Nga Isuf B.Bajrami*
Ka deklarata që mbyllen në çastin kur shqiptohen. Dhe ka të tjera që, edhe pa shpallur një kthesë, lënë pas vetes hapësirë për një mendim të ri. Deklarata e presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, në Beograd mund të lexohet edhe në këtë dritë.
Në fjalët e tij u dëgjua një parim që qëndron në themel të marrëdhënieve ndërkombëtare: respektimi i së drejtës ndërkombëtare. Dhe kur politika prek parimin, diplomacia fiton një hapësirë të re për të vepruar.
Aty mund të fillojë afrimi.
E drejta si gjuhë e përbashkët
Kosova ka një pikë të rëndësishme juridike në historinë e saj ndërkombëtare.
Më 22 korrik 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë dha opinionin e saj këshillimor për deklaratën e pavarësisë së Kosovës.
Përfundimi ishte i qartë:
Deklarata e pavarësisë së Kosovës nuk e kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare.
Ky fakt nuk është vetëm pjesë e së kaluarës juridike të Kosovës.
Është pjesë e hapësirës së saj diplomatike.
Dhe kur e drejta ndërkombëtare vendoset në qendër të bisedës, ajo mund të bëhet jo vetëm objekt diskutimi, por edhe gjuhë e përbashkët.
Zelensky nuk e përmendi GJND-në.
Por referimi i tij te e drejta ndërkombëtare krijon një terren ku faktet juridike mund të flasin vetë, pa pasur nevojë për retorikë.
Kjo mund të jetë një mënyrë e natyrshme për të ndërtuar një dialog të ri.
Nga afërsia politike te partneriteti Kosova dhe Ukraina kanë një hapësirë të gjerë ku mund të takohen:
në siguri, në ekonomi, në energji, në teknologji, në arsim, në kulturë, në perspektivën evropiane, dhe në përpjekjen për një Evropë më të sigurt e më të qëndrueshme.
Këto nuk janë vetëm fusha bashkëpunimi.
Janë ura.
Dhe çdo urë e re e bën një marrëdhënie pak më të fortë.
Ukraina po lufton për të ardhmen e saj evropiane.
Kosova po ndërton rrugën e saj drejt integrimit evropian.
Të dyja kanë nevojë për partnerë që e kuptojnë se siguria, stabiliteti dhe perspektiva evropiane nuk janë çështje të ndara, por pjesë të së njëjtës arkitekturë.
Në këtë hapësirë, Kosova dhe Ukraina kanë shumë për të folur.
Dhe edhe më shumë për të ndërtuar.
Diplomacia si art i afrimit Diplomacia nuk është vetëm aftësia për të kërkuar.
Është edhe aftësia për të krijuar.
Për të ndërtuar besim.
Për të afruar interesa.
Për të hapur rrugë dialogu.
Dhe për të krijuar kohën e duhur për vendime që sot mund të mos jenë ende të pjekura.
Kosova mund ta shohë marrëdhënien me Ukrainën pikërisht në këtë frymë.
Jo si një marrëdhënie që matet me një deklaratë të vetme, por si një proces që mund të thellohet çdo ditë.
Më shumë kontakte politike.
Më shumë bashkëpunim institucional.
Më shumë shkëmbime ekonomike.
Më shumë bashkëpunim në siguri.
Më shumë prani në përpjekjet për rindërtimin e Ukrainës.
Më shumë lidhje mes njerëzve.
Sepse marrëdhëniet ndërmjet shteteve bëhen të qëndrueshme kur kalojnë nga dokumentet te njerëzit dhe nga deklaratat te interesat konkrete.
Kosova dhe Ukraina: një horizont i përbashkët
Ndoshta ky është momenti për ta parë marrëdhënien Kosovë–Ukrainë me një këndvështrim më të gjerë.
Jo vetëm nga ajo që është.
Por nga ajo që mund të bëhet.
Një marrëdhënie e re nuk ndërtohet gjithmonë me një akt të vetëm.
Shpesh ndërtohet përmes dhjetëra hapave që, me kalimin e kohës, ndryshojnë vetë natyrën e një marrëdhënieje.
Një takim.
Një marrëveshje.
Një projekt.
Një investim.
Një bashkëpunim.
Një gjest politik.
Një qëndrim i përbashkët në një forum ndërkombëtar.
Dhe pastaj, një ditë, ajo që dukej si një hap i vogël rezulton të ketë qenë pjesë e një drejtimi të madh.
Kjo është ajo që diplomacia duhet të shohë.
Një dritare përpara
Kosova nuk ka nevojë të presë që historia ta bëjë të gjithë punën e saj.
Mund të ndihmojë në krijimin e historisë.
Dhe Ukraina mund të jetë një prej partnerëve me të cilët Kosova mund të ndërtojë një kapitull të ri.
Një kapitull ku e drejta ndërkombëtare nuk shërben vetëm si referencë juridike, por edhe si pikënisje për mirëkuptim.
Ku interesat e përbashkëta bëhen më të mëdha se dallimet.
Ku diplomacia nuk ndërton mure rreth çështjeve të vështira, por ura për t’i kaluar ato.
Dhe ku marrëdhëniet Kosovë–Ukrainë mund të marrin një dimension të ri: më të afërt, më të strukturuar dhe më strategjik.
Në fund, diplomacia nuk është arti i të thënit gjithçka menjëherë.
Është arti i të diturit çfarë të thuash sot, çfarë të ndërtosh sot dhe çfarë të bësh të mundur për nesër.
Ndoshta kjo është dritarja që hapet këtu.
Jo një premtim.
Jo një kthesë e shpallur.
Por një mundësi.
Dhe mundësitë diplomatike, kur shihen herët dhe trajtohen me mençuri, mund të shndërrohen në marrëdhënie.
Kosova dhe Ukraina kanë një horizont përpara tyre.
Mbetet që diplomacia ta kthejë atë horizont në rrugë.
* Opinionet e shprehura i përkasin autorëve dhe nuk përfaqësojnë qendrimin e redaksisë.
