Astronomët kanë identifikuar atë që konsiderohet ylli i parë i njohur me ngjyrë të gjelbër, një fenomen që deri më tani mendohej se ishte praktikisht i pamundur për yjet.
Zbulimi është bërë nga një ekip shkencëtarësh i udhëhequr nga astrofizikani Mark Hollands, nga Universiteti i Warwickut në Britaninë e Madhe, ndërsa rezultatet janë publikuar në revistën shkencore RAS Techniques and Instruments.
Sipas CNN-it, objekti i pazakontë është një yll i tipit xhuxh i bardhë, i njohur me emërtimin WD J1330+6435. Ai ndodhet rreth 280 vite-dritë larg Tokës, në yjësinë e Dragoit.
Pse ky yll është i gjelbër?
Në përgjithësi, ngjyra e yjeve përcaktohet kryesisht nga temperatura e tyre. Yjet më të ftohtë shfaqen me nuanca të kuqe ose portokalli, ndërsa yjet më të nxehtë duken të bardhë ose blu.
Por ky zbulim ka treguar se te disa xhuxhë të bardhë, përbërja kimike e atmosferës mund të ndryshojë ndjeshëm ngjyrën e dritës që ata lëshojnë.
Shkencëtarët kanë zbuluar se atmosfera e këtij ylli përmban elemente si kalciumi, litiumi dhe natriumi. Këto substanca besohet se kanë përfunduar në sipërfaqen e tij pasi ylli ka tërhequr dhe përthithur mbetje shkëmbore nga trupa planetarë.
Për shkak të dendësisë jashtëzakonisht të lartë të atmosferës, atomet e natriumit përthithin një pjesë të konsiderueshme të dritës me gjatësi valore të verdha, portokalli dhe të kuqe.
Si rezultat, drita që mbetet merr një nuancë karakteristike të gjelbër.
Një yll që ka përthithur mbetje planetësh
Xhuxhët e bardhë janë mbetjet shumë të dendura të yjeve që kanë përfunduar fazën kryesore të jetës së tyre.
Edhe Dielli ynë pritet të shndërrohet në një xhuxh të bardhë pas miliarda vjetësh.
Sipas studiuesve, analiza e elementeve kimike në atmosferën e këtyre yjeve mund të zbulojë informacione të rëndësishme për planetët dhe trupat e tjerë që dikur kanë qenë pjesë e sistemeve të tyre.
Kur një asteroid ose trup tjetër shkëmbor afrohet shumë pranë një xhuxhi të bardhë, forcat gravitacionale mund ta copëtojnë atë. Materiali i mbetur mund të bjerë në sipërfaqen e yllit, duke ndryshuar përbërjen kimike të atmosferës së tij.
Në këtë mënyrë, astronomët mund të studiojnë përbërjen e planetëve të zhdukur përmes gjurmëve që kanë lënë pas.
Edhe yje rozë dhe vjollcë
Studimi ka nxjerrë në pah edhe një tjetër fenomen të pazakontë: disa xhuxhë të bardhë mund të shfaqen me nuanca rozë, vjollcë ose blu të çelët.
Një prej tyre, WD J1011+2845, që ndodhet rreth 48 vite-dritë larg Tokës, do të kishte një ngjyrë rozë të ngjashme me atë të salmonit, për shkak të pranisë së karbonit në atmosferën e tij.
Studiuesit kanë analizuar të dhënat e 151 xhuxhëve të bardhë relativisht të afërt me Tokën, duke përdorur matjet e spektrit të dritës për të përcaktuar ngjyrat që syri i njeriut do të perceptonte.
Megjithatë, ekziston një dallim i rëndësishëm: ylli i gjelbër nuk është fotografuar drejtpërdrejt me ngjyrën që do të shihte njeriu nga afër. Ngjyra e tij është përcaktuar përmes analizës së dritës dhe modeleve shkencore të perceptimit njerëzor.
Zbulimi tregon se universi mund të jetë shumë më i larmishëm në ngjyra sesa është menduar deri më tani dhe se edhe yjet që kanë përfunduar jetën e tyre mund të fshehin fenomene të jashtëzakonshme.
