazë të zhvilluar mjaftueshëm, siç janë strehimi i përballueshëm, spitalet dhe transporti.
Fytyra “e errët” e turizmit grek
Turizmi është një shtyllë kyçe e ekonomisë greke, duke kontribuar afërsisht 20% të aktivitetit ekonomik të vendit. Megjithatë, në ishujt e Cikladeve, si Mykonos, Paros, Sifnos dhe Tinos, gjithnjë e më shumë banorë argumentojnë se zhvillimi ka shkuar shumë larg.
Sipas një raporti të Euronews, ndërtimi i vazhdueshëm i hoteleve të reja, rezidencave luksoze dhe objekteve turistike po krijon presion serioz mbi komunitetet lokale.
Edukatorët, nëpunësit civilë dhe punëtorët po hasin vështirësi në gjetjen e strehimit të përballueshëm, pasi shumë pronarë zgjedhin qira afatshkurtra ose i shesin pronat e tyre investitorëve të huaj.
Në të njëjtën kohë, zhvillimi i akomodimeve luksoze me pishina private po ushtron një presion mbi rezervat tashmë të kufizuara të ujit të ishujve, ndërsa ambientalistët dhe arkitektët paralajmërojnë se Cikladet janë në rrezik të humbasin karakterin e tyre unik.
Botimi thekson se vetëm në periudhën 2020-2023, 461 hotele të reja u hapën në ishujt e Egjeut Jugor.
Në të njëjtën kohë, Greqia shfaqet si vendi ku zhvillimi i turizmit ka ndikimin më të madh në tregun e banesave, pasi rritja e aktivitetit turistik shoqërohet me një rritje mesatare vjetore të qirave prej afërsisht 342 eurosh që nga viti 2019. Pas saj vjen Spanja me afërsisht 236 euro, Portugalia me 220 euro dhe Italia me afërsisht 202 euro.
